Starczowzroczność
Epidemiologia
Starczowzroczność (presbyopia) jest powszechną, fizjologiczną zmianą związaną z wiekiem, charakteryzującą się utratą zdolności akomodacji soczewki, co prowadzi do pogorszenia widzenia z bliska. Globalna częstość występowania wynosiła około 24,9% populacji w 2015 roku, co przekłada się na 1,8 miliarda osób, z prognozowanym wzrostem do 2,1 miliarda do 2030 roku. W 7 głównych rynkach (USA, Japonia, Niemcy, Francja, Włochy, Wielka Brytania, Hiszpania) w 2020 roku odnotowano łącznie około 287 milionów przypadków, z najwyższą częstością w USA (około 117 milionów). Czynniki ryzyka obejmują wiek (szczyt objawów między 42 a 55 rokiem życia), płeć (kobiety mają o 46% wyższe ryzyko), lokalizację geograficzną, miejsce zamieszkania oraz status społeczno-ekonomiczny. Nieskorygowana prezbiopia dotyka około 826 milionów osób globalnie, a wskaźnik korekcji jest znacznie niższy w krajach o niskim dochodzie (np. 6% w Afryce, 25,8% w Indiach) w porównaniu do 96% w Europie.
- Epidemiologia prezbiopii (starczowzroczności) – perspektywa globalna
- Regionalne zróżnicowanie występowania prezbiopii
- Czynniki demograficzne wpływające na częstość prezbiopii
- Czynniki ryzyka wczesnego wystąpienia prezbiopii
- Czynniki środowiskowe i styl życia
- Choroby ogólnoustrojowe a prezbiopia
- Czynniki hormonalne
- Wpływ leków
- Nadzór i diagnostyka prezbiopii
- Społeczno-ekonomiczny wpływ prezbiopii
- Przyszłe trendy i wyzwania
Epidemiologia prezbiopii (starczowzroczności) – perspektywa globalna
Starczowzroczność (presbyopia) jest najczęstszą fizjologiczną zmianą zachodzącą w dorosłym oku, charakteryzującą się związaną z wiekiem utratą zdolności akomodacji soczewki, co skutkuje niezdolnością do ostrego widzenia z bliska. Jest to powszechne schorzenie związane z procesem starzenia się, które stanowi uniwersalny problem dla osób w starszym wieku. 12
Według globalnych szacunków z 2015 roku, częstość występowania funkcjonalnej prezbiopii wynosiła 24,9% populacji światowej, co przekłada się na około 1,8 miliarda dotkniętych osób. Prognozy wskazują, że do 2030 roku częstość ta ustabilizuje się na poziomie 24,1% ze względu na rosnącą częstość występowania krótkowzroczności, jednakże liczba dotkniętych osób wzrośnie do około 2,1 miliarda z powodu dynamiki populacyjnej. 345
Inne źródła podają jeszcze większe liczby, wskazując, że około 1,09-1,8 miliarda osób na całym świecie jest dotkniętych prezbiopią, z czego 826 milionów cierpi na upośledzenie widzenia z bliska z powodu braku lub nieodpowiedniej korekcji. Globalny niezaspokojony popyt na korekcję prezbiopii szacowano na 45% w 2015 roku, a odsetek ten jest znacznie wyższy w krajach o niskim dochodzie. 678
Prognozy na 2030 rok sugerują, że liczba osób z prezbiopią może osiągnąć 2,1 miliarda, co wskazuje na istotny wzrost w stosunku do obecnych szacunków. 910
Regionalne zróżnicowanie występowania prezbiopii
Częstość występowania prezbiopii różni się znacząco w zależności od regionu geograficznego. Według danych z 2020 roku, w 7 głównych rynkach (7MM: USA, Japonia, Niemcy, Francja, Włochy, Wielka Brytania i Hiszpania) całkowita liczba przypadków prezbiopii wynosiła 286 994 105. 1112
W Stanach Zjednoczonych częstość występowania prezbiopii wśród osób w wieku 45 lat i starszych waha się od 83,0% do 88,9%, z szacowaną łączną liczbą 123 milionów prezbiopów w 2020 roku. 13 Całkowita liczba przypadków prezbiopii w USA wynosiła 117 369 699 w 2020 roku, co stanowi największą liczbę wśród analizowanych krajów. 14
