Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Mizoprostol

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania mizoprostolu

Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania mizoprostolu, substancji czynnej występującej w preparatach takich jak Angusta, Arthrotec, Arthrotec Forte oraz Cytotec, zostały szczegółowo poznane w toku badań naukowych. Dostępne dane z badań farmakologicznych, toksykologicznych i teratogennych nie wskazują na szczególne zagrożenia dla człowieka podczas stosowania zgodnie z zaleceniami.¹

Badania toksykologiczne

Badania toksykologiczne przeprowadzone na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych, w tym na psach, szczurach i myszach, dostarczyły obszernych danych na temat profilu bezpieczeństwa mizoprostolu. W badaniach tych stosowano dawki wielokrotnie przekraczające te zalecane dla ludzi, co pozwoliło na określenie potencjalnego ryzyka związanego ze stosowaniem tej substancji.²

Główne objawy toksyczności obserwowane podczas badań przedklinicznych wiązały się ze znanymi działaniami farmakologicznymi prostaglandyn typu E, do których należy mizoprostol. Najczęściej obserwowano następujące efekty:³

• Biegunka
• Wymioty
• Rozszerzenie źrenic
• Drżenia
• Podwyższona temperatura ciała

⁴

Wpływ na błonę śluzową żołądka

Charakterystycznym zjawiskiem obserwowanym w badaniach przedklinicznych był przerost błony śluzowej żołądka występujący u myszy, szczurów i psów otrzymujących mizoprostol. Ważne jest to, że efekt ten okazał się być całkowicie odwracalny po zaprzestaniu podawania substancji.⁵ W przypadku produktów Arthrotec i Arthrotec Forte, zawierających kombinację diklofenaku sodowego i mizoprostolu, zauważono, że mizoprostol w dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane dawki terapeutyczne powodował przerost błony śluzowej żołądka u zwierząt, ale reakcja ta, charakterystyczna dla prostaglandyn typu E, ustępowała po odstawieniu leku.^{6 7}

Co istotne z klinicznego punktu widzenia, badania histologiczne wycinków ze ściany żołądka pobranych od ludzi stosujących mizoprostol przez okres do jednego roku nie wykazały niepożądanych reakcji tkankowych, co wskazuje na brak istotnego ryzyka dla pacjentów przy długotrwałej terapii.⁸

Badania genotoksyczności

W celu oceny potencjału mutagennego mizoprostolu przeprowadzono szereg badań zarówno in vitro, jak i in vivo. Substancja została przetestowana w zestawie 6 różnych prób in vitro oraz w jednej próbie in vivo. Wyniki wszystkich tych testów były ujemne, co wskazuje, że mizoprostol nie wykazuje potencjału mutagennego.⁹

Dodatkowo badania dotyczące produktów zawierających kombinację diklofenaku i mizoprostolu (Arthrotec, Arthrotec Forte) potwierdziły, że jednoczesne podawanie obu substancji nie jest ani teratogenne, ani mutagenne.^{10 11}

Potencjał rakotwórczy

Badania potencjału rakotwórczego mizoprostolu przeprowadzone na szczurach i myszach wykazały, że substancja ta nie niesie ze sobą ryzyka działania karcynogennego.¹² Podobnie, w przypadku produktów łączonych (Arthrotec, Arthrotec Forte), stwierdzono, że substancje czynne podawane oddzielnie nie wykazują żadnego potencjału działań karcynogennych.^{13 14}

Wpływ na rozród i teratogenność

W badaniach przedklinicznych oceniających wpływ mizoprostolu na płodność, teratogenność i toksyczność okołoporodową przeprowadzonych na szczurach i królikach nie zaobserwowano istotnych niepokojących efektów przy stosowaniu dawek terapeutycznych.¹⁵

Jednakże po podawaniu dawek ponad 100-krotnie przekraczających dawki stosowane u ludzi zaobserwowano:

• Zmniejszoną częstość implantacji zarodków
• Opóźnienie wzrostu młodych osobników

¹⁶

Przy standardowych dawkach terapeutycznych, badania wykazały, że mizoprostol:

• Nie wpływa w sposób istotny na płodność
• Nie jest teratogenny
• Nie wykazuje działania embriotoksycznego
• Nie wpływa na rozwój młodych szczurów w okresie okołoporodowym

¹⁷

Warto zauważyć, że w przypadku badań na produktach zawierających kombinację diklofenaku i mizoprostolu (Arthrotec, Arthrotec Forte), wykazano, że mizoprostol nie nasilał toksycznego działania diklofenaku podczas jednoczesnego podawania.^{18 19}

Potencjalne ryzyko dla ludzi

Istotną obserwacją kliniczną jest fakt, że u ludzi narażenie na mizoprostol we wczesnym okresie ciąży (w przypadkach zakończonych niepowodzeniem lub wczesnego przerwania ciąży metodą farmakologiczną) wiązało się z występowaniem wad wrodzonych. Jednakże, badania dotyczące teratogenności nie potwierdzają bezpośredniego działania teratogennego mizoprostolu.²⁰

Uważa się, że obserwowane wady są raczej spowodowane zaburzeniami naczyniowymi i zaburzeniami dopływu krwi do rozwijającego się zarodka, które są wtórne do skurczów macicy wywołanych przez mizoprostol zastosowany w celu przerwania ciąży metodą farmakologiczną. Ten mechanizm tłumaczyłby obserwowane efekty kliniczne bez bezpośredniego działania teratogennego samej substancji.²¹