zatrucie opioidami
Wskazanie

Zatrucie opioidami to stan medyczny będący skutkiem przedawkowania leków lub substancji opioidowych, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Charakteryzuje się tzw. triadą objawów: depresją oddechową (zwolnienie oddechu lub bezdech), zwężeniem źrenic (mioza) oraz obniżeniem poziomu świadomości. Występuje również bradykardia, hipotensja, hipotermia oraz sinoczerwone zabarwienie skóry i błon śluzowych.

Podstawowym lekiem stosowanym w zatruciu opioidami jest nalokson – antagonista receptorów opioidowych, podawany dożylnie, domięśniowo lub donosowo w sytuacjach nagłych. W Polsce dostępny jest jako Naloxonum WZF i Nalscue. W zatruciu opioidami podejmuje się także działania podtrzymujące funkcje życiowe – udrożnienie dróg oddechowych, tlenoterapia, intubacja i wentylacja mechaniczna w razie potrzeby. Prowadzi się również terapię objawową dla wyrównania zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, hipotensji oraz hipotermii.

Największe trudności podczas leczenia zatrucia opioidami obejmują ryzyko nawrotu depresji oddechowej po ustąpieniu działania naloksonu (ze względu na krótszy okres półtrwania w porównaniu do większości opioidów), co wymaga powtarzania dawek lub ciągłego wlewu leku. Problemem może być również gwałtowny zespół odstawienny wywołany przez nalokson u osób uzależnionych, prowadzący do pobudzenia, wymiotów, dreszczy i bólu. Dodatkowo, w przypadku zatruć mieszanych (np. opioidy z benzodiazepinami czy alkoholem), samo podanie naloksonu może nie być wystarczające, a diagnostyka bywa utrudniona.

Istotnym wyzwaniem jest także coraz częstsze występowanie zatruć syntetycznymi opioidami (jak fentanyl i jego pochodne), które mogą wymagać znacznie wyższych dawek naloksonu niż standardowo stosowane. W kontekście epidemii opioidowej coraz większą wagę przykłada się do szerokiej dostępności naloksonu dla osób z grupy ryzyka oraz ich bliskich, a także do edukacji społeczeństwa w zakresie rozpoznawania objawów przedawkowania i udzielania pierwszej pomocy.