Choroba wirusowa ebola
Objawy
Choroba wirusowa ebola (EVD), wywoływana przez wirusa z rodziny Filoviridae, charakteryzuje się okresem inkubacji 2-21 dni (zwykle 8-10 dni) i początkową fazą niespecyficznych objawów grypopodobnych, takich jak gorączka ≥38°C (87% pacjentów), ból głowy (50-74%), osłabienie (76-85%), bóle mięśniowe (50-79%) oraz utrata apetytu (64-65%). Po 4-5 dniach następuje faza żołądkowo-jelitowa z dominującą wodnistą biegunką (65-66%), wymiotami (67-68%) i odwodnieniem. W późniejszym stadium mogą pojawić się objawy neurologiczne, krwotoczne (w 40-50% przypadków) oraz niewydolność wielonarządowa, wstrząs hipowolemiczny i zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hipokaliemia, hipokalcemia). Śmiertelność waha się od 25% do 90%, ze średnią około 40-50%, a zgon następuje zwykle między 6 a 16 dniem od wystąpienia objawów, najczęściej z powodu wstrząsu lub niewydolności narządowej.
Objawy choroby wirusowej ebola
Choroba wirusowa ebola (EVD) to ciężka, często śmiertelna choroba zakaźna wywoływana przez wirusa z rodziny Filoviridae (rodzaj Ebolavirus). Objawy mogą pojawić się w okresie od 2 do 21 dni po ekspozycji na wirusa, jednak zwykle występują po 8-10 dniach. Pacjenci nie są uznawani za zakaźnych, dopóki nie wystąpią u nich objawy.123
Wczesne objawy („suche”)
Początkowa prezentacja choroby wirusowej ebola jest niespecyficzna, co utrudnia wczesną diagnozę kliniczną. Choroba zwykle zaczyna się nagle od objawów grypopodobnych:45
- Nagła gorączka (≥38°C) – występuje u około 87% pacjentów
- Silny ból głowy (50-74% przypadków)
- Osłabienie i zmęczenie (76-85% przypadków)
- Bóle mięśniowe i stawowe (50-79%)
- Ból gardła
- Utrata apetytu (64-65%)
Te wczesne objawy, określane jako „suche”, są trudne do odróżnienia od innych chorób zakaźnych takich jak malaria, dur brzuszny czy zakażenia bakteryjne.9
Progresja do objawów „mokrych”
Po 4-5 dniach od wystąpienia pierwszych objawów, choroba może postępować do fazy, w której pojawiają się tzw. objawy „mokre”, związane głównie z układem pokarmowym:1011
- Silna wodnista biegunka (występuje u 65-66% pacjentów)
- Wymioty (67-68% pacjentów)
- Ból brzucha (44%)
- Nudności
- Odwodnienie będące konsekwencją utraty płynów
Inne objawy towarzyszące
W miarę rozwoju choroby mogą pojawić się różnorodne dodatkowe objawy:14
- Ból w klatce piersiowej
- Duszność
- Splątanie i zaburzenia neurologiczne
- Przekrwienie spojówek (czerwone oczy)
- Wysypka skórna (zwykle pojawia się między 5 a 7 dniem choroby na szyi, tułowiu i ramionach, może złuszczać się)
- Czkawka (opisywana częściej w przypadkach śmiertelnych)
- Drgawki
Objawy krwotoczne
Wbrew powszechnemu przekonaniu, krwawienia nie występują u wszystkich pacjentów z chorobą wirusową ebola. Objawy krwotoczne pojawiają się zwykle w późniejszych stadiach choroby, zwykle 5-7 dni po wystąpieniu pierwszych objawów i dotyczą około 40-50% pacjentów:1819
- Krwawienie z błon śluzowych
- Krwawienie z miejsc wkłuć igłami
- Wymioty krwią (hematemeza)
- Krwawe stolce (smoliste stolce, melena)
- Krwawienie z nosa, dziąseł i pochwy
- Wybroczyny podskórne i siniaki (szczególnie wokół miejsc wkłuć)
- Wylewy krwawe do skóry (wybroczyny, plamica, wylewy podskórne)
Fazy choroby i progresja
Choroba wirusowa ebola zazwyczaj przebiega w trzech fazach:23
- Faza początkowa (pierwsze dni) – niespecyficzne objawy grypopodobne: gorączka, ból głowy, bóle mięśniowe
- Faza żołądkowo-jelitowa – dominują biegunka, wymioty, objawy brzuszne i odwodnienie
- Faza późna (zwykle w drugim tygodniu) – pacjent może zacząć zdrowieć lub jego stan może się pogorszyć, prowadząc do zapaści, objawów neurologicznych i krwawień, często o charakterze śmiertelnym
W zaawansowanym stadium choroby może dojść do:2526
- Niewydolności wielonarządowej (wątroby, nerek)
- Wstrząsu hipowolemicznego spowodowanego utratą płynów
- Zaburzeń elektrolitowych (hiponatremia, hipokaliemia, hipokalcemia)
- Zaburzeń rytmu serca
- Śpiączki
Rokowanie i śmiertelność
Wskaźnik śmiertelności w przypadku choroby wirusowej ebola waha się od 25% do 90%, w zależności od szczepu wirusa, wieku pacjenta i innych czynników. Średnia śmiertelność wynosi około 40-50%.2829
Pacjenci, którzy umierają z powodu choroby wirusowej ebola, zwykle rozwijają cięższe objawy wcześnie w przebiegu choroby i umierają zazwyczaj między 6 a 16 dniem od wystąpienia pierwszych objawów (średnio po 7,5 dnia). Przyczyną śmierci jest najczęściej wstrząs spowodowany utratą płynów lub niewydolność wielonarządowa.3031
Objawy u pacjentów wyzdrowialych
Pacjenci, którzy przeżywają, mogą mieć gorączkę przez kilka dni i zaczynają zdrowieć około 6 dnia od wystąpienia objawów. Rekonwalescencja jest zwykle długotrwała.3233
Po ostrym zakażeniu wirusy ebola mogą pozostawać w pewnych obszarach ciała, gdzie układ odpornościowy nie jest w stanie ich wyeliminować. Dotyczy to jąder, wnętrza oczu, łożyska i ośrodkowego układu nerwowego, szczególnie płynu mózgowo-rdzeniowego. Z tego powodu wirusy ebola mogą utrzymywać się w płynach ustrojowych, w tym nasieniu, mleku matki, płynie ocznym i płynie rdzeniowym przez pewien czas po wyzdrowieniu.3435
Powikłania długoterminowe
Pacjenci, którzy przeżyli zakażenie wirusem ebola, często doświadczają długotrwałych problemów zdrowotnych, takich jak:3637
- Przewlekłe bóle mięśni i stawów
- Zmęczenie i osłabienie
- Bóle głowy
- Zapalenie wątroby
- Problemy ze wzrokiem (zapalenie błony naczyniowej oka, zaćma)
- Utrata słuchu
- Problemy neurologiczne
- Trudności z powrotem do masy ciała sprzed choroby
Po pełnym wyzdrowieniu układ odpornościowy pacjenta wytwarza przeciwciała, które zapewniają odporność na wirusa ebola na około 10 lat.4041
Różnicowanie objawów
Wczesne objawy choroby wirusowej ebola są niespecyficzne i mogą być mylone z wieloma innymi chorobami zakaźnymi występującymi w regionach endemicznych, w tym:4243
- Malarią
- Durem brzusznym
- Zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych (meningokokowym)
- Innymi zakażeniami bakteryjnymi
Dlatego kluczowe znaczenie ma zebranie dokładnego wywiadu epidemiologicznego dotyczącego podróży do obszarów endemicznych lub kontaktu z osobami chorymi oraz szybkie wykonanie testów diagnostycznych u osób z podejrzeniem zakażenia.44
Choroba wirusowa ebola jest poważnym stanem klinicznym wymagającym natychmiastowej interwencji i leczenia wspomagającego. Wczesne rozpoznanie objawów, izolacja pacjentów i wdrożenie odpowiedniego leczenia mają kluczowe znaczenie dla poprawy przeżywalności i ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby.45
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.