Nadwzroczność

Nadwzroczność to wada wzroku charakteryzująca się niewyraźnym widzeniem bliskich obiektów, spowodowana skupianiem światła za siatkówką oka. Objawy obejmują zmęczenie oczu, bóle głowy i trudności z koncentracją podczas pracy z bliska. Najlepszą metodą leczenia jest korekcja wzroku za pomocą okularów lub soczewek kontaktowych, a w niektórych przypadkach stosuje się zabiegi chirurgiczne, takie jak LASIK czy PRK. Regularne badania okulistyczne i odpowiednia edukacja pacjenta pomagają zapobiegać powikłaniom i poprawiają komfort życia.

Rozdziały

Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Nadwzroczność (hyperopia) to wada refrakcji oka, w której promienie świetlne skupiają się za siatkówką, co skutkuje wyraźnym widzeniem obiektów odległych, a rozmazanym widzeniem bliskich. Etiologia obejmuje krótką gałkę oczną lub niewystarczającą moc układu optycznego. Objawy to m.in. niewyraźne widzenie z bliska, zmęczenie oczu, bóle głowy, pieczenie oczu oraz zez u dzieci. Diagnostyka opiera się na badaniu ostrości wzroku, refrakcji, biomikroskopii i ocenie dna oka. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, zwłaszcza u dzieci, aby zapobiec amblyopii i zezie. Korekcja polega na stosowaniu okularów z soczewkami dodatnimi lub soczewek kontaktowych, a w wybranych przypadkach na zabiegach chirurgicznych takich jak LASIK, PRK czy wymiana soczewki. Presbyopia, jako forma nadwzroczności starczej, pojawia się zwykle między 40. a 65. rokiem życia i wymaga specyficznej korekcji, np. okularów do czytania lub soczewek multifokalnych.

Opieka nad pacjentem z nadwzrocznością wymaga interdyscyplinarnego podejścia, w tym edukacji pacjenta dotyczącej prawidłowego użytkowania środków korekcyjnych, ochrony oczu przed promieniowaniem UV oraz regularnych badań kontrolnych. Personel pielęgniarski odgrywa istotną rolę w monitorowaniu stanu po zabiegach chirurgicznych, edukacji i wczesnym wykrywaniu powikłań. U dzieci ważne jest monitorowanie objawów takich jak zez, bóle głowy czy trudności w czytaniu, a w razie potrzeby stosowanie leczenia okluzyjnego. Regularne kontrole okulistyczne pozwalają na aktualizację korekcji i wczesne wykrycie innych schorzeń, np. jaskry. Kompleksowe zarządzanie nadwzrocznością umożliwia poprawę jakości życia pacjentów i minimalizację ryzyka powikłań refrakcyjnych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

akomodacja oka, amblyopia, badanie dna oka, badanie okulistyczne, biomikroskopia, ból głowy, chirurgia refrakcyjna, jaskra, lampa szczelinowa, LASIK, nadwzroczność, okulary do czytania, optometrysta, ostrość wzroku, presbyopia, PRK, promieniowanie UV, refrakcja oka, rogówka, siatkówka, soczewki kontaktowe, soczewki progresywne, układ optyczny oka, zez, zmęczenie oczu
Diagnostyka i diagnoza
Nadwzroczność (hyperopia) to wada refrakcji, w której ogniskowanie światła następuje za siatkówką, najczęściej z powodu krótszej osi gałki ocznej lub płaskiej rogówki. Objawia się lepszym widzeniem na odległość i rozmazanym obrazem z bliska. Diagnostyka obejmuje badanie ostrości wzroku, ocenę refrakcji (np. za pomocą foroptera lub refraktometru), retinoskopię oraz badanie lampą szczelinową. W celu precyzyjnego określenia stopnia nadwzroczności, szczególnie u dzieci, stosuje się cykloplegię. Typowa korekcja okulistyczna zawiera wartości dodatnie, np. +2,50 D, a nadwzroczność klasyfikuje się jako łagodną, umiarkowaną lub znaczną, z podziałem na rogówkową, osiową i soczewkową. Wczesne wykrycie jest kluczowe, zwłaszcza u dzieci, aby zapobiec amblyopii, zezowi i zaburzeniom koncentracji.

