Właściwości farmakodynamiczne leku Asmenol PPH

Asmenol PPH zawiera substancję czynną montelukast, który należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów receptora leukotrienowego, oznaczonej kodem ATC: R03DC03. Preparat stosowany jest w tabletkach powlekanych zawierających 10 mg montelukastu w postaci montelukastu sodowego (10,40 mg).¹

Mechanizm działania

Leukotrieny cysteinylowe (LTC4, LTD4, LTE4) są eikozanoidami o silnym działaniu zapalnym, uwalnianymi z różnych komórek, w tym z komórek tucznych i granulocytów kwasochłonnych. Pełnią one rolę ważnych mediatorów w patofizjologii astmy, wiążąc się z receptorami leukotrienów cysteinylowych (CysLT).²

Receptory CysLT typu-1 (CysLT1) występują w drogach oddechowych człowieka (m.in. w komórkach mięśni gładkich dróg oddechowych i makrofagach) oraz w innych komórkach prozapalnych, takich jak granulocyty kwasochłonne i niektóre komórki macierzyste szpiku. CysLT odgrywają istotną rolę w patofizjologii astmy i alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.³

W astmie działania zależne od leukotrienów obejmują:

• Skurcz oskrzeli – powodujący zwężenie dróg oddechowych
• Wydzielanie śluzu – zwiększające utrudnienie przepływu powietrza
• Zwiększoną przepuszczalność naczyń krwionośnych – prowadzącą do obrzęku
• Napływ granulocytów kwasochłonnych – nasilający reakcję zapalną

⁴

W alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa, leukotrieny cysteinylowe są uwalniane z błony śluzowej nosa po ekspozycji na alergen, zarówno we wczesnej, jak i w późnej fazie reakcji alergicznej, przyczyniając się do występowania charakterystycznych objawów. Test prowokacji wewnątrznosowej z użyciem CysLT wykazał zwiększenie oporu w przewodach nosowych oraz nasilenie objawów niedrożności nosa.⁵

Działanie farmakodynamiczne

Montelukast jest związkiem aktywnym, który po podaniu doustnym wiąże się z dużym powinowactwem i selektywnością z receptorem CysLT1. W badaniach klinicznych wykazano, że nawet małe dawki montelukastu (5 mg) skutecznie hamują skurcz oskrzeli wywołany wdychaniem LTD4. Rozszerzenie oskrzeli obserwowano już w ciągu 2 godzin od podania doustnego leku.⁶

Istotne jest, że działanie rozszerzające oskrzela powodowane przez β-agonistów ulega nasileniu pod wpływem montelukastu. Leczenie montelukastem skutecznie hamuje zarówno wczesną, jak i późną fazę skurczu oskrzeli po ekspozycji na alergen.⁷

W porównaniu z placebo, montelukast prowadzi do zmniejszenia liczby granulocytów kwasochłonnych (eozynofili) zarówno we krwi obwodowej u pacjentów dorosłych i u dzieci, jak również w drogach oddechowych (mierzonej w plwocinie). Ta redukcja liczby eozynofili koreluje z kliniczną poprawą kontroli astmy.⁸

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania u pacjentów dorosłych

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów dorosłych, montelukast w dawce 10 mg raz na dobę w porównaniu z placebo wykazał znaczącą poprawę parametrów spirometrycznych i klinicznych:⁹

Pacjenci przyjmujący montelukast zgłaszali również znamienne zmniejszenie objawów astmy występujących zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy, w porównaniu z grupą placebo.¹⁰

Terapia skojarzona z kortykosteroidami wziewnymi

Badania z udziałem pacjentów dorosłych wykazały, że montelukast przynosi dodatkowe korzyści kliniczne, gdy stosowany jest w skojarzeniu z kortykosteroidami w postaci wziewnej:¹¹

• Procentowa zmiana FEV1 w porównaniu do wartości początkowych:
  • Beklometazon wziewny + montelukast: +5,43%
  • Sam beklometazon wziewny: +1,04%
• Zmiana zużycia β-agonisty:
  • Beklometazon wziewny + montelukast: -8,70%
  • Sam beklometazon wziewny: +2,64%

Porównanie skuteczności montelukastu i beklometazonu

W porównaniu z beklometazonem w postaci wziewnej (200 µg, dwa razy na dobę; dozownik ciśnieniowy z komorą inhalacyjną), montelukast zapewniał szybszą początkową reakcję na leczenie. Jednakże podczas 12-tygodniowego badania, beklometazon wykazywał większą średnią skuteczność terapeutyczną.¹²

Warto podkreślić, że u znacznego odsetka pacjentów leczonych montelukastem stwierdzono podobną reakcję kliniczną jak przy stosowaniu beklometazonu. U 50% pacjentów leczonych beklometazonem stwierdzono poprawę FEV1 o około 11% lub więcej względem wartości początkowej, podczas gdy taką samą odpowiedź uzyskano u około 42% pacjentów leczonych montelukastem.¹³

Skuteczność w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

Przeprowadzono badanie kliniczne oceniające skuteczność montelukastu w leczeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa u pacjentów dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszych z astmą i współistniejącym sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa.¹⁴

Montelukast w dawce 10 mg, podawany raz na dobę, wykazał statystycznie znamienną poprawę w skali dobowej oceny objawów zapalenia błony śluzowej nosa w porównaniu z placebo. Ocena objawów obejmowała:¹⁵

• Objawy występujące w ciągu dnia:
  • Przekrwienie błony śluzowej nosa
  • Wodnisty wyciek z nosa
  • Kichanie
  • Swędzenie nosa
• Objawy występujące w nocy:
  • Przekrwienie błony śluzowej nosa po przebudzeniu
  • Trudności w zasypianiu
  • Liczba przebudzeń w ciągu nocy

Według ogólnej oceny zarówno pacjentów, jak i lekarzy, poprawa objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa była znamienna w porównaniu z placebo.¹⁶

Skuteczność u dzieci

W 8-tygodniowym badaniu u dzieci w wieku od 6 do 14 lat montelukast w dawce 5 mg raz na dobę znacząco poprawiał czynność układu oddechowego w porównaniu z placebo:¹⁷

Wpływ na powysiłkowy skurcz oskrzeli

W 12-tygodniowym badaniu z udziałem pacjentów dorosłych stwierdzono znamienne zmniejszenie powysiłkowego skurczu oskrzeli (EIB – exercise-induced bronchoconstriction) podczas terapii montelukastem:¹⁸

• Maksymalne zmniejszenie wartości FEV1:
  • Montelukast: 22,33%
  • Placebo: 32,40%
• Czas powrotu wskaźnika FEV1 do wartości mieszczących się w granicach 5% FEV1 mierzonego przed wysiłkiem:
  • Montelukast: 44,22 min
  • Placebo: 60,64 min

To korzystne działanie utrzymywało się przez cały 12-tygodniowy okres badania. Podobne zmniejszenie powysiłkowego skurczu oskrzeli wykazano także w krótkotrwałym badaniu z udziałem dzieci:¹⁹

• Maksymalne zmniejszenie wartości FEV1:
  • Montelukast: 18,27%
  • Placebo: 26,11%
• Czas powrotu wskaźnika FEV1 do wartości mieszczących się w granicach 5% FEV1 mierzonego przed wysiłkiem:
  • Montelukast: 17,76 min
  • Placebo: 27,98 min

W obu badaniach działanie leku oceniano pod koniec okresu oddzielającego kolejne dawki, przy dawkowaniu raz na dobę.²⁰

Skuteczność u pacjentów z astmą aspirynową

U pacjentów z astmą aspirynową, przyjmujących jednocześnie wziewne i (lub) doustne kortykosteroidy, montelukast w porównaniu z placebo spowodował znamienną poprawę kontroli astmy:²¹