Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Miedź

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania miedzi

Miedź jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, który pełni kluczową rolę w wielu procesach biologicznych organizmu. Jest składnikiem licznych enzymów uczestniczących w metabolizmie energetycznym, syntezie neuroprzekaźników, formowaniu tkanki łącznej oraz przeciwdziałaniu stresowi oksydacyjnemu. Podczas stosowania preparatów zawierających miedź należy jednak zachować określone środki ostrożności, szczególnie w przypadku niektórych grup pacjentów i określonych stanów klinicznych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat bezpiecznego stosowania preparatów zawierających miedź w praktyce klinicznej.¹

Zaburzenia czynności wątroby i dróg żółciowych

Cholestaza i zaburzenia wydzielania żółci stanowią szczególne przeciwwskazanie do stosowania wysokich dawek miedzi. Pacjenci z takimi zaburzeniami wymagają ostrożnego monitorowania podczas terapii preparatami zawierającymi miedź. Należy zachować szczególną ostrożność podczas podawania produktów z miedzią pacjentom ze zmniejszonym wydzielaniem żółci, ponieważ może dojść do zaburzeń eliminacji miedzi, manganu i cynku z żółcią, co prowadzi do nagromadzenia tych pierwiastków w organizmie i przedawkowania.^{2 3}

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub w przypadku łagodnej cholestazy może być konieczne dostosowanie dawkowania preparatów zawierających miedź. W przypadku silnej cholestazy należy monitorować stężenie miedzi we krwi oraz parametry wątrobowo-żółciowe.⁴

Produkt ADDAMEL N należy stosować ostrożnie u pacjentów z biochemicznymi lub klinicznymi objawami zaburzeń czynności wątroby (zwłaszcza z cholestazą).⁵ Również produkty Supliven oraz Tracutil należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ zaburzenia te, w tym zaburzenia wydzielania żółci, mogą zakłócać wydalanie pierwiastków śladowych, w tym miedzi, stwarzając ryzyko nagromadzenia się ich w tkankach.^{6 7}

Zaburzenia czynności nerek

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z zaburzeniami czynności nerek, u których wydalanie niektórych pierwiastków śladowych, w tym miedzi, może być znacznie zmniejszone. U tych pacjentów istnieje zwiększone ryzyko gromadzenia się pierwiastków śladowych w organizmie.⁸

Produkt ADDAMEL N należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami wydzielania żółci i (lub) zaburzeniami czynności nerek, u których wydalanie pierwiastków śladowych może być znacznie zmniejszone.⁹

Produkt Supliven należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ wydalanie niektórych pierwiastków śladowych z moczem może być znacznie zmniejszone.¹⁰

Podobnie, roztwór pierwiastków śladowych Tracutil należy również stosować ostrożnie u osób z niewydolnością nerek, która może skutkować poważnym ograniczeniem wydalania niektórych pierwiastków, w tym miedzi.¹¹

Produkty takie jak Nutryelt oraz Nutryelt Pediatric należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Zaleca się ścisłe kontrolowanie bilansu płynowego i elektrolitowego u tych pacjentów.^{12 13}

W przypadku produktu Pediaven G20, należy go stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Zaleca się ścisłe kontrolowanie bilansu płynowego i elektrolitowego u tych pacjentów.¹⁴

Długotrwałe żywienie pozajelitowe

U pacjentów odżywianych pozajelitowo przez umiarkowanie długi lub długi czas, częściej mogą występować niedobory miedzi, cynku i selenu. W takich przypadkach, jeśli jest to konieczne, należy odpowiednio dostosować dawkowanie, używając dodatkowych roztworów zawierających jedynie wybrane składniki.¹⁵

U pacjentów żywionych pozajelitowo przez długi okres może dojść do nagromadzenia pierwiastków śladowych. W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego, jeżeli leczenie trwa dłużej niż 4 tygodnie, niezbędne jest kontrolowanie stężenia pierwiastków śladowych we krwi, szczególnie manganu.^{16 17}

U pacjentów żywionych pozajelitowo przez długi czas może wystąpić niedobór pierwiastków śladowych, zwłaszcza miedzi, cynku i selenu. W takim przypadku należy zapewnić dodatkową suplementację.¹⁸

Również u pacjentów żywionych pozajelitowo przez średniodługi i długi okres występują często niedobory cynku i selenu. W takim przypadku, szczególnie wtedy, gdy występuje hiperkatabolizm związany z rozległymi obrażeniami, ciężką operacją, oparzeniami itp., należy w razie potrzeby odpowiednio dostosować dawkę i zapewnić dodatkową suplementację brakujących pierwiastków.¹⁹

Reakcje nadwrażliwości

Preparaty miedzi podawane pozajelitowo mogą w rzadkich przypadkach wywoływać reakcje nadwrażliwości. Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania preparatów żelaza i miedzi, gdyż mogą one wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym ciężkie i potencjalnie prowadzące do śmierci reakcje anafilaktyczne.²⁰

Należy obserwować pacjentów w celu wykrycia podmiotowych i przedmiotowych objawów reakcji nadwrażliwości. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek oznak lub jakiegokolwiek objawu reakcji anafilaktycznej (szczególnie gorączki, dreszczy, pocenia się, wysypki lub duszności) należy natychmiast przerwać infuzję i zastosować odpowiednie leczenie.^{21 22}