Leczenie nadwzroczności obejmuje korekcję optyczną za pomocą okularów lub soczewek kontaktowych oraz opcje chirurgiczne, takie jak LASIK, PRK, wszczepienie soczewek fakijnych czy wymiana soczewki refrakcyjnej, z uwzględnieniem ograniczeń wiekowych (np. brak zatwierdzenia FDA dla dzieci poniżej 18 lat). Regularne badania okulistyczne są zalecane zgodnie z wytycznymi Amerykańskiej Akademii Okulistyki: co 2-4 lata w wieku 40-54 lat, co 1-3 lata w wieku 55-64 lat i co 1-2 lata po 65 roku życia, a u dzieci badania przesiewowe i kompleksowe wykonuje się od 6 miesiąca życia, następnie między 3 a 5 rokiem życia i regularnie co 1-2 lata. Nieleczona nadwzroczność może prowadzić do napięcia oczu, bólów głowy, amblyopii i pogorszenia jakości życia, dlatego wczesna i precyzyjna diagnostyka oraz odpowiednia korekcja są niezbędne dla optymalnej opieki okulistycznej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Diagnostyka i diagnoza

akomodacja oka, amblyopia, badanie okulistyczne, badanie przesiewowe, badanie wzroku, chirurgia refrakcyjna, cykloplegia, gałka oczna, jaskra, krótkowzroczność, lampa szczelinowa, LASIK, nadwzroczność, okulista, ostrość wzroku, PRK, przednia komora oka, refrakcja oka, retinoskop, retinoskopia, rogówka, rozszerzenie źrenic, siatkówka, soczewka fakijna, starczowzroczność, tęczówka, wada wzroku, wszczepienie soczewki, wymiana soczewki refrakcyjnej, zez, zez akomodacyjny
Epidemiologia
Nadwzroczność (hyperopia) jest powszechną wadą refrakcji, występującą u około 10% populacji ogólnej, z różnicami w rozpowszechnieniu zależnymi od wieku, rasy i środowiska. Najczęstszą formą jest nadwzroczność osiowa, obecna od urodzenia, z wysokim odsetkiem u niemowląt, który spada do poniżej 4% w wieku 1 roku. U dzieci w wieku 6 lat umiarkowana nadwzroczność (> +2 dioptrii) występuje u około 13%, a u 12-latków u 5%. W populacji dorosłych w USA nadwzroczność dotyczy 8,4% osób powyżej 40 roku życia (około 14,2 mln), a u osób 60-letnich jest najczęstszym błędem refrakcji, często współistniejącym z astygmatyzmem. Występują istotne różnice etniczne – wyższe rozpowszechnienie u białych i Latynosów, niższe u Afroamerykanów i Azjatów. Czynniki ryzyka obejmują historię rodzinną, palenie tytoniu w ciąży, wcześniactwo i niską masę urodzeniową. Nadwzroczność wiąże się z ryzykiem rozwoju akomodacyjnego zeza zbieżnego, jaskry z zamkniętym kątem oraz zaćmy jądrowej i korowej, a także może wpływać na funkcje poznawcze i wyniki edukacyjne u dzieci.

Diagnostyka nadwzroczności wymaga kompleksowego badania wzroku, gdyż standardowe testy przesiewowe, zwłaszcza szkolne, często jej nie wykrywają. Zalecane są badania wzroku u dzieci po urodzeniu, między 6 a 12 rokiem życia oraz u dorosłych około 40 roku życia. Leczenie opiera się na korekcji optycznej za pomocą okularów lub soczewek kontaktowych, a w wybranych przypadkach na chirurgii refrakcyjnej (LASIK, PRK, wszczepienie soczewek). Obecnie brak jest skutecznych metod farmakologicznych zapobiegania lub leczenia nadwzroczności, co stanowi istotną lukę terapeutyczną. Epidemiologia nadwzroczności wskazuje na rosnące obciążenie chorobą wraz ze starzeniem się populacji, co podkreśla potrzebę regularnego monitorowania i interwencji w celu zapobiegania powikłaniom oraz poprawy jakości życia pacjentów.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Epidemiologia

