Spontaniczne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej

Spontaniczne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej
Zapobieganie i profilaktyka

Spontaniczne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej (SCAD) jest istotną, choć rzadką przyczyną ostrego zespołu wieńcowego, szczególnie u młodych kobiet bez klasycznych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. SCAD charakteryzuje się wysokim ryzykiem nawrotów, sięgającym do 20% w ciągu 4 lat, co wymaga indywidualnego podejścia terapeutycznego. Farmakoterapia profilaktyczna różni się od standardowej terapii ostrego zespołu wieńcowego – beta-blokery są kluczowe zarówno w fazie ostrej, jak i w długoterminowej profilaktyce, ze względu na ich zdolność do redukcji naprężeń ścinających ściany tętnic. Optymalna terapia przeciwpłytkowa obejmuje kwas acetylosalicylowy przez co najmniej rok, z możliwością dodania klopidogrelu, natomiast stosowanie statyn nie jest zalecane ze względu na brak korzyści i potencjalne zwiększenie ryzyka nawrotów. Leczenie inwazyjne, takie jak PCI, wiąże się z wyższym ryzykiem powikłań i jest zarezerwowane dla pacjentów z cechami wysokiego ryzyka, np. rozwarstwieniem pnia lewej tętnicy wieńcowej, niestabilnością hemodynamiczną lub opornymi zaburzeniami rytmu serca.

Wprowadzenie do profilaktyki spontanicznego rozwarstwienia tętnicy wieńcowej

Spontaniczne rozwarstwienie tętnicy wieńcowej (SCAD) to rzadka, ale poważna przyczyna ostrego zespołu wieńcowego, występująca głównie u młodych kobiet, często bez typowych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. To nieatrosklerotyczny, niejatrogeniczny i nieurazowy incydent sercowy, charakteryzujący się wysokim ryzykiem nawrotu. Ze względu na ograniczoną wiedzę na temat etiologii SCAD, nie istnieją naukowo potwierdzone metody zapobiegania pierwszemu incydentowi, jednak opracowano strategie profilaktyki wtórnej mające na celu zmniejszenie ryzyka nawrotu.¹²³

Indywidualizowane postępowanie farmakologiczne

Leczenie farmakologiczne odgrywa kluczową rolę w profilaktyce nawrotów SCAD, jednak różni się od standardowej terapii ostrego zespołu wieńcowego. Badania obserwacyjne wykazały, że dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta postępowanie farmakologiczne ma największy wpływ na zmniejszenie częstości nawrotów SCAD.¹⁴

Beta-blokery i leki przeciwnadciśnieniowe

Beta-blokery są szeroko stosowane zarówno w fazie ostrej, jak i w długoterminowej profilaktyce u pacjentów po SCAD. Ekstrapolując korzyści obserwowane w rozwarstwienia aorty, gdzie beta-blokery zmniejszają naprężenie ścinające ściany tętnicy, leki te są często włączane do standardowej opieki nad pacjentami po SCAD. Dostępne dane wskazują, że stosowanie beta-blokerów oraz właściwa kontrola ciśnienia tętniczego mogą zmniejszać ryzyko nawrotu SCAD.⁵⁴⁶

Leczenie przeciwpłytkowe

Kwestia optymalnej terapii przeciwpłytkowej (APT) pozostaje przedmiotem dyskusji ze względu na ryzyko krwawienia związane z krwiakiem śródściennym. W przypadku pacjentów leczonych zachowawczo, większość ekspertów zaleca kwas acetylosalicylowy przez co najmniej rok, a niektórzy rekomendują również klopidogrel przez okres od kilku miesięcy do roku. Należy unikać systemowej antykoagulacji heparyną po zdiagnozowaniu SCAD. U pacjentów poddawanych przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI) zalecana jest podwójna terapia przeciwpłytkowa.⁷⁴

Statyny w profilaktyce SCAD

W przeciwieństwie do standardowego postępowania w ostrych zespołach wieńcowych na podłożu miażdżycowym, statyny nie wykazują korzyści w zapobieganiu nawrotom SCAD. Co więcej, jedno z badań wykazało większą częstość nawrotów u pacjentów przyjmujących statyny, co sugeruje, że nie powinny być one rutynowo stosowane w profilaktyce wtórnej SCAD.³

Strategie zabiegowe i ryzyko powikłań

Leczenie zabiegowe SCAD wiąże się z wyższym ryzykiem powikłań i niepowodzeń technicznych w porównaniu z tradycyjnym leczeniem zabiegowym choroby wieńcowej. Badania obserwacyjne konsekwentnie wykazują, że przezskórna interwencja wieńcowa (PCI) w przypadku SCAD jest związana z gorszymi wynikami i wysokim odsetkiem powikłań.⁸⁹

Wskazania do rewaskularyzacji

Pomimo tych często niekorzystnych wyników, zabiegi rewaskularyzacyjne mogą być odpowiednie u pacjentów z następującymi cechami wysokiego ryzyka:

rozwarstwienie pnia lewej tętnicy wieńcowej
utrzymujące się niedokrwienie
niestabilność hemodynamiczna
oporne na leczenie zaburzenia rytmu serca

⁸⁵¹⁰

Techniki zmniejszające ryzyko przy PCI

W przypadku konieczności wykonania PCI, ryzyko jatrogennego rozwarstwienia i rozszerzenia istniejącego rozwarstwienia można zmniejszyć poprzez:

unikanie głębokiego wprowadzenia cewnika
unikanie niekoaksjalnego ustawienia końca cewnika
unikanie tłumienia cewnika
unikanie silnego wstrzyknięcia środka kontrastowego

⁷

Rehabilitacja kardiologiczna w SCAD

Rehabilitacja kardiologiczna stanowi istotny element profilaktyki wtórnej po SCAD, chociaż często pozostaje niedostatecznie wykorzystywana. Badania potwierdzają, że jest to bezpieczny i skuteczny program dla pacjentów z SCAD, bez zgłaszanych związków z nawrotami SCAD czy poważnymi niepożądanymi zdarzeniami sercowo-naczyniowymi.¹⁸

Korzyści z rehabilitacji kardiologicznej

Rehabilitacja kardiologiczna wraz z interwencjami psychospołecznymi wykazuje obiecujące rezultaty w poprawie jakości życia u osób, które przeżyły SCAD. Badania sugerują, że uczestnictwo w programie profilaktyki wtórnej dla chorób serca może zmniejszyć ryzyko hospitalizacji, ograniczyć powikłania oraz zwiększyć wskaźniki przeżywalności.¹¹¹¹²

Bezpieczne ćwiczenia po SCAD

Rehabilitacja kardiologiczna poprawia zdrowie serca i uczy pacjentów, jak bezpiecznie ćwiczyć po SCAD. Zaleca się unikanie:

ćwiczeń izometrycznych (w których mięśnie napinają się bez poruszania resztą ciała)
aktywności o wysokiej wytrzymałości
ćwiczeń wymagających wstrzymywania oddechu przez dłuższy czas

¹³¹⁴⁷

Większość ekspertów uważa, że drastyczne ograniczenia aktywności fizycznej i podnoszenia ciężarów nie są konieczne, choć należy unikać ekstremalnych ćwiczeń o wysokiej intensywności. Zaleca się regularne, umiarkowane ćwiczenia, zaczynając od codziennych spacerów.⁷²

Ogólne strategie zdrowego stylu życia

Ze względu na ograniczoną wiedzę na temat przyczyn SCAD, zaleca się przestrzeganie ogólnych zasad profilaktyki chorób serca, które mogą zmniejszyć ryzyko nawrotu.²¹¹

Dieta i odżywianie

Zalecenia dietetyczne dla pacjentów po SCAD obejmują:

Spożywanie żywności bogatej w błonnik (w tym owsa i roślin strączkowych)
Konsumpcję dwóch porcji owoców i siedmiu porcji warzyw dziennie
Ograniczenie spożycia soli
Spożywanie trzech porcji ryb tygodniowo
Zmniejszenie spożycia nasyconych tłuszczów (np. kurczaka ze skórą, wyrobów cukierniczych, smażonych potraw)
Wybieranie chudszych źródeł białka, takich jak tofu i pozbawione tłuszczu mięsa
Kontrolę wielkości porcji

