Chłoniak waldenströma – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Chłoniak waldenströma
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Chłoniak Waldenströma (WM) to rzadki chłoniak nieziarniczy, którego rokowanie zależy od wielu czynników, w tym wieku, poziomu hemoglobiny (<11,5 g/dl), liczby płytek krwi (<100 000/μl), stężenia beta-2 mikroglobuliny (>3 mg/dl), poziomu monoklonalnej IgM (>7 g/dl) oraz statusu mutacji MYD88 (MYD88WT 10-letnie przeżycie 73%, MYD88MUT 90%). Klasyfikacja ryzyka opiera się na systemach takich jak IPSSWM, rIPSSWM i MSS-WM, które uwzględniają powyższe parametry, ale nie mutacje genowe czy aberracje chromosomowe. Pacjenci dzieleni są na grupy niskiego, pośredniego i wysokiego ryzyka z 5-letnimi wskaźnikami przeżycia odpowiednio 87%, 68% i 36%. Mediana przeżycia poprawiła się w ostatnich dekadach do około 14-16 lat, a 10-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 64%. Transformacja histologiczna do DLBCL jest rzadkim, ale niekorzystnym powikłaniem, z medianą przeżycia po transformacji wynoszącą 19 miesięcy i niezależnymi czynnikami ryzyka takimi jak podwyższone LDH, trombocytopenia (<100×10^9/L) oraz wcześniejsze leczenie WM.

Prognoza chłoniaka Waldenströma

Czynniki prognostyczne w chłoniaku Waldenströma
Systemy oceny ryzyka w chłoniaku Waldenströma
Grupy ryzyka według IPSSWM i przeżywalność
Ogólne wskaźniki przeżycia w chłoniaku Waldenströma
Transformacja histologiczna w chłoniaku Waldenströma
Przyczyny zgonów w chłoniaku Waldenströma
Wnioski końcowe dotyczące rokowania
Kolejne rozdziały

Prognoza chłoniaka Waldenströma

Chłoniak Waldenströma (WM) jest rzadkim typem chłoniaka nieziarniczego, który wpływa na białe krwinki. Prognoza i oczekiwana długość życia pacjentów z tym schorzeniem mogą znacznie różnić się w zależności od wielu czynników. Należy pamiętać, że statystyki dotyczące przeżycia są średnimi opartymi na dużych grupach pacjentów i nie mogą precyzyjnie przewidzieć przebiegu choroby u konkretnej osoby.¹

W przeciwieństwie do innych nowotworów, chłoniak Waldenströma nie ma standardowego systemu stadiowania. W przypadku WM określa się wynik prognostyczny. Międzynarodowy System Punktacji Prognostycznej dla Chłoniaka Waldenströma (IPSSWM) jest międzynarodowo akceptowanym narzędziem używanym do oszacowania długoterminowych perspektyw dla pacjentów objawowych wymagających terapii.²

Czynniki prognostyczne w chłoniaku Waldenströma

Prognoza pacjenta z WM zależy od szeregu czynników, które zostały uwzględnione w różnych systemach oceny ryzyka:

Wiek – najważniejszy czynnik prognostyczny przewidujący przeżycie pacjentów z WM według danych SEER. Pacjenci w wieku poniżej 70 lat mają medianę przeżycia przekraczającą 10 lat; ci w wieku 70-79 lat około 7 lat; a ci w wieku 80 lat lub starsi około 4 lat.³
Poziom hemoglobiny – wartość poniżej 11,5 g/dl jest czynnikiem niekorzystnym³
Liczba płytek krwi – wartość poniżej 100 000/μl jest uznawana za niekorzystną³
Poziom beta-2 mikroglobuliny – wartość powyżej 3 mg/dl wpływa niekorzystnie na rokowanie³
Poziom monoklonalnej IgM w surowicy – wartość powyżej 7 g/dl jest czynnikiem ryzyka³²
Status mutacji MYD88 – szacowane 10-letnie przeżycie wynosi 73% (95% przedział ufności [CI] 52-86%) dla MYD88WT (typu dzikiego) w porównaniu do 90% (95% CI 82-95%) dla zmutowanego MYD88MUT³
Stan ogólny pacjenta – pacjenci, którzy są poza tym zdrowi, mają zwykle lepsze rokowanie⁴
Obecność objawów w momencie diagnozy – pacjenci z objawami w momencie diagnozy mają zwykle gorsze rokowanie⁴
Odpowiedź na leczenie początkowe – pacjenci, którzy dobrze reagują na wstępne leczenie, często mają lepsze rokowanie⁴

