Ektropion
Epidemiologia
Ektropion powieki, najczęściej dolnej, charakteryzuje się wywinięciem brzegu powieki na zewnątrz, co prowadzi do braku kontaktu z gałką oczną. Częstość występowania ektropionu wzrasta wraz z wiekiem, osiągając 16,7-17% u osób powyżej 80 lat, a inwolucyjny ektropion dotyka 2-3% populacji senioralnej. Czynniki ryzyka obejmują podeszły wiek, nadciśnienie tętnicze (zwiększające ryzyko o 46-50%), dyslipidemię (45-46%), cukrzycę, palenie tytoniu, udar mózgu oraz choroby autoimmunologiczne reumatyczne (zwiększające ryzyko o 43-90%). Ektropion wiąże się z lokalnymi chorobami zapalnymi powiek, takimi jak blepharitis (OR 4,25-4,66), gradówka (OR 2,94-3,01), jęczmień (OR 2,26-2,27) oraz zapalenie skóry powiek (OR 1,69-2,46). Ponadto, choroby powierzchni oka, jak przewlekłe zapalenie spojówek (OR 2,89-3,49) i skrzydlik (OR 2,21-2,48), również zwiększają ryzyko rozwoju ektropionu. Lokalny niedobór immunologiczny w obrębie powiek, manifestujący się zmniejszeniem populacji limfocytów CD4, CD8 i CD1, może upośledzać odpowiedź immunologiczną i sprzyjać patogenezie schorzenia.
- Epidemiologia Ektropionu
- Częstotliwość występowania wg grup wiekowych
- Różnice w występowaniu ze względu na płeć
- Czynniki ryzyka ektropionu
- Ektropion a choroby zapalne
- Zapalne choroby powiek związane z ektrionem
- Choroby powierzchni oka związane z ektriopionem
- Związek z zaburzeniami immunologicznymi
- Monitorowanie i nadzór nad ektrionem
- Specyficzne rodzaje ektropionu i ich epidemiologia
Epidemiologia Ektropionu
Ektropion (wywinięcie powieki) jest jednym z najczęściej spotykanych zaburzeń powiek w okulistyce i stanowi najczęstszą formę nieprawidłowego położenia powieki.12 W tym schorzeniu brzeg powieki, zazwyczaj dolnej, jest odwrócony na zewnątrz, przez co nie pozostaje w kontakcie z gałką oczną.3 Występowanie ektropionu jest zróżnicowane w zależności od wieku pacjentów oraz typu schorzenia.
Częstotliwość występowania wg grup wiekowych
Częstość występowania ektropionu zwiększa się znacząco wraz z wiekiem, co wynika głównie z procesu starzenia się i utraty elastyczności tkanek powiek:45
- U osób poniżej 60 roku życia – około 0,3% populacji
- W wieku 60-69 lat – około 1% populacji
- W wieku 70-79 lat – około 7% populacji
- W wieku 80 lat i więcej – od 16,7% do 17% populacji
Występowanie inwolucyjnego ektropionu dolnej powieki u pacjentów w podeszłym wieku szacuje się na poziomie do 2%.8 Natomiast ektropion inwolucyjny jako relatywnie powszechna przypadłość związana z wiekiem dotyka 2% do 3% populacji osób starszych.9
Różnice w występowaniu ze względu na płeć
W większości typów ektropionu nie obserwuje się istotnych różnic w występowaniu między płciami:10
- Ektropion inwolucyjny – większa częstość występowania u mężczyzn, szczególnie w wieku powyżej 80 lat111213
- Ektropion porażenny – równomierne występowanie u mężczyzn i kobiet14
- Ektropion bliznowaty – równomierne występowanie u mężczyzn i kobiet, choć niektóre badania wskazują na wyższy odsetek mężczyzn (70%) wśród pacjentów wymagających przeszczepów skóry o pełnej grubości15
Czynniki ryzyka ektropionu
