Leki w grupie
„mieszanka aminokwasów i tłuszczów”

Mieszanka aminokwasów i tłuszczów to specjalistyczny preparat odżywczy stosowany w żywieniu pozajelitowym (parenteralnym), które jest formą żywienia wykorzystywaną, gdy pacjent nie może przyjmować pokarmu drogą doustną lub gdy przewód pokarmowy nie funkcjonuje prawidłowo. Preparaty te dostarczają organizmowi niezbędnych składników odżywczych, w tym aminokwasów stanowiących budulec białek oraz tłuszczów będących źródłem energii i niezbędnych kwasów tłuszczowych.

Mieszanki aminokwasów i tłuszczów są dostępne w postaci worków dwukomorowych (zawierających oddzielnie aminokwasy i emulsję tłuszczową) lub trójkomorowych (z dodatkową komorą z glukozą). Preparaty te mogą być stosowane zarówno w warunkach szpitalnych, jak i w żywieniu domowym. Do najczęściej stosowanych należą: SmofKabiven, Nutriflex Lipid, Olimel, Clinimix, Aminoven z Intralipid oraz Kabiven.

Główne substancje czynne w tych preparatach to: aminokwasy egzogenne (leucyna, izoleucyna, walina, lizyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan) i endogenne oraz emulsje tłuszczowe oparte na olejach: sojowym, oliwkowym, kokosowym (MCT) czy rybim (bogaty w omega-3). Na polskim rynku dostępne są m.in. produkty handlowe: SmofKabiven, NuTRIflex Lipid, Olimel N9, Clinimix N17G35E, Kabiven Peripheral.

Największą zaletą stosowania mieszanek aminokwasów i tłuszczów jest możliwość kompleksowego odżywiania pacjentów niezdolnych do przyjmowania pokarmów drogą przewodu pokarmowego. Preparaty te zapewniają precyzyjne dawkowanie składników odżywczych, pozwalają na indywidualizację terapii żywieniowej oraz umożliwiają żywienie pacjentów z niewydolnością przewodu pokarmowego. Dodatkowo, nowoczesne emulsje tłuszczowe mają działanie immunomodulujące i przeciwzapalne.

Stosowanie mieszanek aminokwasów i tłuszczów wiąże się jednak z pewnymi zagrożeniami. Najważniejsze z nich to: ryzyko infekcji związane z centralnym dostępem żylnym, zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hipertriglicerydemia), zespół ponownego odżywienia (refeeding syndrome) u pacjentów niedożywionych oraz potencjalne powikłania wątrobowe przy długotrwałym stosowaniu. Konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów klinicznych i biochemicznych podczas terapii.

Mieszanki aminokwasów i tłuszczów można podzielić na standardowe (dla pacjentów bez szczególnych potrzeb metabolicznych) oraz specjalistyczne, dostosowane do konkretnych stanów klinicznych: mieszanki wzbogacone w aminokwasy rozgałęzione (dla pacjentów z niewydolnością wątroby), preparaty nerkowe (ze zmodyfikowanym profilem aminokwasów dla pacjentów z niewydolnością nerek), mieszanki z glutaminą (dla pacjentów w ciężkim stresie metabolicznym) oraz formuły pediatryczne (dostosowane do potrzeb noworodków, niemowląt i dzieci).