Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Testosteron

Wpływ testosteronu na płodność, ciążę i laktację

Testosteron jest hormonem steroidowym, który odgrywa kluczową rolę w rozwoju męskich cech płciowych oraz utrzymaniu funkcji rozrodczych u mężczyzn. Jako składnik aktywny preparatów leczniczych takich jak Androtop, Nebido, Testavan, Testosteronum Prolongatum Jelfa czy Undestor Testocaps, testosteron jest stosowany wyłącznie u mężczyzn w ramach terapii zastępczej lub uzupełniającej przy niedoborach tego hormonu. ^{1 2 3 4}

Wpływ na płodność mężczyzn

Stosowanie preparatów zawierających testosteron może wpływać na płodność u mężczyzn. Terapia zastępcza testosteronem prowadzi do odwracalnego hamowania spermatogenezy, co oznacza, że może czasowo zmniejszać produkcję plemników. ^{5 6 7}

Zjawisko to jest szczególnie istotne w przypadku stosowania dużych dawek testosteronu, jak ma to miejsce w przypadku Testosteronum Prolongatum Jelfa. ⁸ W przypadku preparatu Undestor Testocaps stosowanie androgenów może prowadzić do zaburzeń płodności w wyniku zmniejszenia wytwarzania nasienia. ⁹ Jest to efekt uboczny, który powinien być brany pod uwagę przy planowaniu rodziny przez pacjentów przyjmujących preparaty testosteronu.

Testosteron u kobiet w ciąży

Preparaty testosteronu są przeciwwskazane u kobiet w ciąży. Żaden z omawianych produktów leczniczych – Androtop, Nebido, Testavan, Testosteronum Prolongatum Jelfa czy Undestor Testocaps – nie jest przeznaczony do stosowania przez kobiety w ciąży. ^{10 11 12 13}

Ryzyko dla płodu

Testosteron może wywierać niekorzystny wpływ wirylizujący na płód. ^{14 15 16} Oznacza to, że ekspozycja na testosteron w okresie prenatalnym może prowadzić do rozwoju męskich cech płciowych u płodu żeńskiego. W przypadku Testosteronum Prolongatum Jelfa badania na zwierzętach oraz obserwacje u człowieka wskazują na zagrożenie dla płodu zdecydowanie przeważające nad korzyściami dla matki. ¹⁷

Ryzyko przypadkowej ekspozycji

Szczególnej uwagi wymagają preparaty testosteronu w postaci żelu (Androtop, Testavan), które niosą ryzyko przypadkowego kontaktu z kobietą w ciąży. Kobiety w ciąży muszą bezwzględnie unikać wszelkich kontaktów z miejscami nałożenia preparatów testosteronu w postaci żelu. ^{18 19}

W przypadku przypadkowego kontaktu z żelem zawierającym testosteron, lekarz powinien poinformować kobietę w ciąży o konieczności natychmiastowego działania. Narażoną na kontakt okolicę skóry należy jak najszybciej umyć wodą z mydłem. ^{20 21}

Testosteron w okresie laktacji

Wszystkie preparaty testosteronu są przeciwwskazane również u kobiet karmiących piersią. ^{22 23 24 25}

W przypadku preparatu Testosteronum Prolongatum Jelfa nie ma pewności, czy testosteron przenika do mleka kobiecego. ²⁶ Jednak ze względów bezpieczeństwa, jeżeli kobieta karmiąca piersią wymagałaby leczenia testosteronem, należy zaprzestać karmienia piersią. ²⁷

Badania kliniczne i dodatkowe informacje

Należy podkreślić, że nie przeprowadzono specjalnych badań klinicznych oceniających stosowanie preparatów testosteronu u kobiet w ciąży czy karmiących piersią. ^{28 29} Jest to zrozumiałe, biorąc pod uwagę, że preparaty te są przeznaczone wyłącznie do stosowania u mężczyzn z hipogonadyzmem, a ich użycie u kobiet w ciąży czy karmiących piersią byłoby nieetyczne ze względu na potencjalne zagrożenia.

Informacje dla pacjentów

Lekarz przepisujący preparaty testosteronu (Androtop, Nebido, Testavan, Testosteronum Prolongatum Jelfa czy Undestor Testocaps) powinien szczegółowo poinformować pacjenta o potencjalnym wpływie tych leków na płodność. W przypadku mężczyzn planujących ojcostwo, powinni oni być świadomi odwracalnego charakteru supresji spermatogenezy i możliwości czasowego obniżenia płodności.

W przypadku pacjentów stosujących preparaty testosteronu w postaci żelu (Androtop, Testavan), lekarz powinien podkreślić znaczenie zapobiegania przypadkowemu kontaktowi żelu z kobietami w ciąży. Miejsca aplikacji preparatu powinny być zakryte ubraniem po wyschnięciu żelu, a ręce należy dokładnie umyć po aplikacji.

Zalecenia dla kobiet w ciąży i karmiących

Lekarz, który ma pod opieką kobietę w ciąży lub karmiącą piersią, powinien ją poinformować o konieczności unikania kontaktu z preparatami testosteronu, szczególnie w postaci żelu. W przypadku przypadkowej ekspozycji na testosteron, należy natychmiast umyć miejsce kontaktu wodą z mydłem. ^{30 31}

Lekarz powinien również uczulić kobiety w ciąży na ryzyko występowania testosteronu w środowisku domowym, jeśli partner stosuje preparaty w postaci żelu. Należy zalecić przestrzeganie odpowiednich środków ostrożności, takich jak mycie rąk przez partnera po aplikacji żelu i zakrywanie miejsca aplikacji ubraniem.