Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Octany

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania octanów w żywieniu pozajelitowym

Podawanie preparatów zawierających octany, takich jak OLIMEL N9E, wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na potencjalne ryzyko powikłań. Zbyt szybkie podawanie roztworów do całkowitego żywienia pozajelitowego może prowadzić do poważnych lub nawet śmiertelnych powikłań, dlatego konieczne jest ścisłe przestrzeganie zalecanej szybkości infuzji.¹

Ryzyko reakcji nadwrażliwości

W przypadku pojawienia się jakichkolwiek oznak lub objawów reakcji alergicznej, takich jak pocenie się, gorączka, dreszcze, ból głowy, wysypka skórna lub duszności, należy natychmiast przerwać infuzję i podjąć odpowiednie działania medyczne.²

Szczególną ostrożność należy zachować, ponieważ preparaty zawierające octany, jak OLIMEL N9E, mogą zawierać komponenty potencjalnie alergenne, w tym olej sojowy oraz fosfolipidy z jaja kurzego. Białka soi oraz jaja mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości, a w literaturze opisywano krzyżowe reakcje alergiczne między białkami soi i orzeszków ziemnych.³

Warto również pamiętać, że niektóre produkty zawierające octany mogą zawierać glukozę uzyskaną z kukurydzy, która może powodować reakcje nadwrażliwości u pacjentów z alergią na kukurydzę lub produkty zawierające kukurydzę.⁴

Interakcje z innymi lekami

Jednoczesne podawanie z ceftriaksonem

Szczególnie istotne jest, aby nie podawać ceftriaksonu jednocześnie z jakimikolwiek dożylnymi roztworami zawierającymi wapń, w tym z preparatami zawierającymi octany i wapń, nawet przez różne linie infuzyjne lub w różne miejsca infuzji.⁵

Jeśli konieczne jest podanie zarówno ceftriaksonu jak i roztworów zawierających wapń (np. OLIMEL N9E), można je podawać kolejno pod warunkiem, że linie infuzyjne są wprowadzone w różnych miejscach lub są wymieniane, albo dokładnie przepłukiwane między infuzjami solą fizjologiczną, aby zapobiec wytrącaniu się osadów.⁶

W przypadku pacjentów wymagających ciągłego wlewu roztworów do całkowitego żywienia pozajelitowego zawierających octany i wapń, zespół medyczny powinien rozważyć zastosowanie alternatywnych leków przeciwbakteryjnych, które nie stwarzają ryzyka wytrącania osadów. Jeśli jednak stosowanie ceftriaksonu jest konieczne, istnieją dwie możliwości postępowania:⁷

• podawanie roztworów żywieniowych i ceftriaksonu jednocześnie, ale przez osobne linie infuzyjne wprowadzone w różnych miejscach
• czasowe wstrzymanie infuzji roztworu żywieniowego na czas podawania ceftriaksonu, z zachowaniem procedury płukania linii infuzyjnej między infuzjami

⁸

Ryzyko powstawania osadów i zatorów

U pacjentów otrzymujących żywienie pozajelitowe z octanami istnieje ryzyko tworzenia się osadów w naczyniach płucnych, co może prowadzić do zatoru naczyń płucnych lub niewydolności oddechowej. W niektórych przypadkach powikłania te kończyły się zgonem. Dodatkowe ryzyko stwarza nadmierne podanie wapnia i fosforanów, które zwiększa prawdopodobieństwo wytrącania się fosforanu wapnia.⁹

Opisywano również przypadki podejrzenia powstawania osadów we krwi. Dlatego oprócz regularnej kontroli samego roztworu, konieczne jest okresowe sprawdzanie zestawu do infuzji oraz cewnika pod kątem obecności osadów.¹⁰

Jeżeli wystąpią jakiekolwiek objawy niewydolności oddechowej, należy natychmiast przerwać infuzję i rozpocząć ocenę medyczną stanu pacjenta.¹¹

Zgodność z innymi preparatami

Do roztworów zawierających octany nie należy dodawać innych produktów leczniczych ani substancji do którejkolwiek z komór worka ani do gotowej emulsji bez wcześniejszego potwierdzenia ich zgodności oraz stabilności otrzymanej mieszaniny. Szczególną uwagę należy zwrócić na stabilność emulsji tłuszczowej, gdyż powstanie osadów lub destabilizacja emulsji może spowodować okluzję naczyń.¹²

Korekta zaburzeń przed rozpoczęciem terapii

Przed rozpoczęciem infuzji roztworów zawierających octany, niezbędne jest skorygowanie ciężkich zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, ciężkich stanów przeciążenia płynami oraz ciężkich zaburzeń metabolicznych.¹³

Monitorowanie pacjenta

Po rozpoczęciu dożylnej infuzji octanów wymagane jest odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta.¹⁴

Ryzyko zakażeń

Zakażenie dostępu żylnego oraz sepsa są poważnymi powikłaniami, które mogą wystąpić u pacjentów otrzymujących żywienie pozajelitowe z octanami, szczególnie w przypadku:¹⁵

• niewystarczającej dbałości o cewniki
• immunosupresyjnych skutków choroby podstawowej
• stosowania leków immunosupresyjnych

¹⁶

Dokładne monitorowanie oznak i objawów oraz wyników badań laboratoryjnych pod kątem gorączki, dreszczy, leukocytozy, problemów technicznych związanych ze sprzętem do dostępu żylnego oraz hiperglikemii może pomóc we wczesnym rozpoznawaniu zakażenia.¹⁷

Pacjenci wymagający żywienia pozajelitowego z zastosowaniem octanów często są bardziej narażeni na powikłania infekcyjne z powodu niedożywienia i/lub stanu choroby podstawowej. Ryzyko powikłań septycznych można zmniejszyć poprzez:¹⁸

• stosowanie ścisłych technik aseptycznych podczas umieszczania cewnika
• właściwą pielęgnację i utrzymywanie cewnika
• zachowanie zasad aseptyki podczas przygotowywania produktów żywieniowych

¹⁹

Monitorowanie parametrów biochemicznych

W trakcie całego leczenia octanami w żywieniu pozajelitowym należy regularnie przeprowadzać następujące badania:²⁰

• gospodarka wodno-elektrolitowa
• osmolarność surowicy
• stężenie triglicerydów w surowicy
• bilans kwasowo-zasadowy
• stężenie glukozy we krwi
• parametry czynności wątroby i nerek
• testy krzepnięcia
• morfologia krwi, w tym liczba płytek krwi

²¹

Monitorowanie czynności wątroby

W przypadku preparatów zawierających octany zgłaszano podwyższenie stężenia enzymów wątrobowych oraz cholestazę. Przy podejrzeniu niewydolności wątroby należy rozważyć monitorowanie stężenia amoniaku w surowicy.²²

Dostosowanie żywienia do potrzeb pacjenta

Jeśli odżywianie zawierające octany nie jest dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta lub pojemność metaboliczna któregokolwiek ze składników żywieniowych nie została właściwie oceniona, mogą wystąpić nieprawidłowości metaboliczne. Niepożądane skutki metaboliczne mogą wynikać z:²³

• niewłaściwego podania substancji odżywczych
• nadmiernego podania substancji odżywczych
• niewłaściwej kompozycji dodatkowych składników w stosunku do potrzeb pacjenta

²⁴

Suplementacja kwasu foliowego

Podanie roztworów aminokwasów wraz z octanami może prowadzić do ciężkiego niedoboru folianów, dlatego zaleca się codzienne podawanie kwasu foliowego pacjentom otrzymującym tego typu żywienie pozajelitowe.²⁵