astygmatyzm, badanie wzroku, błąd refrakcji, chirurgia refrakcyjna, ekwiwalent sferyczny, gałka oczna, jaskra, jaskra zamkniętego kąta, krótkowzroczność, LASIK, nadwzroczność, nadwzroczność osiowa, retinopatia cukrzycowa, rogówka, siatkówka, soczewka kontaktowa, starczowzroczność, upośledzenie wzroku, wszczepienie soczewki, zaćma, zaćma jądrowa, zaćma korowa, zaćma podtorebkowa tylna, zez, zwyrodnienie plamki żółtej
Etiologia i przyczyny
Nadwzroczność (hyperopia) to wada refrakcji charakteryzująca się skupianiem promieni świetlnych za siatkówką, co skutkuje niewyraźnym widzeniem obiektów bliskich przy zachowanym lub lepszym widzeniu odległych. Etiologia nadwzroczności jest wieloczynnikowa, obejmując skrócenie osi przednio-tylnej gałki ocznej (każdy 1 mm skrócenia osi odpowiada około 3 dioptriom nadwzroczności), spłaszczenie rogówki (1 mm zwiększenia promienia krzywizny powoduje około 6 dioptrii nadwzroczności), nieprawidłowy kształt lub położenie soczewki oraz czynniki genetyczne i środowiskowe. Wyróżnia się różne typy nadwzroczności: osiową, krzywiznową, wskaźnikową, pozycyjną, następczą i czynnościową, a także wysoką nadwzroczność w przypadku bezsoczewkowości (aphakia). Nadwzroczność ma silny komponent dziedziczny, choć bez jednoznacznego wzorca dziedziczenia, i jest często obecna od urodzenia, z możliwością kompensacji akomodacyjnej, która jednak z wiekiem ulega osłabieniu.
Prewalencja nadwzroczności sięga około 25% populacji, z wyższym odsetkiem w grupach wiekowych powyżej 60 lat. Nieleczona nadwzroczność, zwłaszcza u dzieci, może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zez zbieżny (akomodacyjny), amblyopia, bóle głowy, zmęczenie oczu, a także zwiększone ryzyko jaskry i zaćmy jądrowej oraz korowej. Wczesna diagnoza i leczenie, obejmujące korekcję okularową, soczewki kontaktowe lub zabiegi chirurgiczne (np. LASIK), są kluczowe dla zapobiegania długoterminowym konsekwencjom i poprawy jakości życia pacjentów. Regularne badania okulistyczne, szczególnie u dzieci, umożliwiają wykrycie i skuteczne zarządzanie nadwzrocznością, minimalizując ryzyko rozwoju powikłań okulistycznych i neuro-rozwojowych.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Etiologia i przyczyny

achromatopsja, bezsoczewkowość, błąd refrakcji, jaskra, krzywizna rogówki, LASIK, leniwe oko, małoocze, nadwzroczność, nadwzroczność krzywiznowa, nadwzroczność osiowa, nadwzroczność wskaźnikowa, porażenie akomodacji, retinopatia, ślepota barw, ślepota Lebera, soczewka wewnątrzgałkowa, starczowzroczność, zaburzenie refrakcji, zaćma jądrowa, zaćma podtorebkowa tylna, zespół Downa, zespół kruchego chromosomu X, zez zbieżny
Leczenie
Nadwzroczność (hyperopia) jest wadą refrakcyjną oka, charakteryzującą się niewyraźnym widzeniem obiektów bliskich z powodu skupiania promieni świetlnych za siatkówką, najczęściej wskutek zbyt krótkiej gałki ocznej lub zmniejszonej krzywizny rogówki. Standardowa korekcja polega na stosowaniu soczewek wypukłych (dodatnich), które umożliwiają prawidłowe skupienie światła na siatkówce. Dostępne są okulary jedno-, dwu- i wieloogniskowe, a także soczewki kontaktowe, które oferują szersze pole widzenia i większą swobodę ruchu. W przypadku łagodnej nadwzroczności u młodych pacjentów leczenie może nie być konieczne ze względu na elastyczność soczewki wewnątrzgałkowej. Wraz z wiekiem, gdy elastyczność soczewki maleje, korekcja optyczna staje się niezbędna. Soczewki asferyczne o wysokim współczynniku załamania światła są zalecane przy wyższych wartościach dioptrii ze względu na lepszą estetykę i redukcję efektu powiększonych oczu.