¹⁵¹³

Kontrola czynników ryzyka

Dodatkowe strategie profilaktyczne obejmują:

Zaprzestanie palenia – może zmniejszyć ryzyko o 50% w ciągu jednego roku
Umiarkowane spożycie alkoholu i poszukiwanie pomocy w przypadku zaburzeń związanych z używaniem alkoholu
Zarządzanie stresem poprzez regularne praktyki relaksacyjne, medytację i utrzymywanie kontaktu z przyjaciółmi i rodziną
Kontrolę ciśnienia tętniczego, poziomu cholesterolu i cukru we krwi
Utrzymywanie prawidłowej masy ciała

¹⁵²¹³

Unikanie hormonów zewnętrznych

Istnieją przesłanki sugerujące związek między SCAD a hormonami żeńskimi. W związku z tym kobiety po przebytym SCAD powinny unikać zewnętrznych źródeł hormonów, takich jak progesteron i estrogen, które mogą być obecne w niektórych środkach antykoncepcyjnych lub terapiach hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Unikanie tych preparatów może pomóc w zmniejszeniu ryzyka nawrotu SCAD.¹⁴

Ocena ryzyka i monitorowanie nawrotów

Długoterminowa opieka nad pacjentami po SCAD obejmuje ocenę ryzyka nawrotu oraz monitorowanie pod kątem arytmii i innych powikłań. Wysoki odsetek nawrotów (do 20% w ciągu 4 lat) podkreśla potrzebę ścisłego monitorowania.⁶⁵

Badania obrazowe i ocena arteriopatii

W ramach profilaktyki wtórnej zaleca się badania przesiewowe w kierunku dysplazji włóknisto-mięśniowej i innych arteriopatii. Mimo braku jednoznacznych dowodów na korzyści z wykonywania badań obrazowych naczyń innych niż wieńcowe, ze względu na wysoką częstość współistniejących chorób, zazwyczaj przeprowadza się je za pomocą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego.⁸⁶

Ryzyko nagłego zatrzymania krążenia

U pacjentów z SCAD, którzy doświadczyli zatrzymania krążenia lub groźnych zaburzeń rytmu serca, można rozważyć wszczepienie kardiowertera-defibrylatora (ICD) w ramach profilaktyki wtórnej. Obecnie nie ma konsensusu co do czasu lub kryteriów implantacji ICD u tych pacjentów. Potrzebne są dalsze badania w celu określenia roli wczesnej terapii urządzeniami u pacjentów z nawracającym SCAD, z lub bez zagrażających życiu zaburzeń rytmu.¹⁶¹⁷

Wsparcie psychospołeczne

U pacjentów po SCAD często występuje zespół stresu pourazowego (PTSD), który może negatywnie wpływać na jakość życia i rokowanie. Wsparcie psychospołeczne stanowi ważny element kompleksowej opieki nad pacjentem po SCAD.¹²

Grupy wsparcia i edukacja

Programy rehabilitacji kardiologicznej oraz kontakt z grupami wsparcia rówieśniczego mogą pomóc w radzeniu sobie z emocjonalnymi następstwami SCAD. Organizacje pacjenckie, takie jak Beat SCAD w Wielkiej Brytanii, oferują materiały edukacyjne zarówno dla pacjentów, jak i pracowników służby zdrowia.¹²¹⁸

Planowanie ciąży po SCAD

Kobiety, które przebyły SCAD i rozważają ciążę, powinny skonsultować się z lekarzem przed poczęciem. SCAD może nawracać i może powodować poważne powikłania podczas ciąży, dlatego konieczne jest indywidualne planowanie opieki oraz ścisłe monitorowanie w okresie ciąży i połogu.¹⁴

Potrzeba dalszych badań

Mimo postępów w zrozumieniu i leczeniu SCAD, nadal istnieje potrzeba randomizowanych badań klinicznych dotyczących metod terapeutycznych dla pacjentów z SCAD. Większe zbiory danych, uzyskane poprzez konsolidację krajowych rejestrów SCAD, mogłyby pomóc w opracowaniu bardziej skutecznych strategii profilaktycznych i lepszych wytycznych postępowania.¹¹⁶¹⁹

Podsumowując, profilaktyka SCAD wymaga kompleksowego, indywidualnego podejścia, obejmującego zarówno farmakoterapię, jak i modyfikacje stylu życia. Podejście zachowawcze jest preferowane u stabilnych pacjentów, podczas gdy leczenie inwazyjne jest zarezerwowane dla przypadków wysokiego ryzyka. Rehabilitacja kardiologiczna, monitorowanie nawrotów oraz wsparcie psychospołeczne stanowią kluczowe elementy opieki długoterminowej.¹⁸²⁰

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Secondary Prevention and Rehabilitation for Spontaneous Coronary Artery Dissection: A Systematic Review – PubMed
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37604409/
Spontaneous coronary artery dissection (SCAD) is a serious, noniatrogenic and nontraumatic cardiac event that predominantly affects women, with a high risk of recurrence. Secondary prevention strategies are not well understood in this population. Therefore, the aim of this systematic review is to determine the current evidence on secondary prevention strategies and their effect on recurrent cardiac events and quality of life (QOL). […] Although evidence on secondary prevention was limited, tailored medical management was shown to have the most effect on decreasing recurrent events. Cardiac rehabilitation (CR) was supported as a safe and effective program for SCAD patients, with no reported associations with recurrent SCAD events or major adverse cardiovascular events. CR along with psychosocial interventions showed promise in improving QOL in SCAD survivors. […] Medical management has the most effect in reducing recurrent events. CR, as a secondary prevention program, can provide interventions that might improve QOL. Randomized trial evidence on therapies for patients with SCAD are needed.
#2 Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD) – Victor Chang Cardiac Research Institute
https://www.victorchang.edu.au/heart-disease/scad
Because there has been very little research into spontaneous coronary artery dissection (SCAD) and the causes are still unknown, there is no scientifically proven way to prevent SCAD from occurring. […] It is best to keep your heart healthy and follow advice regarding general heart disease prevention, such as: Regular exercise, starting with daily walking […] Eat a healthy diet […] Not smoking […] Moderate alcohol consumption […] Manage stress levels […] Control blood pressure, blood cholesterol and sugar levels.
#3 SCAD Research, Inc Spontaneous Coronary Artery Dissection | What is SCAD
https://scadresearch.org/about/
Because the causes of Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD) are unknown at this point, there is no scientifically validated way to reduce the risk of SCAD occurring. […] Research has noted a substantial rate of spontaneous vascular healing and suggests a role for conservative management in stable SCAD patients who have preserved coronary flow. […] SCAD can recur, so vigilance, evaluation of associated conditions, and staying up-to-date on emerging research is also important. Statins do not appear to prevent another SCAD heart attack and one study found more recurrence in those taking statins.
#4 Advances in the Management of Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD): A Comprehensive Review
https://www.imrpress.com/journal/RCM/25/9/10.31083/j.rcm2509345/htm
Notably, ACS guidelines in cases of SCAD with associated symptoms, signs of ongoing myocardial ischemia, a large area of myocardium in jeopardy, and reduced antegrade flow suggest performing PCI in class I, level of evidence C. […] In conservatively managed cases, a major issue concerns the antiplatelet strategy to be administered as large debate comes from the use of drugs which may cause or worsen bleeding in a condition which is primarily determined by an intramural hematoma. […] Data on the prevention of SCAD recurrence are scant; the only available evidence shows that the use of beta-blockers and adequate blood pressure control can reduce the risk of recurrence. […] At the current state of knowledge, there is no interventional therapy that can prevent recurrence of SCAD other than rehabilitation/drug therapy.
#5 Management of SCAD | Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD)
https://scad.ubc.ca/management-of-scad/
