Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Okskarbazepina

Wpływ okskarbazepiny na płodność, ciążę i laktację

Przepisując preparaty zawierające okskarbazepinę (Karbagen, Oxcarbazepin NeuroPharma, Oxepilax, Trileptal) kobietom w wieku rozrodczym, kobietom w ciąży oraz karmiącym piersią, lekarz powinien uwzględnić szereg istotnych informacji, które mogą wpływać na bezpieczeństwo terapii. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne dotyczące stosowania okskarbazepiny w tych grupach pacjentek.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Podczas konsultacji z pacjentką w wieku rozrodczym lekarz powinien szczegółowo omówić kwestie związane z antykoncepcją. Okskarbazepina może wpływać na działanie doustnych leków antykoncepcyjnych zawierających etynyloestradiol (EE) i lewonorgestrel (LNG), znacząco obniżając ich skuteczność.^{1 2}

Konieczne jest przekazanie pacjentce następujących informacji:³

• Podczas leczenia okskarbazepiną konieczne jest stosowanie wysoce skutecznej metody antykoncepcji
• Zaleca się przede wszystkim antykoncepcję niehormonalną (np. wkładki domaciczne)
• Nie należy polegać wyłącznie na doustnych środkach antykoncepcyjnych zawierających etynyloestradiol i lewonorgestrel

⁴

Ciąża i stosowanie okskarbazepiny

Ogólne ryzyko związane z padaczką i lekami przeciwpadaczkowymi

Lekarz powinien szczegółowo wyjaśnić pacjentce kwestie związane z ogólnym ryzykiem stosowania leczenia przeciwpadaczkowego podczas ciąży:⁵

• W populacji osób leczonych przeciwpadaczkowo obserwuje się zwiększenie częstości występowania wad rozwojowych, szczególnie w schematach wielolekowych zawierających walproinian
• Ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u potomstwa kobiet leczonych terapią skojarzoną jest większe niż w przypadku monoterapii
• Nie należy przerywać skutecznego leczenia przeciwpadaczkowego podczas ciąży, ponieważ nasilenie choroby jest szkodliwe zarówno dla matki, jak i dla płodu

⁶

Ryzyko związane z okskarbazepiną

Odnośnie konkretnego ryzyka związanego ze stosowaniem okskarbazepiny podczas ciąży, lekarz powinien przekazać następujące informacje:⁷

• Dostępne dane dotyczące stosowania okskarbazepiny w ciąży (300-1000 przypadków) są umiarkowane pod względem liczebności
• Dane dotyczące związku okskarbazepiny z wadami wrodzonymi są ograniczone
• Nie obserwuje się zwiększenia całkowitego odsetka wad rozwojowych po zastosowaniu okskarbazepiny w porównaniu z częstością w populacji ogólnej (2-3%)
• Na podstawie dostępnych danych nie można jednak całkowicie wykluczyć umiarkowanego ryzyka teratogennego
• Wyniki badań dotyczące ryzyka zaburzeń rozwojowych układu nerwowego u dzieci narażonych na okskarbazepinę w czasie ciąży są sprzeczne i nie można wykluczyć takiego ryzyka

⁸

Zalecenia dla kobiet w ciąży lub planujących ciążę

Lekarz powinien przekazać pacjentce następujące zalecenia:⁹

• W przypadku zajścia w ciążę lub planowania ciąży, należy ponownie starannie ocenić konieczność stosowania okskarbazepiny
• Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę
• Jeśli to możliwe, należy zastosować monoterapię zamiast terapii wielolekowej, szczególnie w pierwszych trzech miesiącach ciąży
• Nie należy przerywać skutecznego leczenia przeciwpadaczkowego podczas ciąży, gdyż zaostrzenie choroby jest szkodliwe zarówno dla matki, jak i dla płodu

¹⁰

Monitorowanie i profilaktyka podczas ciąży

Suplementacja kwasu foliowego:¹¹

• Leki przeciwpadaczkowe mogą przyczyniać się do niedoboru kwasu foliowego, co może być przyczyną wystąpienia nieprawidłowości u płodu
• Zaleca się suplementację kwasu foliowego przed zajściem w ciążę i w czasie ciąży
• Skuteczność takiej suplementacji nie została jednak w pełni udowodniona, dlatego nawet pacjentkom stosującym kwas foliowy należy proponować diagnostykę prenatalną

¹²

Monitorowanie stężenia metabolitu okskarbazepiny:¹³

• Stężenie aktywnego metabolitu okskarbazepiny, pochodnej 10-monohydroksylowej (MHD), może stopniowo zmniejszać się w czasie ciąży
• U kobiet przyjmujących okskarbazepinę w czasie ciąży zaleca się staranne monitorowanie odpowiedzi klinicznej, aby zapewnić utrzymanie odpowiedniej kontroli napadów padaczkowych
• Należy rozważyć badanie zmian w stężeniach MHD w osoczu
• W przypadku zwiększania dawek leku w czasie ciąży należy rozważyć również monitorowanie stężeń MHD w osoczu po porodzie

¹⁴

Ryzyko dla noworodka

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku dla noworodka oraz o sposobach profilaktyki:¹⁵

• U noworodków opisywano zaburzenia krzepnięcia/krwawienia spowodowane lekami przeciwpadaczkowymi indukującymi enzymy wątrobowe
• Jako środek zapobiegawczy, należy podawać witaminę K1:
  • Kobiecie w ciąży w ostatnich tygodniach ciąży
  • Noworodkowi po urodzeniu

¹⁶

Karmienie piersią

Podczas konsultacji z pacjentką karmiącą piersią, lekarz powinien przekazać następujące informacje:¹⁷

• Okskarbazepina i jej aktywny metabolit (MHD) przenikają do mleka kobiecego
• Ograniczone dane wskazują, że stężenie MHD w osoczu niemowląt karmionych piersią wynosi 0,2-0,8 μg/ml, co odpowiada do 5% stężenia MHD w osoczu matki
• Chociaż narażenie wydaje się być małe, nie można wykluczyć ryzyka dla niemowlęcia
• Podejmując decyzję o karmieniu piersią podczas stosowania okskarbazepiny należy uwzględniać zarówno korzyści z karmienia piersią, jak i potencjalne ryzyko działań niepożądanych u niemowlęcia
• Jeśli niemowlę będzie karmione piersią, należy obserwować, czy nie występują u niego takie objawy niepożądane jak:
  • Senność
  • Słaby przyrost masy ciała

¹⁸

Wpływ na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o potencjalnym wpływie leku na płodność:¹⁹

• Brak jest danych dotyczących wpływu okskarbazepiny na płodność u ludzi
• Badania na szczurach nie wykazały wpływu okskarbazepiny na płodność
• U samic szczurów obserwowano wpływ aktywnego metabolitu okskarbazepiny (MHD) na parametry rozrodu po podaniu dawek porównywalnych z dawkami stosowanymi u ludzi

²⁰