Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Pozakonazol
W badaniach toksyczności pozakonazolu, podobnie jak w przypadku innych azolowych leków przeciwgrzybiczych, zaobserwowano hamowanie syntezy hormonów steroidowych przy ekspozycji równej lub większej od dawek terapeutycznych stosowanych u ludzi. U psów narażonych przez co najmniej 3 miesiące na stężenia mniejsze niż terapeutyczne wystąpiła fosfolipidoza neuronów, natomiast u małp po rocznym podawaniu leku nie stwierdzono takich zmian. W badaniach neurotoksyczności (12 miesięcy) na psach i małpach nie wykazano wpływu na ośrodkowy ani obwodowy układ nerwowy przy ekspozycji przekraczającej dawki terapeutyczne. U bardzo młodych psów (2-8 tydzień życia) po dożylnym podaniu pozakonazolu zaobserwowano zwiększoną częstość powiększenia komór mózgu, jednak bez objawów neurologicznych i po 5-miesięcznym okresie bez leczenia różnice te ustąpiły. W badaniach na szczurach stwierdzono fosfolipidozę płuc z rozszerzeniem i niedrożnością pęcherzyków, jednak znaczenie kliniczne dla ludzi jest niejasne.
- Wpływ na syntezę hormonów steroidowych
- Wpływ na układ nerwowy
- Wpływ na układ oddechowy
- Wpływ na układ sercowo-naczyniowy
- Wpływ na parametry elektrokardiograficzne
- Wpływ na funkcje serca
- Wpływ na ciśnienie krwi
- Zakrzepy i zatory w badaniach na małpach
- Wpływ na reprodukcję i rozwój
- Genotoksyczność i karcynogenność
Wpływ na syntezę hormonów steroidowych
W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym pozakonazolu, podobnie jak w przypadku innych azolowych leków przeciwgrzybiczych, obserwowano działania związane z zahamowaniem syntezy hormonów steroidowych. Skutki hamującego wpływu na czynność nadnerczy obserwowano w badaniach toksyczności u szczurów i psów przy ekspozycji równej lub większej od uzyskanej po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi.1 2
Wpływ na układ nerwowy
Fosfolipidoza neuronów
U psów narażonych przez co najmniej 3 miesiące na pozakonazol w stężeniach mniejszych od stężeń osiąganych po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi, wystąpiła fosfolipidoza neuronów. Działania takiego nie obserwowano u małp otrzymujących pozakonazol przez rok.3 4
Badania neurotoksyczności
W trwających 12 miesięcy badaniach neurotoksyczności na psach i małpach nie obserwowano wpływu na czynność ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego przy ekspozycji większej od osiąganej po zastosowaniu dawek terapeutycznych.5 6
Badania na młodych zwierzętach
W badaniu nieklinicznym z zastosowaniem dożylnego podawania pozakonazolu u bardzo młodych psów (dawki podawane od 2 do 8 tygodnia życia) zaobserwowano zwiększenie częstości występowania powiększenia komór mózgu u leczonych zwierząt w porównaniu z równolegle leczonymi zwierzętami kontrolnymi. Po kolejnym 5-miesięcznym okresie wolnym od leczenia nie zaobserwowano różnicy w częstości występowania powiększenia komór mózgu pomiędzy zwierzętami kontrolnymi i leczonymi.7
U psów, u których stwierdzono to zjawisko, nie stwierdzono żadnych zaburzeń neurologicznych, behawioralnych ani rozwojowych, a podobnych zmian w mózgu nie zaobserwowano po doustnym podaniu pozakonazolu młodym psom (w wieku od 4 dni do 9 miesięcy) ani po dożylnym podaniu pozakonazolu młodym psom (w wieku od 10 tygodni do 23 tygodni). Znaczenie kliniczne tego wyniku nie jest znane.8 9
Wpływ na układ oddechowy
W trwającym dwa lata badaniu na szczurach stwierdzono przypadki fosfolipidozy płuc, która powodowała rozszerzenie i niedrożność pęcherzyków płucnych. Obserwacje te nie muszą wskazywać na możliwość wystąpienia zmian czynnościowych u ludzi.10 11
Wpływ na układ sercowo-naczyniowy
Wpływ na parametry elektrokardiograficzne