The long-term prognosis for SCAD survivors after their initial SCAD presentation is good. Recurrent SCAD events, however, are frequent and these patients must be followed closely. […] Medical management of SCAD deviates from standard ACS therapy. In particular, thrombolytic therapy should be avoided for patients with SCAD. Therefore, early coronary angiography to establish SCAD is important. […] Beta-blockers offer benefits in aortic dissection by reducing arterial wall shear stress. Extrapolating these benefits, we routinely administer beta-blockers for SCAD, both acutely and long-term. […] The choice to revascularize a dissected artery depends on both the affected coronary anatomy and the patients clinical status. Conservative treatment is preferred for most stable patients without ongoing pain. However, patients with ongoing chest pain, ischemia, ST elevation, or hemodynamic instability should undergo PCI, especially when the dissection affects major arteries with sizable myocardial jeopardy.
#6 Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD)
https://www.stemlynsblog.org/scad/
90% are female between the ages of 47-53 years of age, often with fewer cardiovascular risk factors than those who get atherosclerotic disease. […] The treatment objectives are to manage chronic chest pain, prevent recurrence and screen for associated extra coronary vascular abnormalities. […] There is little evidence to guide treatment regimes, and so much is based on registry data and expert consensus. […] The usual secondary prevention medications for ACS are often given: beta-blockers; antihypertensives; antianginals and antiplatelet therapy for up to a year following diagnosis. […] Although mortality is low, the incidence of recurrence is significant, with up to 20% having a further event within 4 years. […] There is no evidence of the benefit of further extra coronary artery imaging, but because the prevalence of co-existing disease is so high, this is usually undertaken with either CT or MRI.
#7 Spontaneous Coronary Artery Dissection: Current State
https://www.acc.org/Latest-in-Cardiology/ten-points-to-remember/2018/03/02/11/28/Spontaneous-Coronary-Artery-Dissection-Current-State
PCI for treatment of SCAD is associated with an increased risk of complications and technical failure. The risk of iatrogenic dissections and extension of dissections can be reduced by avoiding deep catheter engagement, noncoaxial positioning of catheter tip, catheter dampening, and strong contrast agent injection. […] Systemic anticoagulation with heparin should be avoided after the diagnosis of SCAD. Dual antiplatelet therapy is recommended after PCI. In patients managed medically, most experts recommend aspirin for at least a year, and some also recommend clopidogrel for a few months to a year. […] Cardiac rehabilitation is important for SCAD survivors. Severe restrictions in activity and weight lifting are not necessary, but extreme high-intensity exercise should be avoided.
#8 Spontaneous coronary artery dissection: Principles of management | Cleveland Clinic Journal of Medicine
https://www.ccjm.org/content/88/11/623
Spontaneous coronary artery dissection (SCAD) is primarily managed medically in clinically stable patients. […] Long-term management includes screening for fibromuscular dysplasia and other arteriopathies, monitoring for recurrence, and cardiac rehabilitation. […] Observational studies have consistently demonstrated that PCI in the setting of SCAD is associated with worse outcomes and high complication rates. […] Data supports a conservative approach. […] Despite these often poor outcomes, revascularization procedures may be appropriate in patients with the following high-risk features: left main coronary artery dissection, ongoing ischemia, hemodynamic instability, or refractory arrhythmia. […] Cardiac rehabilitation is an important component of management following SCAD, but it remains significantly underused. […] We recommend referring all patients with SCAD for cardiac rehabilitation, including young women without other comorbidities.
#9 Recurrent Spontaneous Coronary Artery Dissection Leading to Recurrent Sudden Cardiac Arrests: Who is at Risk?
https://clinmedjournals.org/articles/ijcc/international-journal-of-clinical-cardiology-ijcc-7-197.php?jid=ijcc
Spontaneous coronary artery dissection (SCAD) is a rare cause of acute coronary syndrome (ACS) with medical management and conservative therapies usually resulting in favorable outcomes. […] To date, there are no definite primary or secondary preventative measures for either SCAD or the associated cardiovascular complications. […] We discuss the role of implantable cardiovert-defibrillator (ICD) for secondary prevention in patients with recurrent SCAD. […] Despite its similarity to atherosclerotic ACS in clinical presentation as well as propensity for coronary ischemia, PCI should not be routinely performed because of the increased risk of complications and limited success. […] Therefore, conservative therapy is recommended over PCI for stable patients without ongoing ischemia. […] While individual cases of ICD implantation for secondary prophylaxis for SCA in SCAD have been reported, there is no consensus on timing or criteria for ICD placement in these patients.
#10 Management of SCAD | Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD)
https://scad.ubc.ca/management-of-scad/
Lastly, the natural history of the dissected segments is such that the vast majority heals spontaneously, and patients appear to have good long-term outcome if they survive their initial event. We recommend reserving PCI for patients with ongoing chest pain and ischemia when the lesion is amenable to stenting, and to consider CABG for extensive dissections involving the left main.
#11 Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD) – Her Heart
https://herheart.org/heart-conditions/spontaneous-coronary-artery-dissection-scad/
What is Spontaneous Coronary Artery Dissection? What is Spontaneous Coronary Artery Dissection? Spontaneous Coronary Artery Dissection (also known as SCAD), is a heart disease which is becoming more common than previously thought. […] SCAD as a condition is still often misdiagnosed and treated as an instance of Heart Attack, however understanding and management of SCAD has rapidly improved in recent years. […] Whilst there are no specific prevention strategies for SCAD, it is recommended that you try to have a healthy heart by following the simple steps for heart disease prevention. […] Research suggests that attending a Secondary Prevention Program for managing Heart Diseases can decrease the chance of being admitted to hospital, reduce your complications as well increase survival rates.
#12 Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD)
https://www.stemlynsblog.org/scad/
There is a recognised group of patients who will suffer from a degree of Post Traumatic Stress Disorder following diagnosis, and this may be helped by cardiac rehabilitation programmes or contact with peer support groups, such as Beat SCAD in the UK, who also produce leaflets for both patient and healthcare professionals.
#13 Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD)
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17503-spontaneous-coronary-artery-dissection-scad
If youve had an artery tear, you may need to restrict certain physical activities and strength training to prevent another tear. Your healthcare provider may also recommend cardiac rehabilitation. This rehab improves your heart health and teaches you how to exercise safely. […] You can also take heart-protective measures to lower your risk of heart disease. You can: Consume a heart-healthy diet to lower cholesterol levels. Cut back on sodium and manage high blood pressure. Drink alcohol in moderation and get help for alcohol use disorder. Know your fats and eat less unhealthy fats. Manage diabetes. Seek help to quit smoking. Stay physically active and maintain a healthy weight.
#14 Spontaneous Coronary Artery Dissection (Burst Heart Artery) – MD Searchlight
https://mdsearchlight.com/heart-health/spontaneous-coronary-artery-dissection-burst-heart-artery/
Women who have had a spontaneous coronary artery dissection, an unexpected tear in the heart’s blood vessels, and are considering pregnancy, should talk to their healthcare provider before conception. This is because the condition can recur and may cause serious complications during pregnancy. […] After experiencing this heart condition, certain exercises should be avoided to help prevent it from happening again. This includes isometric exercises (where muscles contract without moving the rest of your body), high-endurance activities and exercises that involve holding your breath for an extended period. […] There could be a connection between this heart condition and female hormones. Therefore, women should steer clear of external sources of hormones like progesterone and estrogen. These might be present in certain contraceptives or hormone replacement therapies. Avoiding these can help mitigate the risk of the heart condition from happening again.
#15 Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD) – Her Heart
https://herheart.org/heart-conditions/spontaneous-coronary-artery-dissection-scad/
