Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Latanoprost

Wpływ latanoprostu na płodność, ciążę i laktację

Latanoprost, substancja czynna stosowana w formie kropli do oczu w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego, wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w okresie ciąży i karmienia piersią. Poniższe informacje stanowią szczegółowe wytyczne dla lekarzy dotyczące zalecanych postępowań w przypadku stosowania preparatów zawierających latanoprost u tych grup pacjentek.¹

Latanoprost a ciąża

Bezpieczeństwo stosowania latanoprostu u kobiet w okresie ciąży nie zostało ustalone. Dostępne dane kliniczne są niewystarczające do jednoznacznej oceny bezpieczeństwa stosowania tej substancji u kobiet ciężarnych.^{2 3}

Latanoprost może wywierać potencjalnie szkodliwy wpływ farmakologiczny na przebieg ciąży, na płód oraz na noworodka.^{4 5} Z tego powodu produkty lecznicze zawierające latanoprost nie powinny być stosowane u kobiet w okresie ciąży.⁶

Badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ latanoprostu na procesy reprodukcyjne, jednak potencjalne ryzyko dla ludzi pozostaje nieznane.^{7 8}

Latanoprost w produktach złożonych a ciąża

W przypadku produktów złożonych zawierających latanoprost i tymolol (np. Akistan Duo, Fixapost, Xalacom), należy uwzględnić dodatkowe przeciwwskazania związane z tymololem. Tymolol, jako lek beta-adrenolityczny, nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.⁹

Badania epidemiologiczne dotyczące stosowania doustnych leków beta-adrenolitycznych nie wykazały powstawania wad rozwojowych u płodu, jednak wskazały na ryzyko opóźnienia wewnątrzmacicznego wzrastania płodu.^{10 11}

U noworodków matek, które przyjmowały beta-adrenolityki aż do porodu, obserwowano objawy podmiotowe i przedmiotowe blokady receptorów beta-adrenergicznych, takie jak:^{12 13}

• bradykardia
• niedociśnienie tętnicze
• niewydolność oddechowa
• hipoglikemia

¹⁴

W przypadku stosowania produktu zawierającego latanoprost i tymolol przed porodem, w trakcie pierwszych dni życia noworodek powinien być pod ścisłą obserwacją medyczną.^{15 16}

Ze względu na ryzyko związane zarówno z latanoprostem, jak i tymololem, wszystkie produkty lecznicze zawierające te substancje (zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu) nie powinny być stosowane w okresie ciąży.^{17 18}

Latanoprost a karmienie piersią

Latanoprost oraz jego metabolity mogą przenikać do mleka kobiecego.^{19 20} Z tego powodu produkty zawierające latanoprost nie powinny być stosowane u kobiet karmiących piersią.²¹

W przypadku konieczności zastosowania takiego leczenia u kobiety karmiącej piersią, należy podjąć decyzję o zaprzestaniu karmienia piersią.^{22 23}

Leki złożone z latanoprostem i tymololem a karmienie piersią

W przypadku produktów złożonych zawierających latanoprost i tymolol, należy uwzględnić, że beta-adrenolityki przenikają do mleka kobiecego. Jest jednak mało prawdopodobne, aby tymolol w postaci kropli do oczu, podawany w dawkach terapeutycznych, był obecny w mleku ludzkim w ilościach wystarczających do wywołania objawów klinicznych blokady receptorów beta u niemowląt.^{24 25}

Niemniej jednak, ze względu na możliwość przenikania latanoprostu i jego metabolitów do mleka ludzkiego, produkty złożone zawierające latanoprost i tymolol nie powinny być stosowane u kobiet karmiących piersią.^{26 27}

Sposoby ograniczenia wchłaniania ogólnoustrojowego

W przypadku konieczności stosowania produktów zawierających tymolol (w połączeniu z latanoprostem), należy pamiętać o możliwości ograniczenia wchłaniania ogólnoustrojowego.^{28 29} Zalecane metody ograniczenia wchłaniania ogólnoustrojowego po podaniu kropli do oczu obejmują:

• Uciskanie worka łzowego w okolicy kąta przyśrodkowego oka (zamknięcie punktów łzowych) przez co najmniej minutę po zakropleniu
• Delikatne zamknięcie powiek po zakropleniu leku
• Unikanie dotykania zakraplaczem powierzchni oka, powiek i innych powierzchni

³⁰

Wpływ latanoprostu na płodność

W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono, aby latanoprost wywierał jakikolwiek wpływ na płodność samców lub samic.^{31 32}

Podobnie, w przypadku produktów złożonych, badania na zwierzętach nie wykazały, aby latanoprost czy tymolol wywierały jakikolwiek wpływ na płodność samców lub samic.^{33 34}

Informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom

Kluczowe informacje dla kobiet w ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę w ciąży o następujących kwestiach:^{35 36}

• Latanoprost jest przeciwwskazany w okresie ciąży
• W przypadku zajścia w ciążę podczas stosowania latanoprostu należy niezwłocznie poinformować lekarza
• Latanoprost może mieć potencjalnie szkodliwy wpływ na płód i przebieg ciąży
• Należy rozważyć alternatywne metody leczenia jaskry podczas ciąży

³⁷

W przypadku produktów złożonych zawierających latanoprost i tymolol, lekarz powinien dodatkowo poinformować o możliwych skutkach stosowania beta-adrenolityków przed porodem i konieczności ścisłej obserwacji noworodka po porodzie, jeśli lek był stosowany w zaawansowanej ciąży.^{38 39}

Kluczowe informacje dla kobiet karmiących piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę karmiącą piersią o następujących kwestiach:^{40 41}

• Latanoprost i jego metabolity mogą przenikać do mleka kobiecego
• Podczas leczenia latanoprostem nie zaleca się karmienia piersią
• W przypadku konieczności stosowania latanoprostu należy rozważyć zaprzestanie karmienia piersią
• Należy poinformować lekarza o zamiarze karmienia piersią przed rozpoczęciem leczenia latanoprostem

⁴²

W przypadku produktów złożonych zawierających latanoprost i tymolol, lekarz powinien dodatkowo poinformować o przenikaniu beta-adrenolityków do mleka kobiecego, chociaż ryzyko wystąpienia objawów klinicznych u niemowlęcia przy stosowaniu kropli do oczu jest niewielkie.^{43 44}

Informacje dotyczące płodności

Lekarz może poinformować pacjentów obu płci, że na podstawie badań na zwierzętach nie stwierdzono negatywnego wpływu latanoprostu na płodność.^{45 46}