Monitorowanie podczas terapii

Podczas stosowania preparatów zawierających miedź niezbędna jest regularna obserwacja kliniczna i laboratoryjna, szczególnie na początku terapii. Należy kontrolować osmolarność i stężenie glukozy w surowicy, jak również równowagę wodno-elektrolitową, równowagę kwasowo-zasadową i czynność wątroby.²³

Podczas pierwszego tygodnia leczenia należy kilkukrotnie przeprowadzić ocenę stężenia elektrolitów. Po tym czasie, w zależności od stanu pacjenta, można uwzględnić dłuższe odstępy między kolejnymi ocenami. We wszystkich przypadkach częstość obserwacji klinicznej i laboratoryjnej należy dostosować do każdego pacjenta oraz w przypadku wydłużonego leczenia.²⁴

W przypadku wystąpienia nudności, wymiotów lub bólu żołądka należy wziąć pod uwagę możliwość przedawkowania miedzi.²⁵

Szczególne grupy pacjentów

Pediatria i noworodki: U dzieci indywidualne zapotrzebowanie na pierwiastki śladowe, w tym miedź, może się różnić zależnie od takich czynników jak wiek, masa ciała, status choroby podstawowej i czas trwania żywienia pozajelitowego.²⁶

Należy kontrolować stężenia elektrolitów, wapnia, fosforu i pierwiastków śladowych, w tym miedzi, u pacjentów niedożywionych otrzymujących preparaty w infuzji, nawet jeśli infuzja podawana jest przez krótki okres.²⁷

Narażenie na działanie światła roztworów do dożylnego żywienia pozajelitowego, szczególnie po dodaniu pierwiastków śladowych i/lub witamin, może mieć niepożądane skutki dotyczące odpowiedzi klinicznej u noworodków, ze względu na wytwarzanie się nadtlenków i innych produktów rozpadu. Podczas stosowania u noworodków produkty lecznicze zawierające miedź należy chronić przed światłem do momentu zakończenia podawania.²⁸

Ostrzeżenia dotyczące dawkowania

Należy pamiętać, że duże dawki miedzi mogą być szkodliwe dla zdrowia. Nie należy przekraczać zalecanej dawki. Pacjenci stosujący inne produkty zawierające miedź lub inne pierwiastki śladowe, inne produkty lecznicze lub produkty lecznicze stosowane pod ścisłym nadzorem lekarza, powinni skonsultować ich łączne stosowanie z lekarzem.²⁹

Jeżeli pacjent ma znacznie podwyższone zapotrzebowanie na którykolwiek z pierwiastków śladowych, dietę można modyfikować za pomocą innych preparatów odżywczych.³⁰

Ryzyko wynaczynienia

Tak jak w przypadku wszystkich produktów leczniczych podawanych dożylnie, podczas infuzji preparatów zawierających miedź może wystąpić wynaczynienie. Należy regularnie sprawdzać miejsce założenia cewnika w celu rozpoznania objawów wynaczynienia.³¹

W przypadku wystąpienia wynaczynienia należy natychmiast przerwać infuzję, pozostawiając jednak założony cewnik lub kaniulę w celu umożliwienia natychmiastowego podjęcia leczenia pacjenta, a pozostały po wynaczynieniu płyn odciągnąć przed usunięciem cewnika lub kaniuli.³²

Sposób postępowania po wynaczynieniu może obejmować leczenie niefarmakologiczne, farmakologiczne i/lub interwencję chirurgiczną. W przypadku wystąpienia dużego wynaczynienia, należy skonsultować się z chirurgiem. Nie należy podawać infuzji ponownie do tej samej żyły centralnej.³³

Zespół ponownego odżywienia

U pacjentów niedożywionych rozpoczęcie żywienia pozajelitowego, które jest podawane w infuzji z szybkością większą niż zalecana lub niewłaściwie kontrolowaną, może prowadzić do zespołu ponownego odżywienia z ryzykiem wystąpienia przeciążenia płynami (obrzęk, obrzęk płuc, niewydolność serca), skąpomoczu oraz zaburzeń metabolicznych (hipokaliemia, hipofosfatemia, hiperglikemia).³⁴

Do zmian tych może dojść w ciągu 24 do 48 godzin, w związku z tym w tej grupie pacjentów zaleca się ostrożne i powolne rozpoczynanie żywienia pozajelitowego. Należy także ściśle monitorować i odpowiednio dostosowywać podawanie płynów, elektrolitów, pierwiastków śladowych i witamin.³⁵

Stosowanie z innymi lekami i substancjami

Ze względu na możliwe interakcje, przed rozpoczęciem stosowania preparatów zawierających miedź należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych obecnie lub ostatnio lekach, a także o lekach, które planuje się przyjmować. Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania innych preparatów zawierających pierwiastki śladowe.³⁶

Ze względu na ryzyko wytrącenia osadu nie należy dodawać leków ani elektrolitów do produktów zawierających miedź przed ich rozcieńczeniem. Należy zweryfikować profil zgodności roztworów do infuzji podawanych przez ten sam cewnik.³⁷