Systemy oceny ryzyka w chłoniaku Waldenströma

Dla oceny ryzyka prognostycznego w chłoniaku Waldenströma stosuje się kilka systemów punktacji:

Międzynarodowy System Punktacji Prognostycznej dla Chłoniaka Waldenströma (IPSSWM) – uwzględnia wiek, poziom hemoglobiny, liczbę płytek krwi, poziom beta-2 mikroglobuliny i stężenie IgM⁵²
Zrewidowany Międzynarodowy System Punktacji Prognostycznej dla Chłoniaka Waldenströma (rIPSSWM) – zaktualizowana wersja IPSSWM⁵
Zmodyfikowany System Stadiowania dla WM (MSS-WM) – nowszy, uproszczony system oceny wykorzystujący czynniki takie jak wiek, albumina i LDH do rozróżnienia czterech różnych kategorii ryzyka⁵

Warto zauważyć, że prognostycznie istotne mutacje genowe lub aberracje chromosomowe nie są uwzględniane w żadnym z tych systemów. Na podstawie IPSSWM należy obecnie dokonywać tylko oceny ryzyka, ale nie powinno się na tej podstawie podejmować decyzji o leczeniu (zgodnie z zaleceniami Onkopedii).⁵

Grupy ryzyka według IPSSWM i przeżywalność

Na podstawie oceny czynników ryzyka, pacjenci z chłoniakiem Waldenströma są klasyfikowani do jednej z trzech grup ryzyka: niskiego, pośredniego i wysokiego.² Według Amerykańskiego Towarzystwa Raka, 5-letnie wskaźniki przeżycia wynoszą:

Grupa niskiego ryzyka: 87%⁶⁷
Grupa pośredniego ryzyka: 68%⁶⁷
Grupa wysokiego ryzyka: 36%⁶⁷

Badanie z Ameryki Łacińskiej potwierdziło znaczenie prognostyczne skali IPSSWM. Wykazano gorsze 5-letnie wskaźniki przeżycia całkowitego (OS) i przeżycia wolnego od progresji (PFS) u pacjentów z wysokim ryzykiem IPSSWM (OS: 64%; PFS: 35%) w porównaniu do pacjentów z pośrednim ryzykiem (OS: 88%; PFS: 59%) i niskim ryzykiem (OS: 100%; PFS: 82%).⁸

W analizie wieloczynnikowej, wysoki wynik IPSSWM w momencie rozpoczęcia leczenia pozostał niezależnym czynnikiem ryzyka dla OS (skorygowany współczynnik ryzyka [aHR], 4,73, 95% CI, 1,67 do 13,41, P = 0,003) i PFS (aHR, 2,43, 95% CI, 1,31 do 4,50, P = 0,005).⁸

Ogólne wskaźniki przeżycia w chłoniaku Waldenströma

Według bazy danych SEER Narodowego Instytutu Raka (na podstawie pacjentów zdiagnozowanych w latach 2001-2010), ogólny względny 5-letni wskaźnik przeżycia osób z WM wynosi około 78%.⁷⁹ Amerykańskie Towarzystwo Raka podaje, że 10-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 64%.¹

Badania wskazują, że 66% osób (ponad 2 na 3) żyje 10 lat po zdiagnozowaniu WM. Jednak oczekiwana długość życia różni się w zależności od wieku. Wiele osób zdiagnozowanych w wieku powyżej 65 lat (najczęściej diagnozowana grupa wiekowa) umiera z przyczyn niezwiązanych z WM.¹⁰

