Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ziele dziurawca

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania ziela dziurawca

Ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.) jest popularnym surowcem roślinnym wykorzystywanym w preparatach leczniczych o różnym zastosowaniu. Stosując produkty zawierające tę substancję, należy zachować szczególne środki ostrożności i zwrócić uwagę na potencjalne zagrożenia związane z jej stosowaniem. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które powinny być przestrzegane podczas terapii preparatami zawierającymi ziele dziurawca.¹²

Fotosensybilizacja i ekspozycja na słońce

Jednym z najważniejszych ostrzeżeń dotyczących stosowania ziela dziurawca jest ryzyko wystąpienia reakcji fotosensybilizacji. Podczas leczenia preparatami zawierającymi ziele dziurawca należy bezwzględnie unikać ekspozycji na intensywne promieniowanie UV (ultrafioletowe), w tym intensywnego nasłonecznienia.¹³

Substancje zawarte w zielu dziurawca, w szczególności hiperycyny, mogą powodować wystąpienie reakcji fotoalergicznej, dlatego pacjenci stosujący produkty z zielem dziurawca powinni unikać:⁴⁵

• bezpośredniej ekspozycji na światło słoneczne
• korzystania z solarium
• stosowania lamp kwarcowych
• długotrwałych kąpieli słonecznych

⁶⁷

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby o jasnej karnacji, które mogą być bardziej podatne na wystąpienie reakcji fotosensybilizacji podczas stosowania preparatów z dziurawcem.⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności, nie zaleca się stosowania produktów zawierających ziele dziurawca u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. Dotyczy to preparatów takich jak Hyperis, Depremin 612 mg, Dziurawiec fix, Intractum Hyperici Phytopharm czy Succus Hyperici Phytopharm.¹³⁸

W przypadku preparatu Nervomix Forte ze względu na brak danych nie zaleca się stosowania u dzieci do 12 lat.⁹ Natomiast w przypadku Neurapas nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat ze względu na brak dostępnych danych.⁶

W przypadku preparatu Gastrobonisol, zawierającego nalewkę z ziela dziurawca, nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 7 lat ze względu na zawartość alkoholu. U dzieci w wieku od 7 do 11 lat produkt ten może być stosowany jedynie w porozumieniu z lekarzem lub farmaceutą.¹⁰

Preparaty z zawartością alkoholu

Wiele produktów zawierających ziele dziurawca to preparaty płynne, które zawierają etanol jako rozpuszczalnik ekstrakcyjny. Zawartość alkoholu w tych preparatach stanowi istotne ostrzeżenie dotyczące ich stosowania. Poniżej przedstawiono informacje na temat zawartości alkoholu w poszczególnych preparatach i związane z tym środki ostrożności:⁸⁷

Intractum Hyperici Phytopharm (4,65 g/5 ml) – zawiera 52-62% (V/V) etanolu, co stanowi 2,6 g alkoholu w dawce 5 ml. Ilość alkoholu w dawce 5 ml jest równoważna 65 ml piwa lub 26 ml wina. Dawka 5 ml podana dorosłemu o masie ciała 70 kg powoduje narażenie na etanol wynoszące około 37 mg/kg mc., co może spowodować zwiększenie stężenia alkoholu we krwi o około 6 mg/100 ml.⁸

Succus Hyperici Phytopharm (2,425 g/2,5 ml) – zawiera 25-35% (V/V) etanolu. Preparat może powodować szkodliwe działanie u osób uzależnionych od alkoholu.⁷

Digestonic – zawiera 60-68% (V/V) etanolu. Jednorazowa dawka produktu (5 ml płynu) zawiera do 2,7 g alkoholu, co odpowiada 68 ml piwa lub 28 ml wina. Jest szkodliwy dla osób cierpiących na alkoholizm.¹¹

Krople Żołądkowe – zawierają 67-72% (V/V) etanolu, czyli około 700 mg na dawkę jednorazową (40 kropli), co jest równoważne około 17 g piwa lub 7 g wina.⁴