Zidentyfikowano szereg czynników predysponujących do rozwoju ektropionu:16
- Podeszły wiek – główny czynnik ryzyka, związany z utratą elastyczności i napięcia mięśniowego powiek1718
- Nadciśnienie tętnicze – zwiększa ryzyko o około 46-50%1920
- Dyslipidemia – zwiększa ryzyko o około 45-46%2122
- Cukrzyca23
- Palenie tytoniu24
- Udar mózgu25
- Historia raka skóry i wrażliwość na słońce26
- Choroby autoimmunologiczne reumatyczne – zwiększają ryzyko o około 43-90%2728
Ektropion a choroby zapalne
Badania wykazały istotne związki między ektrionem a różnymi przewlekłymi i układowymi chorobami zapalnymi, które wpływają na powieki i powierzchnię oka.29
Zapalne choroby powiek związane z ektrionem
Wykryto znaczące powiązania między ektropionem inwolucyjnym a lokalnymi chorobami zapalnymi powiek:3031
| Schorzenie | Iloraz szans (OR) | Zwiększenie ryzyka |
|---|---|---|
| Zapalenie brzegów powiek (blepharitis) | 4,25-4,66 | 3-4 krotne zwiększenie ryzyka |
| Gradówka (chalazion) | 2,94-3,01 | około 3-krotne zwiększenie ryzyka |
| Jęczmień (hordeolum) | 2,26-2,27 | ponad 2-krotne zwiększenie ryzyka |
| Zapalenie skóry powiek (dermatitis) | 1,69-2,46 | 1,7-2,5 krotne zwiększenie ryzyka |
Choroby powierzchni oka związane z ektriopionem
Zidentyfikowano również choroby powierzchni oka, które są powiązane z rozwojem ektropionu:3435
- Przewlekłe zapalenie spojówek – zwiększa ryzyko 2,4-3,5 krotnie (OR 2,89-3,49)3637
- Skrzydlik (pterygium) – zwiększa ryzyko około 2,2-2,5 krotnie (OR 2,21-2,48)3839
Związek z zaburzeniami immunologicznymi
Badania wskazują, że w przypadku ektropionu może występować lokalny niedobór immunologiczny, który upośledza nadzór immunologiczny i odpowiedź komórkową:40
- Zaobserwowano zmniejszenie populacji limfocytów CD4, CD8 i CD1 w obszarach ektropionu, podczas gdy te subpopulacje są normalnie obecne w zdrowych strefach41
- Podobne lokalne zaburzenia immunologiczne występują w zakażeniach HPV i śródnabłonkowej neoplazji szyjki macicy (CIN)42
Monitorowanie i nadzór nad ektrionem
Odpowiednie badanie powiek powinno być przeprowadzone przed wszystkimi rodzajami operacji okołogałkowych. Pozwoli to określić ryzyko pooperacyjnego ektropionu i umożliwi uwzględnienie elementów kompensacyjnych podczas planowania operacji.43
Ocena ryzyka i wczesne wykrywanie
Wczesne wykrycie ektropionu ma istotne znaczenie dla efektywnego zarządzania tym schorzeniem:44
- Badanie fizykalne i badanie w lampie szczelinowej mogą być wykorzystane do skutecznej oceny wyglądu ektropionu i jego potencjalnej progresji45
- Ocena czynników ryzyka i współistniejących chorób pozostaje cenna w zmniejszaniu częstości progresji ektropionu46
- Wczesne wykrycie może odgrywać rolę w zachowawczym leczeniu ektropionu, co często prowadzi do poprawy wyników47
Obserwacja po zabiegach chirurgicznych
Szczególnej uwagi wymaga monitorowanie pacjentów po zabiegach chirurgicznych w okolicy oka:48
- Ektropion bliznowaty może pojawić się po wycięciu zmian, a następnie pierwotnym zamknięciu lub bardziej złożonej rekonstrukcji powieki49
- Częstość występowania ektropionu po wycięciu guza dolnej powieki wynosi od 2,5% do 7%, a po przeszczepie skóry pełnej grubości – 14,2%50