W ostatniej dekadzie (2001-2010) mediana ogólnego przeżycia dla wszystkich grup WM poprawiła się do nieco ponad 8 lat w porównaniu do 6 lat w poprzedniej dekadzie (1991-2000).⁷ Najnowsze badania sugerują mediany przeżycia bliższe 14-16 lat po diagnozie. To, plus fakt, że osoby z WM zwykle są starsze w momencie diagnozy, sprawia, że ich wskaźniki przeżycia są bliższe tym oczekiwanym dla ogólnej populacji.²

Transformacja histologiczna w chłoniaku Waldenströma

Transformacja histologiczna w chłoniaka rozlanego z dużych komórek B (DLBCL) jest rzadkim powikłaniem u pacjentów z WM i zwykle wiąże się z gorszym rokowaniem.¹¹ Pacjenci, u których występuje transformacja histologiczna (HT), mają gorsze przeżycie w porównaniu do pacjentów, których choroba nie ulega transformacji w trakcie jej przebiegu.¹¹

Mediana całkowitego przeżycia po transformacji histologicznej wynosi 19 miesięcy (95% CI: 12-31 miesięcy).¹¹ W analizie wieloczynnikowej, niezależnymi czynnikami dla 2-letniego przeżycia po transformacji histologicznej były:

Podwyższony poziom LDH (P=0,003; HR=3,6; 95% CI: 1,53-8,50)¹¹
Liczba płytek krwi poniżej 100×10^9/L (P=0,03; HR=1,8; 95% CI: 1,04-3,19)¹¹
Wcześniejsze leczenie WM (P=0,04; HR=2; 95% CI: 1,04-3,94)¹¹

Na podstawie tych czynników opracowano indeks prognostyczny dla WM po transformacji (tWIPI), który pozwala podzielić pacjentów na trzy grupy ryzyka. U pacjentów z dobrym rokowaniem (wynik 0-1) wskaźnik 2-letniego przeżycia wynosił 81%. Dla pacjentów w grupie wysokiego ryzyka (wynik 4) wynik był bardzo słaby, z 2-letnim przeżyciem na poziomie 21%.¹²

Przyczyny zgonów w chłoniaku Waldenströma

W badaniu z Ameryki Łacińskiej, po 5 latach od diagnozy, 38 (26%) pacjentów miało nawrót choroby, a 29 (20%) zmarło. Przyczyna śmierci została zgłoszona w 19 przypadkach; najczęstszymi były zakażenia (n = 7) oraz progresja choroby/transformacja do agresywnego chłoniaka nieziarniczego (n = 5).⁸

Badania wskazują, że dla wielu osób z WM przyczyną śmierci jest raczej związane z wiekiem współistniejące schorzenie niż sam chłoniak Waldenströma.⁹

Wnioski końcowe dotyczące rokowania

Chociaż obecnie nie ma leku na chłoniaka Waldenströma, istnieją metody leczenia, które mogą pomóc w zarządzaniu jego objawami i poprawić rokowanie. Wiele osób żyje z tym schorzeniem przez lata bez objawów. Leczenie pomaga pacjentom z WM żyć dłużej niż kiedykolwiek wcześniej, nie poświęcając jakości życia.¹⁰

Perspektywy dla osób z WM znacznie poprawiły się w ostatnich latach dzięki dostępności nowych rodzajów leczenia.² Jednak ważne jest, aby pamiętać, że publikowane wskaźniki przeżycia są oparte na tym, jak grupy osób z WM reagują na leczenie. Te statystyki są mniej przydatne do scharakteryzowania rokowania dla każdej konkretnej osoby z WM, której perspektywa może być zależna od wielu czynników, takich jak ogólny stan zdrowia, dostęp do terapii i tolerancja skutków ubocznych.²

Lekarze zalecają indywidualną rozmowę z pacjentem na temat rokowania, biorąc pod uwagę osobistą sytuację zdrowotną, wiek i inne czynniki wpływające na długość i jakość życia. Posiadanie specjalisty od WM w zespole medycznym zapewnia najlepszy sposób na prawdziwe zrozumienie rokowania.⁴