Krople żołądkowe Amara – zawierają 65-72% (V/V) etanolu. Jedna dawka leku (0,6 ml płynu – ok. 15 kropli) zawiera do 346 mg alkoholu, co jest równoważne 9 ml piwa lub 4 ml wina.⁵

Gastrobonisol – zawiera 50-60% (V/V) etanolu. W dawce 2,5 ml znajduje się 1,23 g alkoholu, co jest równoważne 30 ml piwa (5% obj.) lub 12,5 ml wina (12% obj.). W dawce 1 ml znajduje się 0,49 g alkoholu, co odpowiada 12 ml piwa (5% obj.) bądź 5 ml wina (12% obj.).¹⁰

Grupy szczególnego ryzyka przy stosowaniu preparatów alkoholowych

Zawartość alkoholu w preparatach z dziurawcem stanowi przeciwwskazanie lub wymaga szczególnej ostrożności w następujących grupach pacjentów:⁴⁷

• Pacjenci z chorobą alkoholową – preparaty mogą powodować szkodliwe działanie u osób uzależnionych od alkoholu⁷⁸⁵
• Pacjenci z chorobami wątroby – preparaty nie są wskazane dla osób z chorobami wątroby⁴¹¹
• Pacjenci z padaczką – preparaty nie są wskazane dla osób z padaczką⁴¹¹
• Kobiety w ciąży lub karmiące piersią – ze względu na zawartość alkoholu, nie zaleca się stosowania¹⁰¹¹⁵

Interakcje lekowe

Preparaty zawierające ziele dziurawca mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami, dlatego należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów przyjmujących:⁷

• Leki przeciwdepresyjne – należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów zażywających leki przeciwdepresyjne⁷
• Leki przeciwkrzepliwe – u pacjentów przyjmujących leki przeciwkrzepliwe należy kontrolować czas krzepnięcia⁷
• Digoksyna lub teofilina – u pacjentów przyjmujących te leki należy kontrolować ich poziom w surowicy krwi⁷

Ostrzeżenia dotyczące układu pokarmowego

Niektóre preparaty złożone zawierające ziele dziurawca mogą zawierać inne składniki, które wymagają dodatkowych środków ostrożności:¹⁰

W przypadku Gastrobonisol, który oprócz nalewki z ziela dziurawca zawiera także inne składniki, w przypadku choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy przed zastosowaniem produktu należy skonsultować się z lekarzem.¹⁰

Produkty zawierające liść mięty pieprzowej (np. Krople żołądkowe, Krople żołądkowe Amara) mogą nasilać zgagę u pacjentów z refluksem żołądkowo-przełykowym, dlatego pacjenci ci powinni unikać stosowania takich przetworów.⁴⁵

Pacjenci z kamicą żółciową i innymi schorzeniami dróg żółciowych powinni zachować szczególną ostrożność podczas stosowania przetworów zawierających liść mięty pieprzowej w połączeniu z zielem dziurawca.⁴⁵

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Niektóre preparaty zawierające ziele dziurawca mogą zawierać substancje pomocnicze, które mogą powodować problemy u pacjentów z określonymi schorzeniami:⁶

Neurapas zawiera:

• 90,5 mg laktozy jednowodnej (co odpowiada 0,007 jednostki chlebowej) w jednej tabletce – produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy⁶
• 10,4 mg glukozy ciekłej suszonej rozpyłowo (co odpowiada 0,001 jednostki chlebowej) w jednej tabletce – pacjenci z rzadką dziedziczną nietolerancją fruktozy nie powinni stosować tego leku⁶

Monitorowanie skuteczności leczenia

W przypadku stosowania preparatów ziela dziurawca ważne jest monitorowanie skuteczności leczenia:

Jeśli objawy choroby podczas stosowania Gastrobonisol utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.¹⁰

W przypadku Nervomix Forte, gdy dolegliwości utrzymują się lub ulegną nasileniu w czasie stosowania, należy zasięgnąć porady lekarza.⁹