Właściwości farmakokinetyczne
Nalewka z kwiatów nagietka

Właściwości farmakokinetyczne nalewki z kwiatów nagietka

Nalewka z kwiatów nagietka (Calendula officinalis L. flos) stanowi istotny składnik preparatu Scaldex, występując w stężeniu 90 mg/g maści. Jest ona uzyskiwana w procesie ekstrakcji przy użyciu 70% etanolu (V/V) w proporcji 1:5. Pomimo szerokiego zastosowania klinicznego tej substancji, dane dotyczące jej profilu farmakokinetycznego pozostają ograniczone.¹

Profil farmakokinetyczny nalewki z nagietka

W literaturze medycznej nie odnotowano szczegółowych danych dotyczących absorpcji, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania ekstraktu z kwiatów nagietka lekarskiego. Jest to istotna luka informacyjna, która utrudnia pełne zrozumienie mechanizmów działania tej substancji po aplikacji miejscowej w postaci maści.²

Właściwości farmakokinetyczne składników towarzyszących

W preparacie Scaldex nalewka z kwiatów nagietka występuje w połączeniu z innymi aktywnymi substancjami, których profile farmakokinetyczne zostały lepiej udokumentowane. Analiza tych substancji może pomóc w zrozumieniu ogólnego działania preparatu.

Bacytracyna – profil farmakokinetyczny

Bacytracyna, występująca w preparacie Scaldex w stężeniu 10 mg/g maści, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym. Po podaniu doustnym praktycznie nie wchłania się z przewodu pokarmowego, co sprawia, że jej dystrybucja do organów i tkanek organizmu jest bez znaczenia klinicznego. Badania na zwierzętach (szczury, kurczaki, świnki) wykazały, że około 95% dawki doustnej jest wydalane z kałem, a jedynie 3% lub mniej z moczem.³

W przypadku podania domięśniowego bacytracyna ulega resorpcji, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 2 godzinach od aplikacji. Jej eliminacja odbywa się głównie przez nerki poprzez filtrację kłębuszkową. W procesie metabolizmu bacytracyna zostaje przekształcona do aminokwasów i małych peptydów, przy czym głównym nieaktywnym metabolitem jest dezamidobacytracyna.⁴

Metabolizm bacytracyny prowadzi do powstania różnych produktów rozkładu. W kale głównie występują bacytracyna A, B1, B2, F, dezamidobacytracyna oraz peptydy. Natomiast w moczu i żółci obecne są wyłącznie produkty hydrolitycznego rozkładu, przede wszystkim di- i tripeptydy.⁵

Parametry kinetyczne bacytracyny

Wartość stałej eliminacji (kel) dla bacytracyny można wyznaczyć, analizując zmiany jej stężenia we krwi. Wykorzystując równanie krzywej: ]/[lnln 0 mlgtkCC elpp μ−=, a następnie przekształcając je na podstawie dwóch dowolnych punktów, otrzymujemy wyrażenie: ][ lnln 1 21 21 − − − = h tt CC k pp el, gdzie ln Cp1 i ln Cp2 oznaczają dwa stężenia leku na jednowykładniczej części krzywej, a t1, t2 to czas odpowiadający tym stężeniom.⁶

Ponieważ powyższe równania opisują kinetykę reakcji pierwszego rzędu, możliwe jest wyprowadzenie związku między stałą eliminacji a biologicznym okresem półtrwania (t1/2). Na podstawie danych literaturowych dla bacytracyny (Korn i in. 1972) można obliczyć stałą eliminacji i biologiczny okres półtrwania ze wzoru: el k t 693,0 2/1 =.⁷

Na podstawie analizy danych z powyższej tabeli dla bacytracyny można wyznaczyć wartość stałej eliminacji kel = 0,5331[h-1] oraz biologiczny okres półtrwania t1/2 = 1,3 h.⁸

Wyciąg z propolisu – profil farmakokinetyczny

Podobnie jak w przypadku nalewki z nagietka, dla wyciągu z propolisu (występującego w preparacie Scaldex w stężeniu 30 mg/g maści) brakuje szczegółowych danych literaturowych dotyczących jego właściwości farmakokinetycznych. Stanowi to istotne ograniczenie w pełnym zrozumieniu mechanizmów działania tego składnika po aplikacji miejscowej.⁹