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 How long will I live with WM? – HealthTree for WaldenstrÃ¶m’s Macroglobulinemia
https://healthtree.org/waldenstroms-macroglobulinemia/community/how-long-will-i-live-with-waldenstr%C3%B6m’s-macroglobulinemia
Waldenstrm’s Macroglobulinemia (WM) is a rare type of non-Hodgkin lymphoma that affects the white blood cells. The prognosis and life expectancy for someone with WM can vary greatly depending on a number of factors. It’s important to remember that statistics are averages based on large numbers of patients, and they can’t predict what will happen in any individual case. […] According to the American Cancer Society, the overall 5-year survival rate for people with WM is about 78%, and the 10-year survival rate is about 64%. However, these statistics can be misleading as they don’t take into account recent improvements in treatment. Many people with WM live much longer than these statistics suggest. It’s also worth noting that because WM is slow-growing and often diagnosed in older adults, some people may die from other causes before the WM becomes life-threatening.
#2 Prognosis in Waldenstrom’s Macroglobulinemia – International Waldenstromâs Macroglobulinemia Foundation
https://iwmf.com/prognosis/
Prognosis in Waldenstromâs Macroglobulinemia […] A prognosis is an informed medical guess, or prediction, as to the probable course and outcome of a disease. Your prognosis will depend upon a number of factors including your age, the rate at which your disease progresses, and your response to therapy. […] Unlike other cancers, Waldenstrom macroglobulinemia (WM) has no standard staging system. In the case of WM, the stage is called a prognostic score. The International Prognostic Scoring System for Waldenstrom Macroglobulinemia (IPSSWM) is an internationally accepted tool used to estimate the long-term outlook for symptomatic patients requiring therapy. Itâs based on the following factors: Age, Hemoglobin level, Platelet count, Beta-2 microglobulin level, Serum (blood) monoclonal IgM level. […] These factors are scored to put people with WM into one of three risk groups: low, intermediate, and high. Your prognostic score, in addition to the specifics of your situation, can help guide your physician in making treatment recommendations and assessing your individual outlook. […] The outlook for people with WM has significantly improved in recent years due to the availability of new types of treatments. Recent studies suggest median survival rates closer to 14-16 years after diagnosis. This, plus the fact that people with WM tend to be older when diagnosed, puts their survival rates closer to those expected for the general population. […] Itâs important to keep in mind that published survival rates are based on how groups of people with WM respond to treatment. These statistics are less useful in characterizing the prognosis for any given individual with WM, whose outlook can be affected by many factors such as their overall health, access to therapy, and tolerance of side effects. Talk with your doctor to get an individualized assessment of your long-term outlook.
#3 WaldenstrÃ¶m macroglobulinemia treatment algorithm 2018 | Blood Cancer Journal
https://www.nature.com/articles/s41408-018-0076-5
The most important prognostic factor predicting survival in patients with Waldenstrm macroglobulinemia from SEER data is age. Patients under the age of 70 have a median survival in excess of 10 years; those 70 to 79, ~7 seven years; and those 80 or older, ~4 years. […] The estimated 10-year survival was 73% (95% confidence interval [CI] 5286%) for MYD88WT versus 90% (95% CI 8295%) for mutated MYD88MUT. […] The international staging system for Waldenstrm macroglobulinemia includes five features: age 65, hemoglobin 11.5g/dL, platelets 100,000 per mcL, 2 microglobulin 3mg/dL, and an IgM concentration 717. […] It is important to distinguish patients whose symptoms are related to the IgM protein and those whose symptoms are due to progressive lymphoplasmacytic lymphoma, where the IgM monoclonal protein is simply a surrogate for disease activity.
#4 How long will I live with WM? – HealthTree for WaldenstrÃ¶m’s Macroglobulinemia
https://healthtree.org/waldenstroms-macroglobulinemia/community/how-long-will-i-live-with-waldenstr%C3%B6m’s-macroglobulinemia
Younger patients generally have a better prognosis than older ones. Patients who are otherwise healthy tend to have a better prognosis. Like most cancers, WM is more treatable in its early stages. Patients who respond well to initial treatment often have a better prognosis. Patients who have symptoms at diagnosis tend to have a worse prognosis. […] It’s important to remember that these are general factors and the prognosis can vary greatly from person to person. The treating physician will be able to provide the most accurate prognosis based on the individual’s specific circumstances. […] Having a WM specialist on your team provides you with the best way of truly understanding your prognosis.
#5 WaldenstrÃ¶m macroglobulinaemia | MLL
https://www.mll.com/en/mature-b-cell-neoplasms/waldenstrom-macroglobulinaemia
A risk assessment for prognosis can be made with the two scores International scoring system for Waldenstrms macroglobulinemia (ISSWM) (Morel et al. 2009) and revised international prognostic score system for Waldenstrms macroglobulinemia (rIPSSWM) (Kastritis et al. 2019). […] Prognostically relevant gene mutations or chromosomal aberrations are not considered in either score. Based on the ISSWM, only the risk assessment should be made at present, but no treatment indication should be given (Onkopedia). Recently, a simplified assessment system, the Modified Staging System for WM (MSS-WM), was introduced. It uses the factors age, albumin and LDH to distinguish four different risk categories. In contrast to ISSWM, most patients received rituximab-containing treatment, while therapies with BTK inhibitors were almost never used (Zanwar et al. 2024). […] The guidelines of the National Comprehensive Cancer Network (NCCN) by Kumar et al. provide an overview of risk assessment and monitoring strategies (Kumar et al. 2024).
#6 Waldenstromâs Macroglobulinemia Prognosis: Life Expectancy and Outlook
https://www.healthline.com/health/waldenstrom-macroglobulinemia/progression-and-outlook-for-waldenstrom-macroglobulinemia
Waldenstrom macroglobulinemia may not cause symptoms at first, but as the cancer progresses, you may develop hyperviscosity of the blood, anemia, and other symptoms. […] Although theres currently no cure for WM, there are treatments that can help you manage its symptoms. […] Your outlook usually depends on the rate at which your disease is progressing. […] Doctors can use the International Prognostic Scoring System for Waldenstrom Macroglobulinemia (ISSWM) to help predict your outlook based on risk factors such as age, blood hemoglobin level, platelet count, beta-2 microglobulin level, and monoclonal IgM level. […] According to the ACS, the 5-year survival rates are: 87% for low risk groups, 68% for intermediate risk groups, and 36% for high risk groups. […] While survival rates take into account data from large numbers of people with a specific disease, they dont predict individual outcomes.
#7 Survival Rates for Waldenstrom Macroglobulinemia | American Cancer Society
https://www.cancer.org/cancer/types/waldenstrom-macroglobulinemia/detection-diagnosis-staging/survival-rates.html
Survival rates are often used by doctors as a way of discussing a persons outlook. […] According to the National Cancer Institutes SEER database (based on people diagnosed between 2001 and 2010), the overall relative 5-year survival of people with WM is about 78%. […] The group that created the International Prognostic Scoring System for Waldenstrom Macroglobulinemia (ISSWM) used data from about 600 patients with WM who were diagnosed and treated before January 2002 to develop their risk groups: Low 87%, Intermediate 68%, High 36%. […] In the last decade (2001-2010), the median overall survival for all WM groups has improved to just over 8 years compared to 6 years in the previous decade (1991-2000).
#8 Treatment and Survival Outcomes of Waldenstrom Macroglobulinemia in Latin American Patients: A Multinational Retrospective Cohort Study
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9470138/
The overall 5-year OS was 81% (95% CI, 76 to 89) and the median OS was not reached. In patients who received therapy, the 5-year OS and PFS rates were 78% (95% CI, 70 to 86) and 59% (95% CI, 50 to 69), respectively, with median survival times not reached for both outcomes. […] Worse 5-year OS (P = .003) and PFS (P = .004) rates were seen in patients with a high-risk IPSSWM score (OS: 64%; PFS: 35%) compared with patients with intermediate-risk (OS: 88%; PFS: 59%) and low-risk (OS: 100%; PFS: 82%) diseases. […] In the univariate analysis, a high-risk IPSSWM at treatment initiation was a predictor of mortality (HR, 4.76, 95% CI, 1.71 to 13.28) and PFS (HR, 2.56, 95% CI, 1.39 to 4.70). After adjusting for sex, type of treating institution, and rituximab use, a high-risk IPSSWM score remained an independent risk factor for OS (adjusted hazard ratio [aHR], 4.73, 95% CI, 1.67 to 13.41, P = .003) and PFS (aHR, 2.43, 95% CI, 1.31 to 4.50, P = .005). […] After 5 years from diagnosis, 38 (26%) patients had relapsed and 29 (20%) had died. Cause of death was reported in 19 cases; the most common were infection (n = 7) and disease progression/transformation to aggressive non-Hodgkin lymphoma (n = 5).
#9 Waldenstromâs Macroglobulinemia Prognosis: Life Expectancy and Outlook
https://www.healthline.com/health/waldenstrom-macroglobulinemia/progression-and-outlook-for-waldenstrom-macroglobulinemia
Many people with WM live for many years. […] The outlook for people with WM has improved in recent decades. According to the National Cancer Institute, the overall relative 5-year survival is about 78%. […] Research notes that for many people with WM, the cause of death is an age-related coexisting condition rather than WM. […] While theres no current cure for WM, treatments can help manage your symptoms and improve your outlook.
#10 WaldenstrÃ¶m Macroglobulinemia: Symptoms, Causes & Treatment
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17951-waldenstrom-macroglobulinemia
Everyones situation is different, particularly with a condition that progresses slowly like Waldenstrm macroglobulinemia. Research shows that 66% of people (more than 2 out of 3) are alive 10 years after theyre diagnosed. But life expectancy varies by age. Many people diagnosed over age 65 (the most commonly diagnosed age group) die from causes unrelated to WM. […] Your prognosis (likely outcome) depends on lots of factors, including your: Age, Blood test results, Mutation type (not having an MYD88 mutation sometimes suggests a worse outcome). […] Researchers havent discovered a cure for Waldenstrm macroglobulinemia (WM) yet. But theyve found several treatments that can make living with it more manageable. Many people live with this condition for years without symptoms. Treatments are helping people with WM live longer than ever without sacrificing their quality of life. If you receive this diagnosis, ask your healthcare provider about your short-term and long-term outlook. They can help you decide on the best care plan.
#11
https://haematologica.org/article/view/haematol.2020.262899
Histological transformation into diffuse large B-cell lymphoma is a rare complication in patients with Waldenstrm macroglobulinemia (WM) and is usually associated with a poor prognosis. […] Patients who experience HT have an inferior survival compared to patients whose disease does not transform during its course. […] The median overall survival after HT was 19 months (95% CI: 12-31 months). […] In univariate analysis, six variables that were associated with lower 2-year survival after HT were identified for inclusion in multivariate analyses: previous treatment for WM (P=0.02), prior exposure to rituximab (P=0.01), time to transformation more than or equal to 5 years (P=0.006), elevated LDH (P=0.001), B symptoms (P=0.02) and platelet count less than 100×10^9/L (P=0.006). […] In multivariate analysis, independent factors for 2-year survival after HT were elevated serum LDH (P=0.003; HR=3.6; 95% CI: 1.53-8.50), platelet count less than 100×10^9/L (P=0.03; HR=1.8; 95% CI: 1.04-3.19) and previous treatment for WM (P=0.04; HR=2; 95% CI: 1.04-3.94).
#12
https://haematologica.org/article/view/haematol.2020.262899
Using this index, we were able to separate patients with transformed WM into three risk groups. In patients with a good prognosis (score 0-1), the 2-year survival rate was 81%. […] For patients in the high-risk group (score 4), the outcome was very poor with a 2-year survival of 21%. […] The prognostic significance of the tWIPI in the external cohort demonstrated good performance for discrimination. The Harrell C-index was 0.79 (95% CI: 0.64-0.92). […] An important finding of our study is that the IPI and the R-IPI do not seem appropriate to identify patients with significantly different outcomes in the particular setting of transformed WM.