W przypadku umiarkowanej i wysokiej nadwzroczności, a także chęci trwałego rozwiązania problemu, stosuje się chirurgię refrakcyjną, w tym LASIK, PRK i LASEK, które zmieniają krzywiznę rogówki, poprawiając jej zdolność skupiania światła na siatkówce. LASIK jest najczęściej wykonywanym zabiegiem, trwającym około 15-30 minut na oko, jednak korekcja nadwzroczności jest mniej przewidywalna niż krótkowzroczności, z możliwością regresji i koniecznością zabiegów doskonalących. Alternatywnie, implanty soczewek wewnątrzgałkowych (ICL) oraz wymiana soczewki refrakcyjnej (RLE) są opcjami dla pacjentów z wysokim stopniem nadwzroczności. Metody niechirurgiczne, takie jak ortokorekcja (Ortho-K) oraz terapia wzrokowa, mogą wspomagać leczenie. Należy uwzględnić ryzyko powikłań, takich jak zespół suchego oka, infekcje czy niedokorygowanie wady, a także konieczność regularnych badań kontrolnych w celu monitorowania progresji i dostosowania korekcji.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Leczenie

astygmatyzm, błąd refrakcji, chirurgia refrakcyjna, fotorefrakcyjna keratektomia, gałka oczna, implant soczewki wewnątrzgałkowej, keratoplastyka przewodząca, korekcja okularowa, krzywizna rogówki, LASEK, LASIK, nadwzroczność, okulary dwuogniskowe, okulary wieloogniskowe, operacja zaćmy, pilokarpina, soczewka asferyczna, soczewka kontaktowa, soczewka okularowa, soczewka wewnątrzgałkowa, starczowzroczność, sztuczna soczewka wewnątrzgałkowa, tęczówka, terapia wzrokowa, wymiana soczewki refrakcyjnej, zespół suchego oka
Objawy
Nadwzroczność (hiperopia) to wada refrakcji oka, charakteryzująca się ogniskowaniem światła za siatkówką, co skutkuje niewyraźnym widzeniem obiektów bliskich przy zachowanej dobrej ostrości widzenia odległych. Objawy kliniczne obejmują asthenopię, bóle głowy, mrużenie oczu oraz trudności z koncentracją na bliskich obiektach. U dzieci nadwzroczność może przebiegać bezobjawowo dzięki efektywnej akomodacji, jednak w cięższych przypadkach obserwuje się pocieranie oczu, unikanie czytania i trudności szkolne. Wiek wpływa na przebieg choroby: u niemowląt nadwzroczność często ustępuje samoistnie, natomiast u dorosłych po 40. roku życia, wraz z rozwojem presbyopii, objawy mogą się nasilać. Czynniki ryzyka progresji to m.in. genetyka, intensywna praca wzrokowa oraz choroby współistniejące, takie jak cukrzyca.

Nieodpowiednio leczona nadwzroczność może prowadzić do powikłań, takich jak zez zbieżny, amblyopia, przewlekłe bóle głowy oraz pogorszenie jakości życia. U osób z ciężką nadwzrocznością, zwłaszcza w starszym wieku, istnieje podwyższone ryzyko jaskry z zamkniętym kątem przesączania. Kluczowe jest różnicowanie nadwzroczności od presbyopii, choć mogą współistnieć, co wymaga dostosowania korekcji okularowej. Zaleca się regularne badania okulistyczne, szczególnie u dzieci i osób po 40. roku życia, oraz stosowanie odpowiedniej korekcji optycznej w celu zapobiegania progresji i powikłaniom. Wczesna diagnostyka i monitorowanie pozwalają na skuteczne zarządzanie wadą i utrzymanie prawidłowej funkcji wzrokowej.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Objawy

