Przedawkowanie amitriptyliny

Przedawkowanie amitriptyliny stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia, mogące prowadzić do szeregu objawów toksycznych, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Spożycie 750 mg amitriptyliny lub więcej przez osobę dorosłą może prowadzić do poważnej toksyczności. Należy podkreślić, że skutki przedawkowania mogą być znacznie nasilone, jeśli jednocześnie spożyto alkohol lub inne leki psychotropowe. Istnieje znaczna zmienność osobnicza w zakresie odpowiedzi na przedawkowanie.¹

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania amitriptyliny obejmują szeroki zakres zaburzeń dotyczących wielu układów organizmu. Szczególnie niebezpieczne są efekty kardiologiczne, neurologiczne oraz przeciwcholinergiczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę objawów przedawkowania.²

Objawy przeciwcholinergiczne stanowią istotną grupę objawów toksycznych i obejmują: rozszerzenie źrenic, tachykardię, zatrzymanie moczu, suchość błon śluzowych oraz zmniejszenie ruchów perystaltycznych jelit.³

W zakresie zaburzeń neurologicznych obserwuje się: drgawki, gorączkę, nagłe wystąpienie depresji ośrodkowego układu nerwowego (OUN), obniżoną świadomość postępującą w śpiączkę oraz depresję oddechową. Podczas przebudzenia może ponownie wystąpić splątanie, niepokój, omamy oraz ataksja.⁴

Szczególnie niebezpieczne są objawy kardiologiczne, które obejmują arytmie (tachyarytmie komorowe, torsade de pointes, migotanie komór). Zapis EKG charakterystycznie wykazuje wydłużony odstęp PR, poszerzenie zespołu QRS, wydłużenie odstępu QT, spłaszczenie lub inwersję załamka T, obniżenie odcinka ST i różne stopnie bloku serca postępującego do zatrzymania akcji serca. Poszerzenie zespołu QRS zazwyczaj dobrze koreluje ze stopniem toksyczności po ostrym przedawkowaniu. Występują również: niewydolność serca, niedociśnienie tętnicze, wstrząs kardiogenny.⁵

Dodatkowo mogą występować zaburzenia metaboliczne takie jak kwasica metaboliczna, hipokaliemia oraz hiponatremia. W zgłoszeniach składanych w ramach nadzoru po wprowadzeniu do obrotu oraz w piśmiennictwie opisywano po przedawkowaniu amitryptyliny przypadki ujawnienia się zespołu Brugadów i zapisów EKG charakterystycznych dla tego zespołu (BEP, ang. Brugada ECG patterns).⁶

Przedawkowanie u dzieci

Przedawkowanie amitriptyliny u dzieci wymaga szczególnej uwagi, gdyż może prowadzić do poważnych konsekwencji. Dzieci są wyjątkowo podatne na wystąpienie śpiączki, kardiotoksyczności, depresji oddechowej, napadów drgawek, hiponatremii, letargu, częstoskurczu zatokowego, senności, nudności, wymiotów i hiperglikemii.⁷

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania amitriptyliny jest przede wszystkim objawowe i wspomagające. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczne jest przyjęcie do szpitala, w razie potrzeby na oddział intensywnej opieki medycznej.⁸

Podstawowym postępowaniem jest:⁹

• Ocena i leczenie dróg oddechowych, oddychania i krążenia zgodnie z potrzebą
• Zapewnienie dostępu dożylnego
• Dokładne monitorowanie, nawet w pozornie niepowikłanych przypadkach

W diagnostyce i monitorowaniu pacjenta należy przeprowadzić:^{0,16 sekund.”>10}

• Badanie w kierunku cech klinicznych
• Kontrolę mocznika i elektrolitów — obserwacja w kierunku niskiego stężenia potasu i monitorowanie ilości moczu wydalonego w jednostce czasu
• Kontrolę gazometrii krwi tętniczej — obserwacja w kierunku kwasicy
• Wykonanie elektrokardiogramu — obserwacja w kierunku QRS>0,16 sekund

W postępowaniu leczniczym przeciwwskazane jest podawanie flumazenilu w celu odwrócenia toksyczności benzodiazepin w przypadku łącznego przedawkowania kilku produktów.¹¹

W celu zmniejszenia wchłaniania leku:¹²

• Płukanie żołądka można rozważać tylko w ciągu jednej godziny od potencjalnie śmiertelnego przedawkowania
• Podanie 50 g węgla aktywnego, jeśli minęło mniej niż jedna godzina od spożycia

Podstawowe postępowanie terapeutyczne obejmuje:¹³

• Utrzymanie drożności dróg oddechowych poprzez intubację, w razie potrzeby
• Zastosowanie respiratora, aby zapobiec ewentualnemu zatrzymaniu czynności oddechowej
• Ciągłe monitorowanie EKG czynności serca przez 3-5 dni

W zależności od stanu klinicznego pacjenta, leczenie będzie obejmować postępowanie w następujących stanach:¹⁴

• Szerokie odstępy QRS, niewydolność serca i komorowe zaburzenia rytmu serca
• Niewydolność krążenia
• Niedociśnienie
• Hipertermia
• Konwulsje
• Kwasica metaboliczna

Niepokój i drgawki można leczyć diazepamem.¹⁵

Pacjentów z objawami przedmiotowymi toksyczności należy monitorować przez minimum 12 godzin. Należy również monitorować rabdomiolizę, jeśli pacjent pozostaje nieprzytomny przez dłuższy czas.¹⁶

Warto podkreślić, że przedawkowanie jest często zamierzone, zatem pacjenci mogą podejmować kolejne próby samobójcze podczas rekonwalescencji. W tej klasie leków zdarzały się zgony z przedawkowania zamierzonego lub przypadkowego.¹⁷

Tabela objawów przedawkowania