kwasica mleczanowa
Wskazanie

Kwasica mleczanowa to poważne zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu charakteryzujące się zwiększonym stężeniem kwasu mlekowego we krwi (powyżej 5 mmol/l) oraz obniżeniem pH krwi poniżej 7,35. Występuje w sytuacjach niedoboru tlenu w tkankach, co prowadzi do nasilenia beztlenowej glikolizy i nadprodukcji mleczanów. Najczęstsze przyczyny to wstrząs (kardiogenny, hipowolemiczny, septyczny), ciężka niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, niektóre nowotwory oraz działania niepożądane leków (zwłaszcza metforminy u pacjentów z niewydolnością nerek).

Objawy kwasicy mleczanowej obejmują osłabienie, nudności, wymioty, bóle brzucha, hiperwentylację (oddech Kussmaula), zaburzenia świadomości, a w ciężkich przypadkach wstrząs i niewydolność wielonarządową. Diagnostyka opiera się na gazometrii krwi tętniczej (pH < 7,35, stężenie mleczanów > 5 mmol/l, niskie stężenie wodorowęglanów) oraz ocenie luki anionowej, która jest zwiększona.

Leczenie kwasicy mleczanowej polega przede wszystkim na usunięciu przyczyny (np. przywrócenie prawidłowego przepływu krwi, tlenoterapia, odstawienie metforminy). W farmakoterapii stosuje się wodorowęglan sodu (Natrium Bicarbonicum) w ciężkich przypadkach (pH < 7,1). W przypadku kwasicy wywołanej metforminą może być konieczne zastosowanie hemodializy. Podawanie płynów dożylnych (0,9% NaCl, płyn Ringera) ma na celu poprawę perfuzji tkankowej i eliminację mleczanów.

Do największych trudności w leczeniu kwasicy mleczanowej należy identyfikacja i leczenie pierwotnej przyczyny, zwłaszcza gdy jest ona wieloczynnikowa. Kontrowersje budzi stosowanie wodorowęglanu sodu, który może poprawiać pH krwi, ale jednocześnie zwiększać produkcję dwutlenku węgla i paradoksalnie nasilać kwasicę wewnątrzkomórkową. Ponadto, leczenie kwasicy mleczanowej typu B (bez hipoksji tkankowej) jest szczególnie trudne, gdyż często wynika z zaburzeń metabolicznych trudnych do szybkiej korekcji. Śmiertelność w ciężkiej kwasicy mleczanowej pozostaje wysoka, sięgając 30-90%, zwłaszcza przy pH < 7,0.