Niedobór dehydrogenazy acylo-coa średniołańcuchowej
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Niedobór dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej (MCADD) jest autosomalnie recesywnym zaburzeniem metabolizmu kwasów tłuszczowych, charakteryzującym się całkowitą utratą aktywności enzymatycznej MCAD w limfocytach u pacjentów z patogennymi wariantami ACADM, takimi jak mutacje c.1040GT (p.Gly347Val) i c.449_452delCTGA (p.Thr150ArgfsTer4). Przed wprowadzeniem badań przesiewowych noworodków, śmiertelność wynosiła około 20-25%, a 40% pacjentów doświadczało trwałych objawów neurologicznych po pierwszym kryzysie metabolicznym. Poziomy średniołańcuchowych acylokarnityn, zwłaszcza oktanoilokarnityny (C8), korelują z fenotypem biochemicznym i mogą wspomagać diagnostykę, choć normalny profil acylokarnitynowy nie wyklucza MCADD. Częstość występowania MCADD w Ontario wynosi 1 na 14 157 urodzeń, a pozytywna wartość predykcyjna testu przesiewowego to 46%.

  1. Wprowadzenie do Niedoboru Dehydrogenazy Acylo-CoA Średniołańcuchowej
  2. Rokowanie w MCADD
    1. Rokowanie w przypadkach niezdiagnozowanych
    2. Wpływ badań przesiewowych na rokowanie
    3. Długoterminowe rokowanie
  3. Korelacje między genotypem a fenotypem biochemicznym
    1. Wpływ wariantów genetycznych na aktywność enzymatyczną
  4. Epidemiologia i wartość predykcyjna badań przesiewowych
    1. Ograniczenia badań przesiewowych
  5. Podsumowanie rokowania w MCADD
    1. Kolejne rozdziały

Wprowadzenie do Niedoboru Dehydrogenazy Acylo-CoA Średniołańcuchowej

Niedobór dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej (MCADD) jest najczęstszym wrodzonym błędem metabolizmu kwasów tłuszczowych, dziedziczonym autosomalnie recesywnie. Jest to zaburzenie związane z potencjalnie śmiertelnym przebiegiem u niezdiagnozowanych pacjentów.12 Przed wprowadzeniem badań przesiewowych noworodków, MCADD charakteryzował się wskaźnikiem śmiertelności na poziomie 20-25%.12

Rokowanie w MCADD

Określenie rokowania w niedoborze dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej jest trudne ze względu na szeroki zakres obrazu klinicznego wśród dotkniętych pacjentów.1 Jednakże, przy odpowiednim leczeniu, większość dzieci ma dobre rokowanie.1 Wczesna diagnoza i leczenie MCADD znacząco poprawiają jakość życia niemowlęcia i oferują korzystne rokowanie. Większość osób zdiagnozowanych z MCADD żyje normalnie i zdrowo.1

Rokowanie w przypadkach niezdiagnozowanych

Szacuje się, że 20-25% niemowląt, które nie otrzymały diagnozy MCADD po badaniu przesiewowym noworodków, może doświadczyć długotrwałej niepełnosprawności lub wczesnej śmierci, jeśli nie otrzymają odpowiedniego leczenia.1 Przed wprowadzeniem badań przesiewowych, u 84% przypadków podejrzewanych klinicznie występowała senność i śpiączka. Śmiertelność wynosiła około 20%, a 40% pacjentów zachowało objawy neurologiczne po pierwszym kryzysie metabolicznym.1

Wpływ badań przesiewowych na rokowanie

Wprowadzenie badań przesiewowych w kierunku MCADD spowodowało co najmniej dwukrotny wzrost częstości występowania tego zaburzenia w porównaniu do okresu przed badaniami przesiewowymi.1 Dodatkowo, badania przesiewowe noworodków w kierunku MCADD przyczyniły się do znacznego zmniejszenia zachorowalności i śmiertelności.1

Rokowanie dla niemowląt z MCADD jest doskonałe po ustaleniu diagnozy. W opublikowanej literaturze, zgłoszone zgony po diagnozie MCADD były rzadkie i występowały głównie u dzieci zdiagnozowanych późno lub u których wczesne objawy nie zostały rozpoznane i/lub interwencja była opóźniona.1

Długoterminowe rokowanie

Doświadczenie jest zbyt ograniczone, aby przewidzieć długość życia, chociaż dzięki rozszerzonym badaniom przesiewowym noworodków w większości rozwiniętych krajów staje się jasne, że przy dobrej opiece można przewidywać normalną długość życia.1 Obecne zarządzanie poprawia wyniki, co potwierdza pogląd, że zaburzenie to powinno być włączone do programów badań przesiewowych noworodków.1

Korelacje między genotypem a fenotypem biochemicznym

Zaobserwowano pewne dowody korelacji między genotypem a fenotypem biochemicznym (poziomy C8), a także między poziomami screeningowymi C8 a ostateczną diagnozą.1 Obecne priorytety badawcze obejmują dalsze badanie relacji między genotypem, fenotypem biochemicznym i fenotypem klinicznym, z ostatecznym celem poprawy klinicznej predykcji ryzyka, aby zapewnić indywidualne porady dotyczące zarządzania chorobą i poradnictwo genetyczne dla rodzin.1

Wpływ wariantów genetycznych na aktywność enzymatyczną

Niedobór MCAD jest chorobą autosomalną recesywną spowodowaną biallelicznymi patogennymi wariantami ACADM.1 Ponieważ resztkowa aktywność MCAD w limfocytach pacjenta była poniżej granicy oznaczalności, oba warianty prawdopodobnie powodują całkowitą utratę aktywności enzymatycznej MCAD.1

Trudno jest oszacować ciężkość choroby na podstawie genotypu, jednak brak aktywności enzymatycznej MCAD u pacjenta wskazuje, że oba warianty są związane z wysokim ryzykiem dekompensacji metabolicznej.1 Całkowita utrata aktywności MCAD w limfocytach pacjentów wskazuje, że osoby z heterozygotycznymi złożonymi mutacjami c.1040GT (p.Gly347Val) i c.449_452delCTGA (p.Thr150ArgfsTer4) są narażone na wysokie ryzyko dekompensacji metabolicznej.1

Epidemiologia i wartość predykcyjna badań przesiewowych

Częstość występowania MCADD przy urodzeniu i pozytywna wartość predykcyjna testu przesiewowego były podobne do tych zidentyfikowanych przez inne programy badań przesiewowych noworodków na całym świecie.1 Pozytywna wartość predykcyjna pozytywnego wyniku przesiewowego dla MCADD wynosiła 46%.1 Szacowana częstość występowania tego schorzenia w Ontario, na podstawie 3 lat danych z badań przesiewowych noworodków, wynosi 1 na 14 157.1

Ograniczenia badań przesiewowych

W większości przypadków profile acylokarnitynowe są typowe dla MCADD, z podwyższonymi średniołańcuchowymi acylokarnitynami, szczególnie oktanoilokarnityny.1 Jednak opisywano przypadki, które ilustrują, że (a) normalny profil acylokarnitynowy nie może wykluczyć MCADD; oraz (b) badania przesiewowe noworodków w kierunku MCADD nie zawsze mogą zapobiec śmiertelnemu wynikowi w okresie noworodkowym.1

Podsumowanie rokowania w MCADD

Identyfikacja niemowląt z MCADD poprzez badania przesiewowe noworodków, przed wystąpieniem objawów, pozwala na wprowadzenie interwencji, które mogą znacząco zmniejszyć związaną z tym chorobowość i śmiertelność u dotkniętych niemowląt.1 Przy odpowiednim rozpoznaniu i leczeniu, większość pacjentów z MCADD ma doskonałe rokowanie, z przewidywaną normalną długością życia i minimalnym wpływem na codzienne funkcjonowanie.11

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Materiały źródłowe

  • #1 Outcome of medium chain acyl-CoA dehydrogenase deficiency after diagnosis – PubMed
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10208954/
    Medium chain acyl-CoA dehydrogenase (MCAD) deficiency is the most common inborn error of fatty acid metabolism. Undiagnosed, it has a mortality rate of 20-25%. […] However, current management improves outcome, supporting the view that the disorder should be included in newborn screening programmes.
  • #1 Medium-Chain Acyl-CoA Dehydrogenase (MCAD) Deficiency (MCADD) Follow-up: Further Outpatient Care, Further Inpatient Care, Inpatient & Outpatient Medications
    https://emedicine.medscape.com/article/946755-followup
    Prognosis is difficult because of the broad clinical spectrum among affected patients. […] When appropriately treated, most children have a good prognosis. […] Experience is too limited to predict life span, although with expanded newborn screening in most developed countries it is becoming clear that a normal lifespan may be predictable with good care.
  • #1 MCAD Deficiency
    https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21973-mcad-deficiency
    Early diagnosis and treatment of MCAD deficiency significantly improve your babys quality of life, and offer a good prognosis. The majority of people diagnosed with MCAD deficiency live normal and healthy lives. […] An estimated 20% to 25% of babies who don’t receive an MCAD deficiency diagnosis after a newborn screening may experience long-term disability or early death if they dont receive proper treatment.
  • #1 MCAD-Deficiency with Severe Neonatal Onset, Fatal Outcome and Normal Acylcarnitine Profile
    https://www.mdpi.com/2409-515X/3/3/21
    Medium-chain acyl-CoA dehydrogenase deficiency (MCADD) is an autosomal recessively inherited disorder of fatty acid oxidation with a potentially fatal outcome in undiagnosed patients. […] The introduction of MCADD screening resulted in an at least two-fold increase of the incidence of the disorder, compared to the pre-screening era. […] In addition, NBS for MCADD has resulted in a significant reduction of morbidity and mortality. […] Before the introduction of NBS, 84% of clinically suspected cases showed somnolence and coma. Mortality was approximately 20%, and 40% retained neurological symptoms after the first metabolic crisis. […] In most cases, the acylcarnitine profiles are typical for MCADD, with elevated medium chain acylcarnitines, especially octanoylcarnitine. […] This case report illustrates that (a) a normal acylcarnitine profile cannot exclude MCADD; and (b) that NBS for MCADD cannot always prevent a fatal neonatal outcome.
  • #1 The first three years of screening for medium chain acyl-CoA dehydrogenase deficiency (MCADD) by newborn screening ontario | BMC Pediatrics | Full Text
    https://bmcpediatr.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2431-10-82
    Medium chain acyl-CoA dehydrogenase deficiency (MCADD) is a disorder of mitochondrial fatty acid oxidation and is one of the most common inborn errors of metabolism. Identification of infants with MCADD via newborn screening, prior to the onset of symptoms, permits the introduction of interventions which can significantly reduce associated morbidity and mortality in affected infants. […] The prognosis for infants with MCADD is excellent once the diagnosis is established. In the published literature, reported deaths after the diagnosis of MCADD have been rare and have mainly occurred in children diagnosed late or in whom early signs were unrecognized and/or intervention was delayed. […] We observed some evidence of correlation between genotype and biochemical phenotype (C8 levels), and between C8 screening levels and eventual diagnosis. Current research priorities include further examining the relationships among genotype, biochemical phenotype, and clinical phenotype, with the ultimate goal of improving clinical risk prediction in order to provide tailored disease management advice and genetic counselling to families.
  • #1 MCAD deficiency caused by compound heterozygous pathogenic variants in ACADM | Human Genome Variation
    https://www.nature.com/articles/s41439-021-00177-3
    Medium-chain acyl-coenzyme A dehydrogenase (MCAD) deficiency is an autosomal recessive disease caused by biallelic pathogenic ACADM variants. […] Because the MCAD residual activity in lymphocytes of the patient was below the limit of quantification, both variants are likely to cause complete loss of MCAD enzymatic activity. […] It is difficult to estimate the severity of the disease from the genotype, yet the lack of MCAD enzymatic activity in the patient indicates that both variants are associated with a high risk of metabolic decompensation. […] The complete loss of MCAD activity in the patients lymphocytes indicates that those with compound heterozygous c.1040GT (p.Gly347Val) and c.449_452delCTGA (p.Thr150ArgfsTer4) mutations are at high risk of metabolic decompensation.
  • #1 The first three years of screening for medium chain acyl-CoA dehydrogenase deficiency (MCADD) by newborn screening ontario | BMC Pediatrics | Full Text
    https://bmcpediatr.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2431-10-82
    The birth prevalence of MCADD and positive predictive value of the screening test were similar to those identified by other newborn screening programs internationally. […] The positive predictive value of a screen positive for MCADD was 46%. […] The estimated birth prevalence of this condition in Ontario, based upon 3 years of newborn screening data, is 1 in 14 157.
  • #2 MCAD-Deficiency with Severe Neonatal Onset, Fatal Outcome and Normal Acylcarnitine Profile
    https://www.mdpi.com/2409-515X/3/3/21
    Medium-chain acyl-CoA dehydrogenase deficiency (MCADD) is an autosomal recessively inherited disorder of fatty acid oxidation with a potentially fatal outcome in undiagnosed patients. […] The introduction of MCADD screening resulted in an at least two-fold increase of the incidence of the disorder, compared to the pre-screening era. […] In addition, NBS for MCADD has resulted in a significant reduction of morbidity and mortality. […] Before the introduction of NBS, 84% of clinically suspected cases showed somnolence and coma. Mortality was approximately 20%, and 40% retained neurological symptoms after the first metabolic crisis. […] In most cases, the acylcarnitine profiles are typical for MCADD, with elevated medium chain acylcarnitines, especially octanoylcarnitine. […] This case report illustrates that (a) a normal acylcarnitine profile cannot exclude MCADD; and (b) that NBS for MCADD cannot always prevent a fatal neonatal outcome.

Zobacz więcej

niedobór dehydrogenazy acylo-CoA średniołańcuchowej badanie przesiewowe noworodków limfocyty bialleliczny patogenny wariant MCADD oktanoilokarnityna niedobór MCAD objawy neurologiczne profil acylokarnitynowy dziedziczenie autosomalne recesywne kryzys metaboliczny śpiączka poradnictwo genetyczne choroba autosomalna recesywna dekompensacja metaboliczna pozytywna wartość predykcyjna