Właściwości farmakokinetyczne pantoprazolu

Produkt leczniczy ASTELOC zawiera jako substancję czynną pantoprazol w dawce 20 mg (w postaci 22,58 mg pantoprazolu sodowego półtorawodnego) w formie tabletek dojelitowych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakokinetycznych tego leku.¹

Wchłanianie

Pantoprazol charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Po podaniu pojedynczej dawki 20 mg maksymalne stężenie w surowicy krwi (Cmax) wynosi około 1-1,5 μg/ml i jest osiągane przeciętnie po 2,0-2,5 godzinach. Ważną cechą farmakokinetyki pantoprazolu jest jej liniowy charakter w zakresie dawek od 10 do 80 mg, zarówno po podaniu doustnym, jak i dożylnym. Nie obserwuje się zmian parametrów farmakokinetycznych po wielokrotnym podaniu leku w porównaniu z podaniem jednorazowym.²

Biodostępność całkowita pantoprazolu w postaci tabletek wynosi około 77%. Przyjmowanie pokarmu jednocześnie z lekiem nie wpływa na wartość pola pod krzywą zależności stężenia od czasu (AUC), maksymalne stężenie w surowicy ani biodostępność. Może jednak powodować opóźnienie w rozpoczęciu działania leku.³

Dystrybucja

Pantoprazol wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza, wynoszące około 98%. Objętość dystrybucji leku jest stosunkowo niewielka i wynosi około 0,15 l/kg, co świadczy o jego ograniczonym przenikaniu do tkanek.⁴

Metabolizm

Metabolizm pantoprazolu odbywa się niemal wyłącznie w wątrobie. Główny szlak metaboliczny obejmuje demetylację katalizowaną przez enzym CYP2C19 z następczym sprzęganiem z siarczanem. Drugim, alternatywnym szlakiem metabolicznym jest utlenienie przy udziale enzymu CYP3A4.⁵

Eliminacja

Okres półtrwania końcowej fazy eliminacji pantoprazolu wynosi około 1 godziny, a klirens leku kształtuje się na poziomie około 0,1 l/h/kg. W niektórych przypadkach obserwowano opóźnione wydalanie leku. Co istotne, mimo krótkiego okresu półtrwania, okres działania farmakologicznego pantoprazolu jest dłuższy, co wynika z jego specyficznego wiązania z pompą protonową w komórkach okładzinowych żołądka.⁶

Metabolity pantoprazolu wydalane są głównie przez nerki (około 80%), a pozostała część przez przewód pokarmowy z kałem. Głównym metabolitem występującym zarówno w osoczu, jak i w moczu jest demetylopantoprazol sprzężony z siarczanem, którego okres półtrwania wynosi około 1,5 godziny i nie różni się znacznie od okresu półtrwania pantoprazolu.⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci słabo metabolizujący

U około 3% populacji europejskiej występuje brak funkcjonalnego enzymu CYP2C19 – są to osoby określane jako słabo metabolizujące. U tych pacjentów metabolizm pantoprazolu jest prawdopodobnie katalizowany głównie przez enzym CYP3A4. Po podaniu pojedynczej dawki 40 mg pantoprazolu, średnie pole pod krzywą zależności stężenia w osoczu od czasu (AUC) było 6-krotnie większe u osób słabo metabolizujących w porównaniu do osób z funkcjonalnym enzymem CYP2C19 (tzw. intensywnie metabolizujący). Średnie wartości maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) były około 60% wyższe. Mimo tych różnic, nie ma konieczności modyfikacji dawkowania pantoprazolu w tej grupie pacjentów.⁸

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, w tym u osób poddawanych dializie, nie ma konieczności zmniejszania dawki pantoprazolu. Okres półtrwania pantoprazolu i jego głównego metabolitu jest tylko umiarkowanie wydłużony (2-3 godziny) w porównaniu do osób zdrowych. Wydalanie pozostaje szybkie i nie dochodzi do kumulacji leku.⁹

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z marskością wątroby (klasa A i B według klasyfikacji Childa) obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania pantoprazolu do 3-6 godzin oraz 3-5-krotne zwiększenie wartości AUC. Maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) zwiększa się jednak nieznacznie, tylko 1,3-krotnie w porównaniu z osobami zdrowymi.¹⁰

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się niewielkie zwiększenie wartości AUC oraz stężenia maksymalnego (Cmax) w porównaniu z młodszymi osobami, jednak różnice te nie mają istotnego znaczenia klinicznego.¹¹

Dzieci i młodzież

Przeprowadzono badania farmakokinetyczne pantoprazolu w populacji pediatrycznej. Po podaniu doustnym:

• U dzieci w wieku 5-16 lat po pojedynczym podaniu dawki 20 lub 40 mg pantoprazolu, wartości AUC i Cmax mieściły się w zakresie wartości obserwowanych u dorosłych.¹²

Po podaniu dożylnym:

• U dzieci w wieku 2-16 lat, którym podano pojedynczą dawkę pantoprazolu wynoszącą 0,8 lub 1,6 mg/kg masy ciała, nie stwierdzono istotnej zależności pomiędzy klirensem leku a wiekiem lub masą ciała.
• Wartości AUC oraz objętości dystrybucji były zgodne z danymi uzyskanymi u osób dorosłych.¹³

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych pantoprazolu