- Ektropion jest zwykle zauważalny około jeden do dwóch miesięcy po zabiegu51
- Rany o większej średnicy, szczególnie te przekraczające 21 mm, częściej prowadzą do rozwoju ektropionu52
- Inne czynniki przyczyniające się do rozwoju ektropionu obejmują obkurczenie przeszczepu i infekcję53
Specyficzne rodzaje ektropionu i ich epidemiologia
Ektropion szyjki macicy
Ektropion szyjki macicy jest jednym z najczęściej spotykanych stanów ginekologicznych. Jego częstość występowania waha się między 17% a 50%.54 Rozpowszechnienie zwiększa się wraz z liczbą porodów, ale zmniejsza po 35 roku życia.55
- Może występować nawet u 80% aktywnych seksualnie nastolatek56
- Częstość występowania zależy również od rodzaju stosowanej antykoncepcji – jest częściej spotykany u kobiet stosujących doustne tabletki antykoncepcyjne, a rzadziej u kobiet stosujących barierowe metody antykoncepcji5758
- W Bengazi (Libia) 54,9% kobiet stosujących doustne tabletki antykoncepcyjne i wewnątrzmaciczne wkładki miedziane ma ektropion szyjki macicy59
- W Chinach 43,2% kobiet zgłasza się z ektriopionem szyjki macicy60
- Występuje u około 29% wcześniaków płci żeńskiej i 68% niemowląt w pierwszym miesiącu życia z powodu przeniesienia estrogenu matki przez łożysko61
Nabyty ektropion błony naczyniowej
Nabyty ektropion błony naczyniowej (Acquired Ectropion Uveae – AEU) jest znacznie częściej spotykany niż jego wrodzona odmiana, a rozpowszechnienie AEU różni się w zależności od przyczyny podstawowej:62
- Najczęściej występuje w stadium zamykania kąta jaskry neowaskularnej i u pacjentów z jaskrą absolutną (niekontrolowany wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego)63
- W przypadku czerniaka tęczówki, badanie retrospektywne przeprowadzone przez Shields i wsp. na przestrzeni 40 lat zidentyfikowało ektropion błony naczyniowej u 24 z 317 pacjentów (7,6%)64
- W przypadkach rozlanego czerniaka tęczówki rozpowszechnienie jest jeszcze wyższe – w jednym badaniu stwierdzono 21 z 25 pacjentów (84%) z współistniejącym ektrionem błony naczyniowej65
- Niedrożność żyły środkowej siatkówki (CRVO) jest kolejną częstą przyczyną AEU, przy czym aż 60% przypadków niedokrwiennego CRVO jest związanych z neowaskularyzacją tęczówki i AEU66
- Zespół ICE (irydokorneoendotelialny) często prowadzi do AEU – retrospektywna analiza obejmująca 144 przypadki zespołu ICE wykazała, że około jednej czwartej (24,6%) tych pacjentów rozwija AEU, szczególnie częsty w zespole Cogana-Reese’a (54,2%, 13 z 24 przypadków)67
Ektropion w ichtiozach
Ichtiozopodobne dermatozy to grupa dziedzicznych zaburzeń charakteryzujących się suchością i szorstkością skóry z nadmiernym nagromadzeniem łusek naskórkowych.68
- Rybia łuska blaszkowata jest najrzadszą postacią, z częstością występowania 1 na 300 00069
- Objawy oczne obejmują zapalenie rogówki związane z ekspozycją wtórną do ektropionu, jednostronną megalokornę, powiększony nerw rogówkowy, zapalenie brzegów powiek, brak gruczołu Meiboma, nieprawidłowe ustawienie rzęs, brak rzęs i brak punktów łzowych70
- Udokumentowano ektropion zarówno górnej, jak i dolnej powieki71
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.