Its not too late to start looking after your heart health, even after an event of SCAD. […] Here are some great and easy everyday strategies you can do to look after your heart health: Don’t smoke, as quitting smoking can reduce your risk by 50% in one year. […] Stay active, 30 minutes per day of exercise, such as walking, can reduce your risk by 30% and delivers many positive health benefits. […] Eat healthy: ensure you watch portion sizes, eat healthy and nourishing foods such as: high fibre foods (including oats and legumes), two pieces of fruit and seven serves of vegetables, reduced salt, three serves of fish per week, reducing saturated fats (such as chicken with skin on, baked goods, fried foods) whilst choosing more lean proteins such as tofu and trimmed meats. […] Relax: try and take some time out for yourself, keep connected with friends and family, and perhaps try activities such as meditation to help manage your stress levels.
#16 Risk for Sudden Cardiac Death in Patients with SCAD – Mass General Advances in Motion
https://advances.massgeneral.org/cardiovascular/article.aspx?id=1019
Incidence of spontaneous coronary artery dissection (SCAD) is rising due to increase in awareness and diagnostic advances, however optimal care for SCAD is unclear. […] There is a need for universal CPR training, awareness of risks of PCI in SCAD, and guidance about implantable cardioverter defibrillator (ICD) therapy given its use in current practice. […] ICD guidelines recommend therapy for 2 prevention in absence of reversible cause and for 1 prevention when low ejection fraction persists. It can be argued that SCAD patients meet neither criteria. […] There is a need for a larger dataset through nationwide consolidation of SCAD registries.
#17 Recurrent Spontaneous Coronary Artery Dissection Leading to Recurrent Sudden Cardiac Arrests: Who is at Risk?
https://clinmedjournals.org/articles/ijcc/international-journal-of-clinical-cardiology-ijcc-7-197.php?jid=ijcc
The risks and benefits of this invasive procedure should be further evaluated with long term follow up to establish practice standards. […] Larger studies are needed to identify high risk patients and to define the role of early device therapy in patients with recurrent SCAD with or without life threatening arrhythmias.
#18
https://journals.lww.com/jcrjournal/fulltext/2018/11000/spontaneous_coronary_artery_dissection__scad__.6.aspx
Spontaneous coronary artery dissection (SCAD) is a nonatherosclerotic type of acute myocardial infarction that primarily affects young, healthy women without typical risk factors for heart disease. […] Spontaneous coronary artery dissectionbased informational support was frequently rated as inadequate, whereas other supportive resources varied in their helpfulness and accessibility. […] Implications for cardiac rehabilitation providers delivering services to SCAD survivors are discussed.
#19 Spontaneous Coronary Artery Dissection Presenting with Stroke
https://www.radcliffecardiology.com/articles/spontaneous-coronary-artery-dissection-presenting-stroke?language_content_entity=en
Spontaneous coronary artery dissection (SCAD) is a rare and potentially life-threatening condition that can cause rapid deterioration and fatal myocardial infarction. […] Early recognition is important as the dissection can progress unpredictably upstream or downstream. […] Medical management alone is insufficient and may be a bridge to endovascular stenting. Beta-blockers may be employed. The role of thrombolytic and antiplatelet agents is controversial. […] In our patient, SCAD was most likely the cause of MI. SCAD is a relatively rare condition that still presents a challenge to the interventional cardiologist. […] Efforts are ongoing to better understand and approach this condition. More cardiologists are encouraged to report this condition.
#20 Advances in the Management of Spontaneous Coronary Artery Dissection (SCAD): A Comprehensive Review
https://www.imrpress.com/journal/RCM/25/9/10.31083/j.rcm2509345/htm
Spontaneous coronary artery dissection (SCAD) is a rare but significant cause of acute coronary syndrome (ACS), primarily affecting young women, often during pregnancy. […] Proposed risk factors include genetic, hormonal, and environmental influences. […] Conservative management constitutes the primary approach, showing efficacy in most cases, although optimal antiplatelet therapy (APT) remains debated due to bleeding risks associated with intramural hematoma. […] Long-term outcomes highlight the risk of recurrence, necessitating vigilant follow-up and arrhythmic risk assessment, particularly in patients presenting with ventricular arrhythmias. […] Recent clinical evidence and a multidisciplinary approach are vital for optimizing patient outcomes and preventing recurrence. […] According to the latest European Society of Cardiology (ESC) guidelines on ACS, the preferred treatment is the conservative one whenever possible (i.e., in presence of a clinical stability): this is warranted by several studies demonstrating a high rate of dissection healing in the first months after the acute event and of complications related to revascularization strategy.