Leki w grupie
„leki zwiększające ciśnienie krwi”

Leki zwiększające ciśnienie krwi (leki presyjne, presory, wazopresory) to grupa preparatów stosowanych w stanach hipotensji, czyli patologicznie niskiego ciśnienia tętniczego. Ich działanie polega na zwiększaniu napięcia naczyń krwionośnych (wazokonstrykcja) oraz zwiększaniu siły skurczu mięśnia sercowego (działanie inotropowe dodatnie), co prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego.

Do najważniejszych grup leków zwiększających ciśnienie krwi należą: sympatykomimetyki (adrenalina, noradrenalina, dopamina, dobutamina, efedryna, fenylefryna), analogi wazopresyny (terlipresyna, desmopresyna) oraz inhibitory fosfodiesterazy (milrinon). W Polsce dostępne są preparaty handlowe zawierające te substancje, m.in.: Adrenalina WZF, Levonor (noradrenalina), Dopaminum Hydrochloricum WZF, Dobutaminum Hameln, Effortil (efedryna), Neo-Synephrine (fenylefryna), Glypressin (terlipresyna) czy Simdax (lewosimendan).

Sympatykomimetyki dzielą się na bezpośrednie (działające na receptory adrenergiczne) i pośrednie (zwiększające uwalnianie katecholamin endogennych). W zależności od selektywności wobec receptorów adrenergicznych (α lub β) mogą wykazywać zróżnicowane działanie. Leki α-adrenergiczne (fenylefryna) głównie zwężają naczynia, natomiast β-adrenergiczne (dobutamina) zwiększają kurczliwość mięśnia sercowego.

Główną zaletą stosowania leków presyjnych jest możliwość szybkiego przywrócenia prawidłowych wartości ciśnienia w stanach zagrożenia życia, takich jak wstrząs septyczny, anafilaktyczny, kardiogenny czy krwotoczny. Są niezbędne w terapii intensywnej i anestezjologii do stabilizacji hemodynamicznej pacjentów w stanie krytycznym.

Stosowanie leków zwiększających ciśnienie wiąże się jednak z poważnymi zagrożeniami. Mogą one powodować zaburzenia rytmu serca (tachykardia, arytmie), nadmierne obkurczenie naczyń prowadzące do niedokrwienia narządów (szczególnie nerek, mięśni szkieletowych i jelit), wzrost zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen oraz martwicę tkanek przy wynacieku leku poza naczynie. Dlatego stosowanie większości leków z tej grupy powinno odbywać się w warunkach intensywnego nadzoru z monitorowaniem parametrów życiowych.

W praktyce klinicznej leki presyjne dzieli się również ze względu na miejsce działania (obwodowe, ośrodkowe), mechanizm działania (bezpośredni, pośredni) oraz czas działania (krótko-, średnio- i długodziałające). Wybór konkretnego leku zależy od przyczyny hipotensji, stanu pacjenta oraz oczekiwanego efektu terapeutycznego.