Leki w grupie
„inhibitory mTOR”
Inhibitory mTOR (mechanistic Target of Rapamycin) to grupa leków o działaniu immunosupresyjnym, przeciwnowotworowym oraz przeciwzapalnym. Ich działanie polega na hamowaniu kinazy białkowej mTOR, która odgrywa kluczową rolę w regulacji wzrostu, proliferacji, przeżycia komórek oraz syntezy białek. Hamowanie szlaku mTOR prowadzi do zahamowania proliferacji limfocytów T i B, co jest wykorzystywane w transplantologii oraz leczeniu niektórych nowotworów.
Do głównych inhibitorów mTOR zaliczamy: sirolimus (rapamycyna), everolimus, temsirolimus oraz ridaforolimus. Na polskim rynku dostępne są preparaty zawierające sirolimus (Rapamune), everolimus (Afinitor, Certican) oraz temsirolimus (Torisel). Istnieje podział na pierwszą generację inhibitorów mTOR (rapalogi), które wiążą się z kompleksem mTORC1, oraz drugą generację, hamującą zarówno mTORC1 jak i mTORC2.
Leki z tej grupy znajdują zastosowanie w profilaktyce odrzucania przeszczepów narządów (szczególnie nerek), w terapii niektórych nowotworów (rak nerkowokomórkowy, nowotwory neuroendokrynne, niektóre typy chłoniaków), w leczeniu stwardnienia guzowatego oraz jako składnik stentów uwalniających lek w kardiologii (everolimus, sirolimus).
Największymi zaletami inhibitorów mTOR jest ich zdolność do hamowania procesu włóknienia i przerostu mięśni gładkich naczyń, co zmniejsza ryzyko waskulopatii przeszczepu. W przeciwieństwie do inhibitorów kalcyneuryny, wykazują mniejszą nefrotoksyczność, co jest istotne w transplantologii. W onkologii wyróżniają się możliwością blokowania angiogenezy nowotworowej oraz hamowania proliferacji komórek nowotworowych.
Do głównych niebezpieczeństw stosowania inhibitorów mTOR należą: zaburzenia lipidowe (hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia), proteinuria, opóźnione gojenie ran, mielosupresja (trombocytopenia, leukopenia), zapalenie jamy ustnej, zapalenie płuc (śródmiąższowe), zwiększone ryzyko infekcji. W przypadku stosowania u biorców przeszczepów może wystąpić opóźnione działanie przeszczepu. Istotnym działaniem niepożądanym jest również ryzyko rozwoju cukrzycy.
Inhibitory mTOR dzielą się na dwie główne podgrupy: rapalogi (analogi rapamycyny) – sirolimus, everolimus, temsirolimus, które tworzą kompleks z białkiem FKBP12 i hamują mTORC1; oraz inhibitory ATP-kompetycyjne (druga generacja) – np. torin, PP242, AZD8055, które blokują aktywność katalityczną mTOR, hamując zarówno mTORC1 jak i mTORC2. Te drugie są obecnie głównie w fazie badań klinicznych i nie są jeszcze powszechnie stosowane w praktyce klinicznej.
Lista leków w tej grupie
-
Everolimus Synthon – Tabletki – 5 mg
Lek zawiera ewerolimus oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu zaawansowanego raka piersi z ekspresją receptorów hormonalnych, nowotworów neuroendokrynnych trzustki oraz układu pokarmowego i płuc, a także raka nerkowokomórkowego. Wskazany jest szczególnie u pacjentów z chorobą o przebiegu postępującym lub po wcześniejszym leczeniu. Preparat dostępny jest w formie tabletek o różnych dawkach ewerolimusu, dostosowanych do indywidualnych potrzeb terapeutycznych.
-
Everolimus Synthon – Tabletki – 10 mg
Lek zawiera ewerolimus, substancję czynną w dawkach 2,5 mg, 5 mg lub 10 mg w postaci tabletek, oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu zaawansowanego raka piersi z ekspresją receptorów hormonalnych, nowotworów neuroendokrynnych trzustki, układu pokarmowego lub płuc oraz raka nerkowokomórkowego. Preparat przeznaczony jest dla dorosłych pacjentów z chorobami o przebiegu postępującym lub po wcześniejszym leczeniu. Zastosowanie wskazane jest w skojarzeniu z innymi lekami lub jako terapia po niepowodzeniu wcześniejszych metod.
-
Temsirolimus Accord – Koncentrat i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do infuzji – 30 mg
Produkt leczniczy zawiera temsirolimus, etanol oraz glikol propylenowy i jest dostępny w postaci koncentratu oraz rozpuszczalnika do sporządzania roztworu do infuzji. Stosuje się go w terapii pierwszego rzutu u dorosłych pacjentów z zaawansowanym rakiem nerkowokomórkowym, którzy posiadają co najmniej trzy z sześciu czynników ryzyka. Preparat jest przezroczystym roztworem, wolnym od widocznych cząstek stałych. Jego działanie polega na hamowaniu wzrostu komórek nowotworowych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Everolimus Synthon – Tabletki – 2,5 mg
Preparat zawiera substancję czynną ewerolimus oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Stosuje się go w leczeniu różnych zaawansowanych nowotworów, w tym raka piersi z ekspresją receptorów hormonalnych, nowotworów neuroendokrynnych trzustki, układu pokarmowego lub płuc oraz raka nerkowokomórkowego. Lek jest przeznaczony dla pacjentów z chorobami o przebiegu postępującym, często po wcześniejszym leczeniu. Tabletki dostępne są w różnych dawkach, dostosowanych do indywidualnych potrzeb terapii.