Witamina A – profil farmakokinetyczny

Witamina A, będąca składnikiem preparatu Scaldex (0,3 mg/g maści w postaci syntetycznego koncentratu olejowego stabilizowanego tokoferolem), występuje zazwyczaj jako mieszanina retinolu i jego estrów z kwasami tłuszczowymi. Te związki ulegają hydrolizie pod wpływem enzymów trzustkowych, po czym retinol jest efektywnie wchłaniany i magazynowany w znacznym stopniu (90%) w wątrobie.¹⁰

Wchłanianie witaminy A może być ograniczone w przypadku występowania:

• zaburzonej czynności wątroby
• zaburzonej czynności trzustki
• upośledzonego wchłaniania tłuszczów
• niedostatecznej podaży białka
• pasożytniczych chorób przewodu pokarmowego
• zapalnych chorób przewodu pokarmowego

¹¹

Retinol, który zostaje uwolniony w wątrobie, w krwiobiegu wiąże się ze specyficzną α-globuliną. Zapasy magazynowe w wątrobie są na tyle znaczące, że mogą pokryć zapotrzebowanie organizmu przez okres kilku miesięcy. Poza wątrobą retinol ulega przemianom metabolicznym, obejmującym sprzężenie z kwasem glukuronowym, a następnie utlenienie do retinalu i kwasu retinojowego. Produkty te są następnie wydalane z organizmu z moczem i kałem. Retinol charakteryzuje się słabą penetracją przez barierę łożyskową, natomiast występuje w mleku matki.¹²

Badania farmakologiczne preparatu Scaldex

Wiązanie z białkami i efekty terapeutyczne

Kompleksowe badania farmakologiczne, cytomorfologiczne i histoenzymatyczne preparatu Scaldex oraz jego wpływ na proces gojenia ran oparzeniowych przeprowadzono na modelach zwierzęcych – białych szczurach szczepu Wistar oraz białych świnkach morskich. We wszystkich badaniach preparat aplikowano naskórnie.¹³

Uzyskane wyniki wskazują, że preparat Scaldex oraz jego podłoże nie wywołują pierwotnego działania drażniącego na skórę i nie wykazują działania toksykodermalnego. Ponadto, stosowany zewnętrznie na nieuszkodzoną skórę nie prowadzi do wystąpienia odczynu immunologicznego o charakterze nadwrażliwości typu kontaktowego (późnego) u świnek morskich.¹⁴

Preparat Scaldex nie powoduje niekorzystnych zmian morfologicznych ani enzymatycznych w skórze w okolicy oparzenia. Rany oparzeniowe leczone tym preparatem charakteryzują się korzystnym nasileniem aktywności enzymów metabolicznych, szczególnie dehydrogenazy NADH (NADHD) i oksydazy cytochromu c (OCC), co przyczynia się do wyraźnego przyspieszenia i normalizacji procesów gojenia i regeneracji tkanek.¹⁵

Efekty regeneracyjne – preparat Scaldex

Efekty terapeutyczne są szczególnie wyraźne w 21. dniu leczenia, gdy obserwuje się całkowitą regenerację naskórka, który jedynie w niewielkich obszarach centralnych występuje jeszcze w formie niedojrzałej. Równocześnie, pod naskórkiem trwa proces przekształcania fibroblastów w fibrocyty skóry właściwej. W głębszych warstwach skóry formuje się młoda skóra właściwa, a w większości przypadków można zaobserwować przywrócenie ciągłości warstwy mięśniowej podskórnej.¹⁶

Scaldex stymuluje w komórkach naskórka brzegów rany i proliferującego naskórka regenerującego zwiększoną zawartość RNA, co świadczy o nasileniu procesów biosyntezy nukleotydów i białek, kluczowych dla efektywnej reparacji tkanek. Dodatkowo, zarówno po 7, jak i po 21 dniach aplikacji naskórnej na ranę oparzeniową, preparat stymuluje proces angiogenezy – tworzenia nowych naczyń włosowatych powstających łącznie z ziarniną, co umożliwia przyspieszone i prawidłowe gojenie się rany.¹⁷