Właściwości farmakodynamiczne
Apixaban Orion 2,5 mg

Właściwości farmakodynamiczne apiksabanu

Apiksaban należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwzakrzepowe, bezpośredni inhibitor czynnika Xa, kod ATC: B01AF02. Jest to substancja czynna o silnym i wybiórczym działaniu przeciwzakrzepowym, dostępna w postaci tabletek powlekanych zawierających 2,5 mg substancji czynnej. ¹

Mechanizm działania

Apiksaban działa jako silny, doustny, odwracalny, bezpośredni i wysoce wybiórczy inhibitor miejsca aktywnego czynnika Xa. Jego wyjątkową cechą jest to, że nie wymaga antytrombiny III do wywołania działania przeciwzakrzepowego. Substancja ta wykazuje działanie hamujące zarówno wobec wolnego, jak i związanego z zakrzepem czynnika Xa, a także hamuje aktywność protrombinazy. ²

Należy podkreślić, że apiksaban nie wywiera bezpośredniego wpływu na agregację płytek krwi, jednak pośrednio hamuje agregację płytek wywołaną trombiną. Poprzez hamowanie czynnika Xa, apiksaban skutecznie zapobiega wytwarzaniu trombiny i w konsekwencji powstawaniu zakrzepu. ³

Badania przedkliniczne przeprowadzone na modelach zwierzęcych potwierdziły skuteczne działanie przeciwzakrzepowe apiksabanu w zapobieganiu zakrzepicy zarówno tętniczej, jak i żylnej. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, efekt ten osiągnięto przy dawkach, które nie zaburzały fizjologicznych procesów hemostazy organizmu. ⁴

Efekty farmakodynamiczne

Działania farmakodynamiczne apiksabanu bezpośrednio wynikają z jego podstawowego mechanizmu działania, jakim jest hamowanie czynnika Xa. Konsekwencją tego jest wydłużenie wyników badań parametrów krzepnięcia, w tym:

• czasu protrombinowego (PT)
• międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR)
• czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT)

Warto zaznaczyć, że zmiany w wynikach tych badań przy stosowaniu dawek terapeutycznych apiksabanu są stosunkowo niewielkie i charakteryzują się dużą zmiennością. Z tego powodu nie zaleca się wykorzystywania tych parametrów do rutynowej oceny działania farmakodynamicznego leku. ⁵

W bardziej zaawansowanych badaniach laboratoryjnych, w tym w teście generacji trombiny, wykazano, że apiksaban skutecznie zmniejsza endogenny potencjał trombiny, który jest istotnym wskaźnikiem wytwarzania trombiny w osoczu ludzkim. ⁶

Hamowanie aktywności czynnika Xa

Apiksaban wykazuje wyraźne działanie hamujące aktywność czynnika Xa, co potwierdzono w licznych komercyjnych zestawach diagnostycznych badających hamowanie aktywności tego czynnika. Należy jednak zwrócić uwagę, że wyniki tych testów mogą się różnić w zależności od zastosowanego zestawu diagnostycznego. ⁷

Dane z badań klinicznych dotyczące aktywności hamującej czynnik Xa są dostępne przede wszystkim dla testu chromogennego heparyny Rotachrom®. To właśnie w tym teście najdokładniej zbadano wpływ apiksabanu na aktywność czynnika Xa. ⁸

Istotną cechą farmakodynamiczną apiksabanu jest ścisła, bezpośrednia i liniowa zależność między jego stężeniem w osoczu krwi a działaniem hamującym aktywność czynnika Xa. Działanie hamujące osiąga swoją maksymalną wartość dokładnie w momencie, gdy stężenie apiksabanu w osoczu jest najwyższe. Ta liniowa korelacja utrzymuje się w szerokim zakresie dawek leku, co zapewnia przewidywalny efekt terapeutyczny proporcjonalny do zastosowanej dawki. ⁹

Charakterystyka produktu

Apixaban Orion jest dostępny w postaci żółtych, okrągłych, obustronnie wypukłych tabletek powlekanych o średnicy 6 mm. Tabletki posiadają charakterystyczne oznakowanie „I1″ wytłoczone po jednej stronie, podczas gdy druga strona jest gładka. ¹⁰

Oprócz substancji czynnej (2,5 mg apiksabanu), każda tabletka zawiera 48 mg laktozy jako substancję pomocniczą o znanym działaniu, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. ¹¹