Działania niepożądane
Telmisartan

Wprowadzenie do działań niepożądanych telmisartanu

Telmisartan to substancja czynna należąca do grupy antagonistów receptora angiotensyny II (ARB), stosowana głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz w celu zmniejszenia zachorowalności na choroby sercowo-naczyniowe. Podobnie jak każdy lek, telmisartan może powodować działania niepożądane, choć nie występują one u wszystkich pacjentów. Profil bezpieczeństwa tej substancji jest dobrze udokumentowany w licznych badaniach klinicznych oraz w obserwacjach po wprowadzeniu do obrotu.^{1 2}

Warto podkreślić, że podczas stosowania telmisartanu profil bezpieczeństwa u pacjentów leczonych w celu zmniejszenia częstości zachorowań z przyczyn sercowo-naczyniowych jest zgodny z profilem bezpieczeństwa obserwowanym u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.³

Ciężkie działania niepożądane

Wśród ciężkich działań niepożądanych telmisartanu najistotniejsze klinicznie są:

• Reakcje anafilaktyczne i obrzęk naczynioruchowy – występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), jednak mogą mieć potencjalnie zagrażający życiu przebieg, w tym obrzęk naczynioruchowy może prowadzić do zgonu⁴
• Ostra niewydolność nerek – również występuje rzadko, ale stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta⁵
• Posocznica – w badaniu PRoFESS zaobserwowano zwiększoną częstość występowania posocznicy u pacjentów przyjmujących telmisartan w porównaniu do placebo, co może być zdarzeniem przypadkowym lub związanym z aktualnie nieznanym mechanizmem⁶
• Śródmiąższowa choroba płuc – zgłaszana w okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu, choć nie ustalono definitywnego związku przyczynowego⁷

Najczęstsze działania niepożądane

Wśród najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych telmisartanu wymienia się:

Często występujące działania niepożądane

W przypadku monoterapii telmisartanem najczęściej obserwuje się zawroty głowy, zwłaszcza w preparatach złożonych z hydrochlorotiazydem.⁸ Warto zauważyć, że hipotonia (niedociśnienie) jest częstym działaniem niepożądanym u pacjentów z kontrolowanym ciśnieniem tętniczym, którym poza standardowymi lekami podawano telmisartan w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.⁹

Niezbyt często występujące działania niepożądane

Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) obserwuje się:

• Zakażenia: górnych dróg oddechowych (zapalenie gardła, zapalenie zatok), zakażenia dróg moczowych z zapaleniem pęcherza¹⁰
• Zaburzenia metaboliczne: hiperkaliemia¹¹
• Zaburzenia psychiczne: bezsenność, depresja¹²
• Zaburzenia neurologiczne: omdlenie¹³
• Zaburzenia kardiologiczne: bradykardia¹⁴
• Zaburzenia naczyniowe: niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne¹⁵
• Zaburzenia oddechowe: duszność, kaszel¹⁶
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: bóle brzucha, biegunka, niestrawność, wzdęcia, wymioty¹⁷
• Zaburzenia skóry: świąd, nadmierne pocenie się, wysypka¹⁸
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból pleców, skurcze mięśni, ból mięśni¹⁹
• Zaburzenia nerek: zaburzenia czynności nerek, w tym ostra niewydolność nerek²⁰
• Zaburzenia ogólne: ból w klatce piersiowej, osłabienie²¹

Rzadko występujące działania niepożądane

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) mogą wystąpić:

• Posocznica, w tym zakończona zgonem²²
• Zaburzenia hematologiczne: eozynofilia, małopłytkowość²³
• Zaburzenia metaboliczne: hipoglikemia (u pacjentów z cukrzycą)²⁴
• Zaburzenia psychiczne: niepokój²⁵
• Zaburzenia neurologiczne: senność²⁶
• Zaburzenia wzroku: zaburzenia widzenia²⁷
• Zaburzenia kardiologiczne: tachykardia²⁸
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: suchość błony śluzowej jamy ustnej, nieżyt żołądka, zaburzenia smaku²⁹
• Zaburzenia wątroby: nieprawidłowa czynność wątroby/zaburzenia wątroby³⁰
• Zaburzenia skóry: obrzęk naczynioruchowy (również zakończony zgonem), wyprysk, rumień, pokrzywka, wysypka polekowa, toksyczne uszkodzenie skóry³¹
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: ból stawów, ból kończyn, ból ścięgien (objawy imitujące zapalenie ścięgien)³²
• Zaburzenia ogólne: objawy grypopodobne³³