W krajach UE-5 (Niemcy, Francja, Włochy, Hiszpania i Wielka Brytania) łączna liczba przypadków prezbiopii w 2020 roku wynosiła 134 726 460. Najwyższą liczbę przypadków w Europie odnotowano w Niemczech (około 32 milionów), następnie we Włoszech (około 24 milionów), a najniższą w Hiszpanii (około 18 milionów). 1516
W Japonii całkowita liczba przypadków prezbiopii wynosiła 34 897 947 w 2020 roku, co stanowi około 18% całkowitej liczby przypadków w analizowanych 7 głównych rynkach. 1718
Badania wykazały również wysoką częstość występowania prezbiopii w społecznościach wiejskich w Afryce, sięgającą 63,4%. 19 Z kolei w Indiach częstość występowania prezbiopii wśród dorosłych w wieku 35 lat i starszych wynosiła 42,9%. 20
Czynniki demograficzne wpływające na częstość prezbiopii
Wśród czynników wpływających na częstość występowania prezbiopii można wymienić: wiek, lokalizację geograficzną, miejsce zamieszkania (obszary miejskie vs. wiejskie), płeć, a w mniejszym stopniu status społeczno-ekonomiczny, umiejętność czytania i pisania, poziom wykształcenia, znajomość zagadnień zdrowotnych oraz nierówności. 212223
Wpływ wieku na prezbiopię
Najważniejszym czynnikiem wpływającym na występowanie prezbiopii jest wiek. Średni wiek, w którym pacjenci po raz pierwszy zgłaszają objawy prezbiopii, wynosi między 42 a 44 lata, przy czym całkowita utrata akomodacji zazwyczaj występuje między 50 a 55 rokiem życia. 24
Szanse na rozwój prezbiopii zwiększają się o 16% rocznie w wieku od 40 do 50 lat (iloraz szans [OR]: 1,16; 95% CI 1,12-1,20), a tylko o 1% rocznie po 50. roku życia (OR: 1,01; 95% CI 0,99-1,03). 25
W badaniach epidemiologicznych 7 głównych rynków (7MM) przypadki prezbiopii w 2020 roku były podzielone według grup wiekowych następująco: poniżej 60 lat – 70 036 878 przypadków, 60-69 lat – 80 546 882 przypadków, 70-79 lat – 58 274 618 przypadków i ≥80 lat – 37 478 227 przypadków. 26
W nowszych badaniach z 2023 roku, największa liczba przypadków prezbiopii w 7MM występowała w grupie wiekowej 60-69 lat (około 78 milionów przypadków), następnie w grupie poniżej 60 lat (około 77 milionów przypadków), 70-79 lat (około 69 milionów przypadków) i ≥80 lat (około 53 miliony). 2728
Różnice płciowe w występowaniu prezbiopii
Badania wskazują na wyższą częstość występowania prezbiopii wśród kobiet niż mężczyzn. Dane skorygowane względem wieku wykazały wyższą częstość występowania wśród kobiet, które miały o 46% wyższe szanse (iloraz szans 1,46) na bycie prezbiopami. Kobiety miały również cięższą postać prezbiopii niż mężczyźni we wszystkich grupach wiekowych. 29
W 7MM, całkowita liczba przypadków prezbiopii w podziale na płeć w 2020 roku wynosiła 98 534 643 dla mężczyzn i 147 801 964 dla kobiet. 30 W USA w 2023 roku, specyficzne dla płci zdiagnozowane przypadki prezbiopii były najwyższe dla kobiet (około 60%) w porównaniu do mężczyzn (około 40%), co przypisuje się czynnikom takim jak różnice hormonalne, anatomia i fizjologia oka, czynniki związane ze stylem życia i pracą zawodową. 3132
Różnice geograficzne w występowaniu prezbiopii
Występują znaczące różnice regionalne w częstości prezbiopii. Najniższe poziomy częstości zgłaszane są w Afryce Środkowej (poniżej 15%), a najwyższe w Europie Zachodniej (które mogą sięgać prawie 50% w zależności od metodologii badania). 33
Południowa Azja ma największą liczbę osób z nieskorygowaną prezbiopią (275 milionów). Najlepszą lokalizacją pod względem korzystania z korekcji wzroku do bliży (near eREC) jest Los Angeles (87%), a najgorszą Tripura w Indiach (0,3%), co pokazuje ogromne różnice na całym świecie, faworyzujące kraje o wysokich dochodach. 34
Lokalizacje miejskie zazwyczaj mają wyższe wskaźniki częstości występowania (25-80%) w porównaniu do populacji wiejskich (36-67%), chociaż istnieje duża zmienność. Niektóre badania sugerują, że te różnice mogą być istotne tylko w krajach o niskim/średnim wskaźniku rozwoju i dlatego mogą być bardziej związane z różnymi warunkami ekonomicznymi. 35
Czynniki społeczno-ekonomiczne a prezbiopia
Poziom wykształcenia i dochody wpływają na występowanie i leczenie prezbiopii. Osoby z wykształceniem podstawowym lub niższym oraz o niższych dochodach mają większe prawdopodobieństwo nieskorygowanej prezbiopii. 36
Wskaźniki korekcji wzroku bliskiego wahały się od 96% w Europie do zaledwie 6% w Afryce, co wskazuje na ogromne nierówności w dostępie do opieki okulistycznej. 37
Czynniki ryzyka wczesnego wystąpienia prezbiopii
Czynniki ryzyka wczesnego wystąpienia prezbiopii obejmują czynniki środowiskowe, odżywianie, wymagania wzrokowe z bliska, błędy refrakcji, dysfunkcje akomodacji, leki, określone stany zdrowotne oraz sen. 38
Czynniki środowiskowe i styl życia
Obszary o wysokim stężeniu zanieczyszczeń powietrza są powiązane z wyższym występowaniem prezbiopii – jedno z badań wykazało, że mogą one nawet podwoić częstość występowania tego schorzenia. 39
Osoby, których zawody wymagają intensywnego korzystania z widzenia z bliska, często zauważają objawy wcześniej niż inne osoby w podobnym wieku. 40 Ryzyko urazów związanych z pracą jest również wyższe u osób z prezbiopią – jedno z badań wykazało, że starsi spawacze mieli 4,2 razy większe prawdopodobieństwo doznania urazu oka niż młodsi spawacze bez prezbiopii. 41
Choroby ogólnoustrojowe a prezbiopia
Starsze osoby z cukrzycą mogą doświadczać zmian w soczewce oka z powodu wahań poziomu cukru we krwi, co potencjalnie przyczynia się do wczesnego wystąpienia lub nasilenia prezbiopii. 42
Choroby układu sercowo-naczyniowego, takie jak nadciśnienie tętnicze i miażdżyca, mogą wpływać na naczynia krwionośne odżywiające oczy. Słabe krążenie krwi może wpływać na zdrowie soczewki oka. 43
Schorzenia neurologiczne, takie jak stwardnienie rozsiane (SM) i dystrofia miotoniczna, mogą wpływać na koordynację między mózgiem a mięśniami oka, potencjalnie wpływając na zdolność oczu do skupiania się na obiektach z bliska. 44
Czynniki hormonalne
Wahania hormonalne, szczególnie u kobiet w okresie menopauzy, wpływają na elastyczność soczewki oka, przyczyniając się do wcześniejszego wystąpienia prezbiopii. 45
Wpływ leków
Niektóre leki mają działania niepożądane, które mogą wpływać na widzenie, powodować suchość oczu lub nawet wywołać prezbiopię u starszych osób. 46
Nadzór i diagnostyka prezbiopii
Kluczowym aspektem nadzoru epidemiologicznego nad prezbiopią jest skuteczna diagnostyka. Istnieją jednak złożoności w definiowaniu prezbiopii dla badań epidemiologicznych i oceny wpływu. Standaryzacja definicji ułatwi przyszłą syntezę, analizę wzorców i zrozumienie relacji między badaniami. 4748
Istnieje niewiele badań prezbiopii, które wykorzystały podejście oparte na populacji, co utrudnia wyciąganie wniosków na temat częstości występowania prezbiopii w populacji ogólnej. 49
W 7MM (USA, Japonia, Niemcy, Francja, Włochy, Wielka Brytania i Hiszpania) całkowita liczba zdiagnozowanych przypadków prezbiopii w 2020 roku wynosiła 246 336 607, przy czym oczekuje się, że liczba ta wzrośnie w okresie prognozy 2021-2030. 50
Klasyfikacja nasilenia w nadzorze
W 7MM w 2020 roku, całkowita liczba przypadków prezbiopii w podziale na nasilenie wynosiła 49 267 321 dla przypadków łagodnych i 197 069 285 dla przypadków umiarkowanych do ciężkich. 51
W 2023 roku przypadki prezbiopii były dalej klasyfikowane w oparciu o nasilenie na łagodne i umiarkowane do ciężkich. Wśród 7MM najwyższą zdiagnozowaną częstość występowania zaobserwowano w przypadkach umiarkowanych do ciężkich, z około 212 milionami przypadków, w porównaniu do około 56 milionów przypadków łagodnych. 5253