W farmakologicznym badaniu bezpieczeństwa przeprowadzonym na małpach z zastosowaniem dawki wielokrotnej nie stwierdzono, aby pozakonazol wpływał na zapis elektrokardiograficzny (w tym na odstęp QT i QTc). Zależność ta wystąpiła przy maksymalnych stężeniach w osoczu 4,6-8,9-krotnie większych niż uzyskiwane po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi.12 13 14
Wpływ na funkcje serca
W badaniu na szczurach wyniki echokardiografii nie wskazywały na cechy dekompensacji serca przy stężeniach pozakonazolu 1,4-2,1-krotnie większych od stężeń uzyskiwanych po zastosowaniu dawek terapeutycznych.15 16
Wpływ na ciśnienie krwi
Pozakonazol w stężeniach 1,4-2,1-krotnie większych od stężeń uzyskiwanych po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi powodował u szczurów zwiększenie ciśnienia skurczowego i ciśnienia tętniczego (do 29 mmHg). U małp taki efekt obserwowano przy stężeniach 4,6-8,9-krotnie większych od osiąganych przy dawkach terapeutycznych.17 18 19
Zakrzepy i zatory w badaniach na małpach
W jednomiesięcznym badaniu na małpach, którym pozakonazol podawano w dawkach wielokrotnych, stwierdzono niezależne od podanej dawki występowanie zakrzepów/zatorów w krążeniu płucnym. Znaczenie kliniczne tych obserwacji nie jest znane.20
Wpływ na reprodukcję i rozwój
Przeprowadzono badania wpływu pozakonazolu na reprodukcję, rozwój około- i poporodowy u szczurów. Przy ekspozycjach mniejszych niż uzyskane po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi odnotowano przypadki:21 22
- zmian w budowie układu kostnego i wad rozwojowych
- dystocji (trudnego porodu)
- wydłużenia czasu trwania ciąży
- zmniejszenia średniej liczebności miotu
- zmniejszenia żywotności pourodzeniowej
23
U królików pozakonazol w stężeniach większych niż uzyskane po zastosowaniu dawek terapeutycznych wykazywał działanie embriotoksyczne.24 25
Możliwe, że tak jak w przypadku innych azolowych leków przeciwgrzybiczych, wpływ na reprodukcję związany jest z działaniem pozakonazolu na steroidogenezę.26 27
Genotoksyczność i karcynogenność
W badaniach in vitro i in vivo nie stwierdzono genotoksycznego działania pozakonazolu. Badania działania rakotwórczego nie wykazały szczególnego zagrożenia dla ludzi.28 29
| Modele badawcze | Obserwowane działania | Ekspozycja w porównaniu do dawek terapeutycznych u ludzi |
|---|---|---|
| Szczury i psy – badania toksyczności wielokrotnej | Hamowanie syntezy hormonów steroidowych | Równa lub większa od terapeutycznej |
| Psy (≥ 3 miesiące podawania) | Fosfolipidoza neuronów | Mniejsza od terapeutycznej |
| Małpy (podawanie przez rok) | Brak fosfolipidozy neuronów | – |
| Psy i małpy (12-miesięczne badania) | Brak wpływu na ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy | Większa od terapeutycznej |
| Szczury (2-letnie badanie) | Fosfolipidoza płuc, rozszerzenie i niedrożność pęcherzyków płucnych | – |
| Małpy (badanie farmakologiczne) | Brak wpływu na EKG (w tym QT i QTc) | 4,6-8,9-krotnie większa od terapeutycznej |
| Szczury (badanie farmakologiczne) | Brak cech dekompensacji serca | 1,4-2,2-krotnie większa od terapeutycznej |
| Szczury | Zwiększenie ciśnienia skurczowego i tętniczego (do 29 mmHg) | 1,4-2,2-krotnie większa od terapeutycznej |
| Małpy | Zwiększenie ciśnienia skurczowego i tętniczego (do 29 mmHg) | 4,6-8,9-krotnie większa od terapeutycznej |
| Szczury (badania reprodukcji) | Zmiany w budowie układu kostnego, wady rozwojowe, dystocja, wydłużenie ciąży, zmniejszenie liczebności miotu, obniżenie żywotności | Mniejsza od terapeutycznej |
| Króliki (badania reprodukcji) | Działanie embriotoksyczne | Większa od terapeutycznej |
| Bardzo młode psy (2-8 tydzień życia, podanie dożylne) | Zwiększenie częstości powiększenia komór mózgu | – |
| Młode psy (4 dni – 9 miesięcy, podanie doustne) | Brak zmian w mózgu | – |
| Małpy (badanie 1-miesięczne) | Zakrzepy/zatory w krążeniu płucnym | – |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania