Interakcje
Nalewka z kopru włoskiego

Interakcje substancji „nalewka z kopru włoskiego” z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Nalewka z Foeniculum vulgare Miller subsp. vulgare var. vulgare, fructus (owoc kopru włoskiego odmiany gorzkiej) stanowi składnik złożonych preparatów leczniczych, m.in. syropów przeciwkaszlowych. W preparatach tych występuje najczęściej w postaci nalewki w stosunku DER 1:5, gdzie rozpuszczalnikiem ekstrakcyjnym jest etanol 70% (V/V), w dawce około 65 mg na 5 ml syropu.¹ W przypadku innych preparatów, np. Herbapini, zawartość tej nalewki wynosi 64 mg na 5 ml syropu.²

Ze względu na obecność nalewki z kopru włoskiego w połączeniu z innymi substancjami aktywnymi (najczęściej z dekstrometorfanem lub kodeiną), profil interakcji preparatów zawierających tę nalewkę wynika głównie z interakcji tych silnie działających składników. Poniżej przedstawiono najważniejsze interakcje produktów zawierających nalewkę z kopru włoskiego w połączeniu z innymi substancjami czynnymi.

Interakcje z inhibitorami MAO

Preparaty zawierające nalewkę z kopru włoskiego w połączeniu z dekstrometorfanem nie powinny być stosowane u pacjentów przyjmujących inhibitory monoaminooksydazy (MAO) oraz przez 14 dni od zaprzestania ich stosowania. Interakcja ta może prowadzić do rozwoju potencjalnie zagrażającego życiu zespołu serotoninowego, objawiającego się wysoką gorączką, nadciśnieniem i zaburzeniami rytmu serca. W literaturze medycznej opisywano ciężkie działania niepożądane, w tym przypadki śmiertelne, po zastosowaniu preparatów z dekstrometorfanem u pacjentów otrzymujących inhibitory MAO.³

Podobnie produkty zawierające nalewkę z kopru włoskiego w połączeniu z kodeiną nie powinny być stosowane z inhibitorami MAO (takimi jak linezolid, moklobemid, selegilina) oraz w okresie do 2 tygodni po ich odstawieniu.⁴

Interakcje z lekami przeciwbakteryjnymi

Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z linezolidem, który jest zarówno lekiem przeciwbakteryjnym, jak i odwracalnym inhibitorem MAO. Opisywano przypadki wystąpienia zespołu serotoninowego podczas jednoczesnego stosowania linezolidu z dekstrometorfanem, który może być składnikiem preparatów zawierających nalewkę z kopru włoskiego.⁵

W przypadku stosowania preparatów z nalewką z kopru włoskiego i kodeiną należy unikać jednoczesnego podawania z cyprofloksacyną, ponieważ opioidy mogą zmniejszać stężenie tego antybiotyku w osoczu.⁶

Interakcje z inhibitorami CYP2D6

Dekstrometorfan, który często występuje w preparatach z nalewką z kopru włoskiego, jest metabolizowany przez enzym CYP2D6 i podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia. Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów enzymu CYP2D6 zwiększa stężenie dekstrometorfanu w organizmie, nawet do poziomu wielokrotnie wyższego niż prawidłowy. Zwiększa to ryzyko wystąpienia toksycznego wpływu dekstrometorfanu, objawiającego się pobudzeniem, dezorientacją, drżeniem, bezsennością, biegunką, depresją oddechową, a także może prowadzić do rozwoju zespołu serotoninowego.⁷

Do silnych inhibitorów enzymu CYP2D6, które wchodzą w interakcje z dekstrometorfanem i potencjalnie z preparatami zawierającymi nalewkę z kopru włoskiego, należą:

• fluoksetyna
• paroksetyna
• chinidyna
• terbinafina

⁸

W przypadku jednoczesnego stosowania preparatu z chinidyną, stężenie dekstrometorfanu w osoczu może wzrosnąć nawet 20-krotnie, co znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego.⁹

Podobny wpływ na metabolizm dekstrometorfanu wywierają również:

• amiodaron
• flekainid
• propafenon
• sertralina
• bupropion
• metadon
• cynakalcet
• haloperydol
• perfenazyna
• tiorydazyna

¹⁰

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania inhibitorów CYP2D6 i preparatów zawierających dekstrometorfan i nalewkę z kopru włoskiego, pacjent musi być monitorowany. Konieczne może okazać się również zmniejszenie dawki dekstrometorfanu.¹¹

Interakcje z buprenorfiną

Preparaty zawierające nalewkę z kopru włoskiego w połączeniu z dekstrometorfanem należy stosować ostrożnie w przypadku jednoczesnego podawania buprenorfiny, ponieważ może ona zwiększać ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, który jest stanem potencjalnie zagrażającym życiu.¹²

W przypadku preparatów z kodeiną i nalewką z kopru włoskiego, antagoniści receptorów opioidowych, w tym buprenorfina, naltreksonu i naloksonu, mogą wywoływać objawy odstawienne.¹³

Interakcje z alkoholem

Preparaty zawierające nalewkę z kopru włoskiego w połączeniu z dekstrometorfanem mogą wykazywać zwiększone działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy podczas jednoczesnego stosowania z alkoholem.¹⁴ W trakcie leczenia tymi preparatami nie zaleca się spożywania alkoholu.¹⁵

W przypadku preparatów zawierających kodeinę i nalewkę z kopru włoskiego, alkohol może nasilać działanie uspokajające i hipotensyjne lub zwiększać ryzyko depresji oddechowej.¹⁶

Należy zauważyć, że same preparaty zawierające nalewkę z kopru włoskiego mogą zawierać etanol jako rozpuszczalnik ekstrakcyjny, co może dodatkowo wpływać na interakcje z alkoholem. Na przykład, preparat Dexapini zawiera do 7% (m/v) etanolu,¹⁷ a Herbapini zawiera 1,05 g etanolu w 15 ml syropu.¹⁸

Inne istotne interakcje

Interakcje ze względu na działania związane z układem oddechowym

Preparaty zawierające nalewkę z kopru włoskiego w połączeniu z kodeiną należy stosować ostrożnie przy jednoczesnym stosowaniu z:

• lekami przeciwhistaminowymi starej generacji (uspokajającymi) – mogą nasilać działanie uspokajające i hipotensyjne lub zwiększać ryzyko depresji oddechowej
• lekami nasennymi i przeciwlękowymi – mogą nasilać działanie uspokajające i hipotensyjne lub zwiększać ryzyko depresji oddechowej

¹⁹

Interakcje ze względu na działania związane z żołądkiem i jelitami

Preparaty zawierające nalewkę z kopru włoskiego i kodeinę mogą wchodzić w interakcje z:

• lekami przeciwcholinergicznymi (np. atropiną) – mogą powodować ciężkie zaparcia, które mogą prowadzić do niedrożności jelit i/lub zatrzymania moczu
• metoklopramidem i domperidonem – mogą działać antagonistycznie na aktywność układu pokarmowego
• lekami przeciwbiegunkowymi (np. loperamidem, kaolinem) – mogą nasilać wystąpienie ciężkich zaparć

²⁰

Interakcje ze względu na działania związane z OUN

Preparaty zawierające nalewkę z kopru włoskiego i kodeinę należy stosować ostrożnie jednocześnie z:

• lekami znieczulającymi – mogą nasilać działanie uspokajające i hipotensyjne
• trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi – mogą nasilać działanie uspokajające
• lekami przeciwpsychotycznymi – mogą nasilać działanie uspokajające i hipotensyjne
• chinidyną – może obniżać działanie przeciwbólowe
• lekami przeciwnadciśnieniowymi – może nasilać działanie hipotensyjne

²¹

Interakcje ze względu na wpływ na farmakokinetykę

Preparaty zawierające nalewkę z kopru włoskiego i kodeinę mogą wchodzić w interakcje z:

• rytonawirem – może powodować wzrost stężenia w osoczu analgetyków opioidowych, takich jak kodeina
• meksyletyną – może opóźniać wchłanianie meksyletyny
• cymetydyną – hamuje metabolizm analgetyków opioidowych, powodując wzrost stężenia kodeiny we krwi

²²

Tabela interakcji nalewki z kopru włoskiego w preparatach leczniczych

Wyjaśnienie poziomu istotności interakcji

W powyższej tabeli zastosowano następującą klasyfikację istotności klinicznej interakcji:

• Wysoki – interakcje potencjalnie zagrażające życiu, wymagające unikania jednoczesnego stosowania lub specjalnego monitorowania pacjenta
• Średni – interakcje mogące powodować istotne klinicznie działania niepożądane, wymagające dostosowania dawki lub monitorowania pacjenta
• Niski – interakcje o mniejszym znaczeniu klinicznym, zazwyczaj niewymagające modyfikacji leczenia, ale wymagające zachowania ostrożności

Należy podkreślić, że interakcje nalewki z kopru włoskiego z innymi produktami leczniczymi wynikają głównie z interakcji substancji towarzyszących w preparatach złożonych, takich jak dekstrometorfan czy kodeina. W praktyce klinicznej należy zawsze rozważyć pełny profil interakcji wszystkich składników preparatu, uwzględniając zarówno substancje czynne, jak i pomocnicze (w tym etanol zawarty w nalewce).