Wskaźniki pokrycia korekcją
Pomimo wysokiej częstości występowania prezbiopii, wskaźniki korekcji są znacznie zróżnicowane na całym świecie. W jednym z badań w wiejskiej społeczności afrykańskiej, pokrycie potrzeb związanych z prezbiopią wynosiło 17,6%, niezaspokojone potrzeby wynosiły 45,8%, a pokrycie korekcją prezbiopii wynosiło 27,8%. 54
W Indiach pokrycie okularami wśród prezbiopów wynosiło zaledwie 25,8%, przy czym brak odczuwalnej potrzeby i powody osobiste były najczęstszymi barierami dla niezaspokojonych potrzeb z powodu prezbiopii. 55
W 7MM całkowita liczba leczonych przypadków prezbiopii wynosiła 197 069 285 w 2020 roku, przy czym oczekuje się, że liczba ta wzrośnie w okresie prognozy 2021-2030. 56
| Region | Całkowita liczba przypadków prezbiopii (2020) | Zdiagnozowane przypadki prezbiopii (2020) | Przypadki według płci (M/K) | Pokrycie korekcją |
|---|---|---|---|---|
| Globalnie | 1,8 miliarda (24,9% populacji) | Dane niedostępne | Wyższa częstość wśród kobiet | 55% globalnie |
| USA | 117 369 699 | Około 109 milionów | 40% M / 60% K | Wysoki poziom |
| UE-5 | 134 726 460 | Dane niedostępne | Dane niedostępne | 96% w Europie |
| Japonia | 34 897 947 | Około 50 milionów | Dane niedostępne | Wysoki poziom |
| Afryka | Wysokie wskaźniki (63,4% w badaniach) | Dane niedostępne | Dane niedostępne | Zaledwie 6% |
| Indie | 42,9% populacji dorosłej | Dane niedostępne | Dane niedostępne | 25,8% |
Społeczno-ekonomiczny wpływ prezbiopii
Nieskorygowana prezbiopia wpływa na jakość życia związaną z widzeniem ze względu na trudności w wykonywaniu zadań wymagających widzenia z bliska. Ponadto, nieskorygowana lub niedostatecznie skorygowana prezbiopia może prowadzić do strat w produktywności u osób dorosłych w wieku produkcyjnym. 57
Globalne roczne straty w produktywności szacowano na 25 miliardów dolarów amerykańskich, czyli 0,037% globalnego PKB w grupie dorosłych w wieku produkcyjnym z prezbiopią (≤65 lat). 5859
Wpływ na jakość życia
Liczne badania wykazały, że pacjenci zarówno w krajach o wysokim, jak i niskim dochodzie cierpią z powodu obniżonych wyników jakości życia z powodu prezbiopii. Jedno z badań wykazało, że 22% pacjentów z prezbiopią zgłosiło spadek wyniku jakości życia. 60
Nieskorygowana prezbiopia powodowała dwukrotnie zwiększone trudności w wykonywaniu zadań związanych z widzeniem z bliska i ośmiokrotnie większe trudności w bardzo wymagających zadaniach związanych z widzeniem z bliska, przy czym 80% tych pacjentów zgłaszało problemy z wykonywaniem czynności wymagających widzenia z bliska. 61
Ponadto, 12% pacjentów z prezbiopią potrzebowało pomocy w wykonywaniu rutynowych zadań, co z kolei prowadziło do cierpienia i obniżonej samooceny. 62
W badaniu przeprowadzonym w Tanzanii wykazano, że w społecznościach wiejskich, gdzie zadania wymagające widzenia z bliska inne niż czytanie i pisanie są dominujące, nieskorygowana prezbiopia miała znaczący wpływ na jakość życia. 63
Wpływ na produktywność w miejscu pracy
Prezbiopia ma znaczący wpływ zarówno na ekonomię, jak i na zgłaszaną przez pacjentów jakość życia. 64
Osoby z nieskorygowaną prezbiopią zgłaszają trudności w wykonywaniu zadań związanych z widzeniem z bliska, takich jak czytanie drukowanego tekstu, korzystanie ze smartfona lub nawlekanie igły. 65
W mediach społecznościowych osoby z prezbiopią najczęściej zgłaszały trudności w czytaniu małego druku (64,9%), trudności w skupianiu się na obiektach z bliska (40,5%), zmęczenie oczu (32,4%), bóle głowy (24,3%) i niewyraźne widzenie (21,6%). 66
Nierówności w dostępie do korekcji
Istnieją znaczące nierówności w dostępie do korekcji prezbiopii na całym świecie. Osoby mieszkające w krajach o wysokim dochodzie mają większe prawdopodobieństwo dostępu do korekcji widzenia z bliska w oparciu o wydatki na zdrowie i dostęp, w przeciwieństwie do osób mieszkających w krajach o niższym dochodzie. 67
W krajach o niskim i średnim dochodzie, takich jak Chiny, wskaźniki pokrycia korekcją prezbiopii wynoszą zaledwie 10% ze względu na brak świadomości i dostępu do przystępnych cenowo interwencji, a koszty związane z nieskorygowaną prezbiopią zarówno dla pacjenta, jak i dla społeczeństwa są wyższe niż w krajach o wysokim dochodzie. 68
Wskaźniki pokrycia korekcją widzenia z bliska wahały się od 96% w Europie do zaledwie 6% w Afryce, co pokazuje ogromne różnice na całym świecie. 69
Przyszłe trendy i wyzwania
Rynek prezbiopii wykazuje tendencję wzrostową, z wartością szacowaną na 9,441 miliarda dolarów amerykańskich w 2021 roku i oczekiwanym wzrostem do 13,84 miliarda dolarów amerykańskich do 2029 roku, notując CAGR (złożony roczny wskaźnik wzrostu) na poziomie 4,90% w okresie prognozy od 2022 do 2029 roku. 70
Według szacunków DelveInsight, rynek prezbiopii ma wzrosnąć z około 17 miliardów dolarów amerykańskich w 2023 roku z CAGR wynoszącym 3,2% do 2034 roku. Przewidywany wzrost wielkości rynku jest napędzany postępami w opcjach leczenia, większym dostępem do opieki zdrowotnej i rosnącą częstością występowania tego schorzenia, co razem sprzyja większemu zapotrzebowaniu na innowacyjne i skuteczne terapie. 71
Wyzwania w nadzorze nad prezbiopią
Jednym z głównych wyzwań w nadzorze epidemiologicznym nad prezbiopią jest brak standaryzowanych definicji. Częstość występowania prezbiopii jest zmienna, częściowo ze względu na brak zgodności z jednolitą definicją. 72
Istnieje niewiele badań jakościowych dotyczących doświadczeń życiowych z prezbiopią, a to, co zostało opublikowane, koncentruje się ogólnie na błędach refrakcji, a nie jest specyficzne dla prezbiopii. 73
W badaniu mediów społecznościowych zidentyfikowano 4456 postów w mediach społecznościowych związanych z prezbiopią między majem 2017 a sierpniem 2017 roku. Twitter był najczęściej używanym kanałem do dyskusji na temat prezbiopii w porównaniu do forów i blogów. 74
Wyzwania związane ze świadomością i edukacją
Badania wykazały brak wiedzy na temat prezbiopii wśród populacji ogólnej. W jednym z badań 76% uczestników nie było świadomych prezbiopii. 75
Gdy zapytano uczestników, czy są świadomi podejść do zarządzania innymi niż okulary, 72% odpowiedziało „wcale”. Większość uczestników nie miała wcześniejszej wiedzy na temat stosowania wieloogniskowych soczewek kontaktowych lub kropli do oczu do korekcji prezbiopii (odpowiednio 67% i 82%). 76
Edukacja pacjentów na temat prezbiopii jest niewystarczająca. Prezbiopia nie była ogólnie dobrze znanym schorzeniem, a większość uczestników nie była świadoma dokładnie tego, co to oznacza. 7778
Przyszłe kierunki badań
Należy przeprowadzić dalsze badania, aby określić, dlaczego kobiety i osoby mieszkające w środowiskach miejskich mają więcej prezbiopii. 7980
Standaryzacja definicji pomoże w przyszłej syntezie, analizie wzorców i zrozumieniu relacji między badaniami. 8182
Gdy kraje o niskim i średnim dochodzie przechodzą transformację demograficzną w kierunku starzejącej się populacji, liczba osób z prezbiopią będzie rosnąć. Wpływ na jakość życia osób starszych jest już teraz jasny, a prezbiopia powinna być częścią programu Światowej Organizacji Zdrowia dotyczącego błędów refrakcji. 83
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.