akomodacja, amblyopia, astenopia, badanie okulistyczne, ból głowy, gałka oczna, jaskra z zamkniętym kątem, korekcja wzroku, mięsień oczny, mrużenie oczu, nadwzroczność, niewyraźne widzenie, ostrość widzenia, pieczenie oczu, presbyopia, rogówka, siatkówka, soczewka kontaktowa, soczewka oka, wada refrakcji, widzenie z bliska, zdolność akomodacyjna, zez zbieżny
Patofizjologia i mechanizm
Nadwzroczność (hipermetropia) to wada refrakcji oka, w której promienie świetlne skupiają się za siatkówką, co skutkuje niewyraźnym widzeniem obiektów bliskich przy zachowanej względnej ostrości widzenia odległego. Patomechanizm obejmuje głównie skrócenie osi przednio-tylnej gałki ocznej (zmniejszenie długości osiowej o 1 mm odpowiada około 3 dioptriom nadwzroczności) oraz spłaszczenie rogówki lub soczewki (zwiększenie promienia krzywizny o 1 mm powoduje około 6 dioptrii nadwzroczności). Akomodacja odgrywa kluczową rolę kompensacyjną, szczególnie u młodszych pacjentów, jednak wraz z wiekiem jej efektywność maleje, co prowadzi do ujawnienia objawów. Nadwzroczność klasyfikuje się na osiową, krzywiznową, wskaźnikową, funkcjonalną oraz z powodu braku soczewki, a także na bezwzględną, fakultatywną, jawną i utajoną w zależności od zdolności akomodacyjnej. Nieleczona nadwzroczność może prowadzić do powikłań takich jak zez akomodacyjny, amblyopia, asthenopia oraz przewlekła jaskra.

Diagnostyka i leczenie nadwzroczności opierają się na korekcji refrakcji za pomocą soczewek wypukłych (okulary lub soczewki kontaktowe) oraz procedurach chirurgicznych, takich jak LASIK, wymiana soczewki refrakcyjnej (RLE) u pacjentów powyżej 50. roku życia, czy implantacja soczewek wewnątrzgałkowych w przypadkach wysokiego stopnia nadwzroczności. Wybór metody zależy od wieku, stopnia wady oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Zrozumienie mechanizmów anatomicznych i fizjologicznych, w tym roli akomodacji i zmian związanych z wiekiem (np. presbyopia), jest niezbędne do optymalnego prowadzenia pacjentów. Nadwzroczność ma także komponent genetyczny, a jej obecność może wpływać na jakość życia, powodując zmęczenie oczu, bóle głowy oraz trudności w nauce, zwłaszcza u dzieci.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Patofizjologia i mechanizm

akomodacja, asthenopia, atropina, bezsoczewkowość, chirurgia refrakcyjna, długość osiowa oka, LASIK, mięsień rzęskowy, nadwzroczność, nadwzroczność krzywiznowa, nadwzroczność osiowa, nadwzroczność wskaźnikowa, niedowidzenie, rogówka, siatkówka, soczewka wewnątrzgałkowa, środek cykloplegiczny, starczowzroczność, teoria Helmholtza, wymiana soczewki refrakcyjnej, zez
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Nadwzroczność (hyperopia) jest powszechną wadą refrakcji, której rokowanie jest korzystne przy odpowiedniej korekcji optycznej. Standardowe metody, takie jak okulary i soczewki kontaktowe, skutecznie poprawiają ostrość widzenia, zwłaszcza na bliskie odległości, eliminując objawy takie jak bóle głowy, bolesność oczu i szybkie zmęczenie wzroku. Kluczowe jest regularne noszenie korekcji oraz okresowa kontrola okulistyczna, gdyż wada ta nie ustępuje samoistnie i może ulegać progresji, zwłaszcza w kontekście naturalnego procesu starzenia. Warto podkreślić, że laserowa korekcja nadwzroczności jest możliwa do wartości około +4 D, zależnie od grubości rogówki, a alternatywą są soczewki wewnątrzgałkowe, szczególnie u pacjentów z przeciwwskazaniami do laseroterapii lub z nadwzrocznością starczą.

Rokowanie zależy od stopnia wady, wieku pacjenta, współistniejących schorzeń oczu oraz wybranej metody korekcji. Przed kwalifikacją do zabiegu chirurgicznego niezbędne jest szczegółowe badanie okulistyczne i ocena anatomiczna, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Pacjenci powinni być świadomi, że nawet po operacji laserowej lub wszczepieniu soczewek wewnątrzgałkowych mogą wystąpić zmiany refrakcji związane z wiekiem, wymagające dalszej korekcji. W związku z tym, długoterminowa opieka okulistyczna oraz ścisłe przestrzeganie zaleceń terapeutycznych pozostają fundamentem utrzymania dobrej jakości widzenia u osób z nadwzrocznością.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Rokowania, prognozy i postęp choroby

akomodacja oka, astygmatyzm, badanie okulistyczne, ból głowy, bolesność oka, chirurg okulistyczny, chirurgia laserowa oka, grubość rogówki, korekcja okularowa, laserowa korekcja wzroku, metoda diagnostyczna, nadwzroczność, ostrość widzenia, soczewka wewnątrzgałkowa, soczewki kontaktowe, wada refrakcji, wysiłek akomodacyjny, zabieg laserowy, zmęczenie oczu
Zapobieganie i profilaktyka
Nadwzroczność (hyperopia) to wada refrakcji oka, w której promienie świetlne ogniskują się za siatkówką, co skutkuje lepszym widzeniem obiektów oddalonych i trudnościami z widzeniem z bliska. Etiologia jest głównie genetyczna i anatomiczna, związana z krótką gałką oczną lub płaską rogówką. Nadwzroczności nie da się zapobiec, jednak regularne badania wzroku (np. u dzieci między 1. a 3. rokiem życia oraz co 1-2 lata w wieku szkolnym, a u dorosłych około 40. roku życia) umożliwiają wczesne wykrycie i monitorowanie zmian. Profilaktyka obejmuje ochronę przed promieniowaniem UV (okulary blokujące UVA i UVB), kontrolę chorób ogólnoustrojowych (cukrzyca, nadciśnienie), zdrowy styl życia (dieta bogata w witaminy A, C, E, luteinę, zeaksantynę, kwasy omega-3, unikanie palenia, aktywność fizyczna) oraz ergonomię wzrokową (reguła 20-20-20, odpowiednie oświetlenie, przerwy w pracy z bliska). Odpowiednia korekcja zapobiega powikłaniom, takim jak amblyopia, zez akomodacyjny, astenopia czy pogorszenie jakości życia.

Korekcja nadwzroczności opiera się na soczewkach plusowych (wypukłych), w tym soczewkach asferycznych o wysokim indeksie dla silniejszych wad. Alternatywą są soczewki kontaktowe, zapewniające szersze pole widzenia. Dostępne są również procedury chirurgiczne: LASIK (do +5 dioptrii), PRK, CK (szczególnie u starszych pacjentów z suchością oczu) oraz refrakcyjna wymiana soczewki (RLE) dla nadwzroczności powyżej +5 dioptrii. Metodą niechirurgiczną jest ortokorekcja nocna za pomocą gazoprzepuszczalnych soczewek kontaktowych, które tymczasowo modelują rogówkę. Dla starczowzroczności dostępne są farmakologiczne krople do oczu (np. Vuity), poprawiające widzenie z bliska. Kluczowe jest indywidualne podejście okulistyczne, regularne kontrole i dostosowanie terapii, aby zapobiegać powikłaniom i poprawić jakość życia pacjentów z nadwzrocznością.
Czytaj więcej w pełnym wpisie: Nadwzroczność – Zapobieganie i profilaktyka

akomodacja, amblyopia, astenopia, ezotropia akomodacyjna, gałka oczna, jaskra, keratektomia fotorefrakcyjna, keratoplastyka przewodząca, laserowa korekcja wzroku, LASIK, leniwe oko, nadwzroczność, okluzja, oparzenie rogówki, ortokeratologia, presbyopia, PRK, promieniowanie UV, retinopatia cukrzycowa, rogówka, siatkówka, soczewka asferyczna, soczewka gazoprzepuszczalna, soczewka wewnątrzgałkowa, starczowzroczność, wada refrakcji, wada wzroku, wymiana soczewki refrakcyjna, zaćma, zez akomodacyjny, zwyrodnienie plamki żółtej