Działania niepożądane
Ketotyfen

Działania niepożądane ketotyfenu – wprowadzenie

Ketotifen jest substancją aktywną o działaniu przeciwalergicznym, stosowaną w różnych postaciach farmaceutycznych. Mechanizm działania ketotyfenu opiera się na stabilizacji komórek tucznych oraz hamowaniu uwalniania mediatorów reakcji zapalnych i alergicznych. Mimo swojej skuteczności terapeutycznej, jak każdy lek, ketotifen może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania.¹

Częstość występowania działań niepożądanych określana jest zgodnie z konwencją MedDRA: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Ketotifen Hasco" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych określono zgodnie z konwencją MedDRA: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (2

Działania niepożądane ketotyfenu według układów

Zaburzenia układu immunologicznego

W zakresie układu immunologicznego ketotifen może powodować reakcje nadwrażliwości o różnym nasileniu. Niezbyt często obserwuje się nadwrażliwość o charakterze miejscowym.³ Bardzo rzadko mogą wystąpić poważne reakcje skórne takie jak rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz inne ciężkie reakcje skórne.^{4 5}

Przy stosowaniu ketotyfenu w postaci kropli do oczu, po wprowadzeniu produktu do obrotu raportowano reakcje nadwrażliwości, takie jak miejscowe reakcje alergiczne (głównie kontaktowe zapalenie skóry, obrzęk oczu, świąd i obrzęk powiek), uogólnione reakcje alergiczne w tym opuchnięcie/obrzęk twarzy (w niektórych przypadkach związanych z kontaktowym zapaleniem skóry) oraz zaostrzenie istniejących wcześniej stanów alergicznych, takich jak astma i egzema.^{6 7}

Zaburzenia układu nerwowego

Ketotifen może powodować różne zaburzenia układu nerwowego. Niezbyt często obserwuje się zawroty głowy.^{8 9} Rzadko występuje uspokojenie polekowe.^{10 11} Bardzo rzadko mogą wystąpić drgawki.^{12 13}

Z częstością nieznaną raportowane są senność i ból głowy.¹⁴ Warto zauważyć, że uspokojenie polekowe, suchość błony śluzowej jamy ustnej i zawroty głowy mogą wystąpić na początku leczenia, ale zwykle ustępują samoistnie podczas dalszego stosowania leku.^{15 16}

Przy stosowaniu ketotyfenu w postaci kropli do oczu niezbyt często obserwuje się ból głowy^{17 18} oraz senność.¹⁹

Zaburzenia psychiczne

Często obserwowane są objawy pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego, takie jak pobudzenie, drażliwość, bezsenność i nerwowość.^{20 21} Te objawy są szczególnie często występujące u dzieci.

Zaburzenia żołądka i jelit

Niezbyt często ketotifen powoduje suchość błony śluzowej jamy ustnej.^{22 23} Z częstością nieznaną mogą wystąpić wymioty, nudności i biegunka.²⁴

Przy stosowaniu kropli do oczu zawierających ketotifen, niezbyt często obserwowana jest suchość w jamie ustnej.^{25 26}

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo rzadko mogą wystąpić zapalenie wątroby oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.^{27 28} Ze względu na potencjalne ryzyko hepatotoksyczności, pacjenci przyjmujący ketotifen powinni być monitorowani pod kątem funkcji wątroby, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu.

Zaburzenia oka

Przy stosowaniu ketotyfenu w postaci kropli do oczu często obserwuje się podrażnienie oczu, ból oczu, punkcikowate zapalenie rogówki oraz punktową nadżerkę (erozję) nabłonka rogówki.^{29 30}

Niezbyt często występują: niewyraźne widzenie (podczas zakraplania), zespół suchego oka, zaburzenia powiek, zapalenie spojówek, światłowstręt oraz wylew spojówkowy.^{31 32}

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Z częstością nieznaną mogą wystąpić wysypka i pokrzywka.³³ Podczas stosowania kropli do oczu z ketotifenem niezbyt często obserwuje się wysypkę, wyprysk i pokrzywkę.^{34 35}

Inne zaburzenia

Rzadko ketotifen może powodować zwiększenie masy ciała.^{36 37} Niezbyt często zgłaszane jest również zapalenie pęcherza moczowego.^{38 39}

Szczegółowa tabela działań niepożądanych ketotyfenu

Poniższa tabela przedstawia kompleksowe zestawienie działań niepożądanych związanych z ketotifenem wraz z częstotliwością ich występowania, zgodnie z klasyfikacją układów MedDRA:

<sup data-drug="Ketotifen WZF" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane zostały pogrupowane według częstości występowania (patrz Tabela 1), która jest określona następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (40
<sup data-drug="Ketotifen Stulln" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane leku z badań klinicznych (Tabela 1) uszeregowano zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA. W obrębie każdej klasy układów i narządów działania niepożądane leku uszeregowano według częstości występowania, zaczynając od działań występujących najczęściej. W każdej grupie częstości działania niepożądane leku przedstawiono według malejącego nasilenia. Ponadto odpowiednia kategoria częstości dla każdego działania niepożądanego leku opiera się na następującej konwencji (MedDRA): bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do 41

Działania niepożądane w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

U dzieci i młodzieży szczególnie często obserwuje się objawy pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego, takie jak pobudzenie psychoruchowe, drażliwość, bezsenność i nerwowość.^{42 43} Reakcje te mogą być intensywniejsze niż u dorosłych i wymagają szczególnej uwagi klinicysty. Ponadto, u młodszych pacjentów działania niepożądane takie jak uspokojenie i senność mogą wpływać na zdolność uczenia się i funkcje poznawcze.

Osoby starsze

U osób starszych obserwuje się zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z ośrodkowym układem nerwowym, takich jak zawroty głowy, senność i uspokojenie. Ta grupa pacjentów może być również bardziej podatna na działania anticholinergiczne ketotyfenu, w tym suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenia widzenia i trudności w oddawaniu moczu.

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

Większość działań niepożądanych ketotyfenu ma charakter łagodny do umiarkowanego i często ustępuje w trakcie kontynuowania leczenia. Uspokojenie polekowe, suchość błony śluzowej jamy ustnej oraz zawroty głowy, które mogą pojawić się na początku terapii, zazwyczaj przemijają podczas dalszego stosowania leku.^{44 45}

W przypadku pojawienia się ciężkich reakcji skórnych, takich jak rumień wielopostaciowy czy zespół Stevensa-Johnsona, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie. Podobnie, wystąpienie drgawek wymaga natychmiastowego przerwania terapii ketotifenem.

Przy stosowaniu kropli do oczu zawierających ketotifen, w przypadku pojawienia się reakcji nadwrażliwości, należy przerwać stosowanie leku i rozważyć alternatywne metody leczenia.

Monitorowanie podczas terapii ketotifenem

W trakcie długotrwałego stosowania ketotyfenu zaleca się okresowe monitorowanie funkcji wątroby ze względu na bardzo rzadkie, ale możliwe ryzyko zapalenia wątroby i zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych.^{46 47}

U pacjentów z tendencją do przyrostu masy ciała, u osób z nadwagą, otyłością lub cukrzycą należy kontrolować masę ciała, ponieważ rzadko ketotifen może powodować jej zwiększenie.^{48 49}

Podczas stosowania ketotyfenu w formie kropli do oczu należy monitorować stan rogówki, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu, ze względu na ryzyko wystąpienia punkcikowatego zapalenia rogówki oraz punktowej nadżerki nabłonka rogówki.^{50 51}

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.⁵²