Bardzo rzadko występujące działania niepożądane

Bardzo rzadko (<1/10 000) występuje śródmiąższowa choroba płuc, której związek przyczynowy z telmisartanem nie został jednoznacznie ustalony.³⁴

Szczególne grupy działań niepożądanych

Zaburzenia wątroby

Szczególną uwagę należy zwrócić na nieprawidłową czynność wątroby lub zaburzenia wątroby. Większość przypadków nieprawidłowej czynności wątroby/zaburzeń wątroby zgłoszonych w okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu wystąpiła u pacjentów z Japonii. U Japończyków istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia tych działań niepożądanych.³⁵

Zaburzenia oddechowe

Śródmiąższowa choroba płuc, zgłaszana po wprowadzeniu produktu do obrotu, wymaga szczególnej uwagi. Choć związek przyczynowy nie został jednoznacznie ustalony, obserwowano czasowy związek między przyjmowaniem telmisartanu a występowaniem tej choroby.³⁶

Posocznica

W badaniu PRoFESS zaobserwowano zwiększoną częstość występowania posocznicy u pacjentów przyjmujących telmisartan w porównaniu z grupą placebo. Zjawisko to może być przypadkowe lub związane z mechanizmem, który nie został jeszcze poznany.³⁷

Niedociśnienie

Niedociśnienie tętnicze było częstym działaniem niepożądanym u pacjentów z kontrolowanym ciśnieniem tętniczym, którym poza standardowymi lekami podawano telmisartan w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych.³⁸

Działania niepożądane w preparatach złożonych

Telmisartan z hydrochlorotiazydem

W przypadku preparatów zawierających telmisartan w połączeniu z hydrochlorotiazydem najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są:

• Zawroty głowy – występują często³⁹
• Obrzęk naczynioruchowy – rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) może wystąpić ciężki obrzęk naczynioruchowy⁴⁰
• Działania niepożądane zgłaszane niezbyt często: hipokaliemia, omdlenia, parestezje, niedociśnienie, duszność, biegunka i inne⁴¹

Hydrochlorotiazyd może również powodować lub nasilać hipowolemię, co może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych (hipokaliemia, hiponatremia).⁴²

Telmisartan z amlodypiną

W przypadku połączenia telmisartanu z amlodypiną najczęściej zgłaszane działania niepożądane to:

• Zawroty głowy⁴³
• Obrzęk obwodowy⁴⁴

Ciężkie omdlenia mogą wystąpić rzadko (u mniej niż 1 na 1000 pacjentów).⁴⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych telmisartanu

Zalecenia dotyczące monitorowania i postępowania

Aby zminimalizować ryzyko związane z działaniami niepożądanymi telmisartanu, zaleca się:

1. Regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych, szczególnie stężenia kreatyniny, elektrolitów i enzymów wątrobowych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.
2. Szczególną ostrożność u pacjentów pochodzenia japońskiego ze względu na większe ryzyko zaburzeń wątroby.
3. Edukację pacjentów na temat objawów nadwrażliwości i obrzęku naczynioruchowego, które wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
4. Ostrożność przy stosowaniu u pacjentów z tendencją do hipotonii, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków obniżających ciśnienie.
5. Monitorowanie pacjentów z cukrzycą pod kątem hipoglikemii, zwłaszcza na początku leczenia.

W przypadku wystąpienia istotnych działań niepożądanych należy rozważyć redukcję dawki lub zmianę leku na inny z grupy antagonistów receptora angiotensyny II lub na lek z innej grupy terapeutycznej, w zależności od profilu bezpieczeństwa i indywidualnych potrzeb pacjenta.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁴⁶