Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Pozakonazol

W badaniach toksyczności pozakonazolu, podobnie jak w przypadku innych azolowych leków przeciwgrzybiczych, zaobserwowano hamowanie syntezy hormonów steroidowych przy ekspozycji równej lub większej od dawek terapeutycznych stosowanych u ludzi. U psów narażonych przez co najmniej 3 miesiące na stężenia mniejsze niż terapeutyczne wystąpiła fosfolipidoza neuronów, natomiast u małp po rocznym podawaniu leku nie stwierdzono takich zmian. W badaniach neurotoksyczności (12 miesięcy) na psach i małpach nie wykazano wpływu na ośrodkowy ani obwodowy układ nerwowy przy ekspozycji przekraczającej dawki terapeutyczne. U bardzo młodych psów (2-8 tydzień życia) po dożylnym podaniu pozakonazolu zaobserwowano zwiększoną częstość powiększenia komór mózgu, jednak bez objawów neurologicznych i po 5-miesięcznym okresie bez leczenia różnice te ustąpiły. W badaniach na szczurach stwierdzono fosfolipidozę płuc z rozszerzeniem i niedrożnością pęcherzyków, jednak znaczenie kliniczne dla ludzi jest niejasne.

Wpływ na syntezę hormonów steroidowych

W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym pozakonazolu, podobnie jak w przypadku innych azolowych leków przeciwgrzybiczych, obserwowano działania związane z zahamowaniem syntezy hormonów steroidowych. Skutki hamującego wpływu na czynność nadnerczy obserwowano w badaniach toksyczności u szczurów i psów przy ekspozycji równej lub większej od uzyskanej po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi.1 2

Wpływ na układ nerwowy

Fosfolipidoza neuronów

U psów narażonych przez co najmniej 3 miesiące na pozakonazol w stężeniach mniejszych od stężeń osiąganych po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi, wystąpiła fosfolipidoza neuronów. Działania takiego nie obserwowano u małp otrzymujących pozakonazol przez rok.3 4

Badania neurotoksyczności

W trwających 12 miesięcy badaniach neurotoksyczności na psach i małpach nie obserwowano wpływu na czynność ośrodkowego lub obwodowego układu nerwowego przy ekspozycji większej od osiąganej po zastosowaniu dawek terapeutycznych.5 6

Badania na młodych zwierzętach

W badaniu nieklinicznym z zastosowaniem dożylnego podawania pozakonazolu u bardzo młodych psów (dawki podawane od 2 do 8 tygodnia życia) zaobserwowano zwiększenie częstości występowania powiększenia komór mózgu u leczonych zwierząt w porównaniu z równolegle leczonymi zwierzętami kontrolnymi. Po kolejnym 5-miesięcznym okresie wolnym od leczenia nie zaobserwowano różnicy w częstości występowania powiększenia komór mózgu pomiędzy zwierzętami kontrolnymi i leczonymi.7

U psów, u których stwierdzono to zjawisko, nie stwierdzono żadnych zaburzeń neurologicznych, behawioralnych ani rozwojowych, a podobnych zmian w mózgu nie zaobserwowano po doustnym podaniu pozakonazolu młodym psom (w wieku od 4 dni do 9 miesięcy) ani po dożylnym podaniu pozakonazolu młodym psom (w wieku od 10 tygodni do 23 tygodni). Znaczenie kliniczne tego wyniku nie jest znane.8 9

Wpływ na układ oddechowy

W trwającym dwa lata badaniu na szczurach stwierdzono przypadki fosfolipidozy płuc, która powodowała rozszerzenie i niedrożność pęcherzyków płucnych. Obserwacje te nie muszą wskazywać na możliwość wystąpienia zmian czynnościowych u ludzi.10 11

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Wpływ na parametry elektrokardiograficzne

W farmakologicznym badaniu bezpieczeństwa przeprowadzonym na małpach z zastosowaniem dawki wielokrotnej nie stwierdzono, aby pozakonazol wpływał na zapis elektrokardiograficzny (w tym na odstęp QT i QTc). Zależność ta wystąpiła przy maksymalnych stężeniach w osoczu 4,6-8,9-krotnie większych niż uzyskiwane po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi.12 13 14

Wpływ na funkcje serca

W badaniu na szczurach wyniki echokardiografii nie wskazywały na cechy dekompensacji serca przy stężeniach pozakonazolu 1,4-2,1-krotnie większych od stężeń uzyskiwanych po zastosowaniu dawek terapeutycznych.15 16

Wpływ na ciśnienie krwi

Pozakonazol w stężeniach 1,4-2,1-krotnie większych od stężeń uzyskiwanych po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi powodował u szczurów zwiększenie ciśnienia skurczowego i ciśnienia tętniczego (do 29 mmHg). U małp taki efekt obserwowano przy stężeniach 4,6-8,9-krotnie większych od osiąganych przy dawkach terapeutycznych.17 18 19

Zakrzepy i zatory w badaniach na małpach

W jednomiesięcznym badaniu na małpach, którym pozakonazol podawano w dawkach wielokrotnych, stwierdzono niezależne od podanej dawki występowanie zakrzepów/zatorów w krążeniu płucnym. Znaczenie kliniczne tych obserwacji nie jest znane.20

Wpływ na reprodukcję i rozwój

Przeprowadzono badania wpływu pozakonazolu na reprodukcję, rozwój około- i poporodowy u szczurów. Przy ekspozycjach mniejszych niż uzyskane po zastosowaniu dawek terapeutycznych u ludzi odnotowano przypadki:21 22

  • zmian w budowie układu kostnego i wad rozwojowych
  • dystocji (trudnego porodu)
  • wydłużenia czasu trwania ciąży
  • zmniejszenia średniej liczebności miotu
  • zmniejszenia żywotności pourodzeniowej

23

U królików pozakonazol w stężeniach większych niż uzyskane po zastosowaniu dawek terapeutycznych wykazywał działanie embriotoksyczne.24 25

Możliwe, że tak jak w przypadku innych azolowych leków przeciwgrzybiczych, wpływ na reprodukcję związany jest z działaniem pozakonazolu na steroidogenezę.26 27

Genotoksyczność i karcynogenność

W badaniach in vitro i in vivo nie stwierdzono genotoksycznego działania pozakonazolu. Badania działania rakotwórczego nie wykazały szczególnego zagrożenia dla ludzi.28 29

Modele badawcze Obserwowane działania Ekspozycja w porównaniu do dawek terapeutycznych u ludzi
Szczury i psy – badania toksyczności wielokrotnej Hamowanie syntezy hormonów steroidowych Równa lub większa od terapeutycznej
Psy (≥ 3 miesiące podawania) Fosfolipidoza neuronów Mniejsza od terapeutycznej
Małpy (podawanie przez rok) Brak fosfolipidozy neuronów
Psy i małpy (12-miesięczne badania) Brak wpływu na ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy Większa od terapeutycznej
Szczury (2-letnie badanie) Fosfolipidoza płuc, rozszerzenie i niedrożność pęcherzyków płucnych
Małpy (badanie farmakologiczne) Brak wpływu na EKG (w tym QT i QTc) 4,6-8,9-krotnie większa od terapeutycznej
Szczury (badanie farmakologiczne) Brak cech dekompensacji serca 1,4-2,2-krotnie większa od terapeutycznej
Szczury Zwiększenie ciśnienia skurczowego i tętniczego (do 29 mmHg) 1,4-2,2-krotnie większa od terapeutycznej
Małpy Zwiększenie ciśnienia skurczowego i tętniczego (do 29 mmHg) 4,6-8,9-krotnie większa od terapeutycznej
Szczury (badania reprodukcji) Zmiany w budowie układu kostnego, wady rozwojowe, dystocja, wydłużenie ciąży, zmniejszenie liczebności miotu, obniżenie żywotności Mniejsza od terapeutycznej
Króliki (badania reprodukcji) Działanie embriotoksyczne Większa od terapeutycznej
Bardzo młode psy (2-8 tydzień życia, podanie dożylne) Zwiększenie częstości powiększenia komór mózgu
Młode psy (4 dni – 9 miesięcy, podanie doustne) Brak zmian w mózgu
Małpy (badanie 1-miesięczne) Zakrzepy/zatory w krążeniu płucnym
  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl