Wpływ na płodność, ciążę i laktację
ApoSerta 50 mg

Wpływ leku ApoSerta na płodność, ciążę i laktację

ApoSerta (sertralina) należy do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), a jej wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz okres karmienia piersią wymaga szczegółowej analizy i przedstawienia pacjentce wyczerpujących informacji. Poniżej przedstawiono kluczowe informacje, które lekarz powinien przekazać kobietom w wieku rozrodczym, planującym ciążę, będącym w ciąży lub karmiącym piersią.¹

Stosowanie ApoSerty podczas ciąży

Należy poinformować pacjentkę, że nie są dostępne odpowiednio kontrolowane badania dotyczące stosowania sertraliny u kobiet w ciąży. W badaniach eksperymentalnych nie zaobserwowano wad wrodzonych wywołanych bezpośrednio przez sertralinę, jednak badania na zwierzętach wykazały wpływ na rozród. Efekt ten był prawdopodobnie spowodowany toksycznym działaniem farmakodynamicznym substancji na organizm matki, a także bezpośrednim działaniem farmakodynamicznym na płód.²

Generalnie nie zaleca się stosowania sertraliny w czasie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety uzasadnia taką potrzebę i potencjalne korzyści z leczenia przewyższają ewentualne zagrożenia. Decyzja o kontynuacji lub rozpoczęciu leczenia powinna być podjęta po szczegółowej analizie indywidualnego przypadku, rozważając zarówno ryzyko nieleczonej depresji jak i potencjalne działania niepożądane leku na płód.³

Skutki ekspozycji płodu na sertralinę w późnym okresie ciąży

W przypadku kontynuacji stosowania sertraliny w późnych okresach ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, lekarz musi poinformować pacjentkę o konieczności obserwacji noworodka po porodzie. U niektórych noworodków, których matki przyjmowały sertralinę w tym okresie, zaobserwowano objawy, które mogą być wynikiem działania serotoninergicznego leku lub objawami odstawienia.⁴

Potencjalne objawy, które mogą wystąpić u noworodka obejmują:⁵

• Zaburzenia oddechowe: ostra niewydolność oddechowa, sinica, bezdech
• Zaburzenia neurologiczne: napady drgawkowe, wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe, wygórowanie odruchów, drżenia mięśniowe, skurcze mięśni
• Zaburzenia metaboliczne: hipoglikemia, wahania temperatury ciała
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: trudności z przyjmowaniem pokarmu, wymioty
• Zaburzenia zachowania: drażliwość, podsypianie, ciągły płacz, senność i zaburzenia snu

Objawy te mogą wynikać z działań serotoninergicznych leku lub stanowić zespół odstawienny. Ważne jest, aby poinformować pacjentkę, że w większości przypadków powikłania występują natychmiast lub w krótkim czasie po porodzie (w ciągu mniej niż 24 godzin).⁶

Ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków

Należy przekazać pacjentce informację, że dane epidemiologiczne wskazują na związek między stosowaniem leków z grupy SSRI w trakcie ciąży, zwłaszcza w późnym okresie, a zwiększonym ryzykiem wystąpienia zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN). Obserwowane ryzyko wynosi około 5 przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej występuje od 1 do 2 przypadków PPHN na 1000 ciąż.⁷

Ryzyko krwotoku poporodowego

Istotną informacją dla kobiet ciężarnych jest fakt, że dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po narażeniu na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Pacjentka powinna być świadoma tego ryzyka, szczególnie jeśli kontynuuje terapię w ostatnim miesiącu ciąży.⁸

Stosowanie ApoSerty podczas karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że sertralina i jej metabolit N-desmetylosertralina przenikają do mleka matki, jednak zwykle w niewielkich ilościach. U większości niemowląt karmionych piersią przez matki stosujące sertralinę stwierdza się bardzo niskie lub niewykrywalne stężenia leku w surowicy.⁹

Odnotowano pojedynczy przypadek niemowlęcia, u którego stężenie sertraliny wynosiło około 50% wartości obserwowanej u matki, jednak nie zauważono niepożądanego wpływu na stan zdrowia tego dziecka. Dotychczas nie zgłaszano występowania działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące sertralinę, jednakże nie można wykluczyć ryzyka takich działań.¹⁰

Generalnie nie zaleca się stosowania sertraliny u kobiet karmiących piersią, chyba że w ocenie lekarza korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka. Decyzja powinna być podejmowana indywidualnie, biorąc pod uwagę stan psychiczny matki oraz potrzeby żywieniowe i zdrowotne dziecka.¹¹

Wpływ ApoSerty na płodność

W przypadku kobiet i mężczyzn planujących potomstwo, lekarz powinien przekazać informację, że badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały wpływu sertraliny na parametry płodności.¹²

Warto jednak zaznaczyć, że z opisów przypadków stosowania niektórych leków z grupy SSRI u ludzi wynika, że mogą one powodować przemijający wpływ na jakość nasienia. Dotychczas nie zaobserwowano jednak trwałego wpływu sertraliny na płodność u ludzi.¹³

Zalecenia dotyczące komunikacji z pacjentką

Przekazując informacje dotyczące stosowania ApoSerty (sertraliny) w okresie ciąży i karmienia piersią, lekarz powinien:

1. Przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka w indywidualnym przypadku
2. Dokładnie wyjaśnić potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka, zwłaszcza w trzecim trymestrze ciąży
3. Poinformować o konieczności obserwacji noworodka po porodzie, jeśli sertralina była stosowana w późnym okresie ciąży
4. Wyjaśnić zwiększone ryzyko zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków
5. Ostrzec o zwiększonym ryzyku krwotoku poporodowego przy stosowaniu leku w ostatnim miesiącu ciąży
6. Omówić kwestie związane z przenikaniem leku do mleka matki i potencjalnym wpływem na karmione piersią dziecko
7. Przedyskutować potencjalny wpływ na płodność, jeśli para planuje potomstwo

Decyzja o rozpoczęciu, kontynuacji lub zakończeniu terapii sertraliną u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, uwzględniając zarówno ryzyko związane z nieleczoną chorobą jak i potencjalne zagrożenia wynikające ze stosowania leku.¹⁴