Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Karbidopa

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania karbidopy

Karbidopa to inhibitor dekarboksylazy dopa, który jest stosowany w preparatach złożonych z lewodopą w leczeniu choroby Parkinsona. Znajomość specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności dotyczących stosowania karbidopy jest niezbędna dla zapewnienia bezpiecznej i skutecznej terapii.¹

Rozpoczęcie terapii i zamiana leczenia

Przy przejściu z monoterapii lewodopą na leczenie preparatem złożonym zawierającym karbidopę, należy odstawić lewodopę co najmniej 12 godzin przed rozpoczęciem nowej terapii. Jest to szczególnie istotne w przypadku preparatów o przedłużonym uwalnianiu, takich jak Dopamar czy Sinemet CR 200/50.^{2 3}

Dawka preparatu złożonego zawierającego karbidopę powinna wynosić około 20% dawki czystej lewodopy stosowanej dotychczas, co wynika z faktu, że karbidopa blokuje rozkład obwodowy lewodopy, umożliwiając dotarcie większej ilości substancji do mózgu.⁴

Ryzyko dyskinez

Stosowanie preparatów zawierających karbidopę może zwiększać ryzyko występowania dyskinez, szczególnie u pacjentów leczonych wcześniej samą lewodopą. Dzieje się tak, ponieważ dzięki karbidopie większa ilość lewodopy dociera do mózgu, co prowadzi do zwiększonej syntezy dopaminy. W przypadku wystąpienia dyskinez może być konieczne zmniejszenie dawki leku.^{5 6}

Warto podkreślić, że częstość dyskinez u pacjentów w zaawansowanym stadium zaburzeń ruchowych jest większa podczas leczenia produktem zawierającym lewodopę z karbidopą o przedłużonym uwalnianiu niż w przypadku tabletek o natychmiastowym uwalnianiu (odpowiednio 16,5% i 12,2%).⁷

Ze względu na profil farmakokinetyczny preparatów o przedłużonym uwalnianiu, początek działania u pacjentów z dyskinezą występującą wcześnie rano może być wolniejszy niż po zastosowaniu preparatów o natychmiastowym uwalnianiu.⁸

Zaburzenia psychiczne i ruchy mimowolne

Preparaty zawierające karbidopę z lewodopą, podobnie jak sama lewodopa, mogą wywoływać ruchy mimowolne i zaburzenia psychiczne. Jest to związane ze zwiększeniem stężenia dopaminy w mózgu na skutek podawania lewodopy. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nasilonymi ruchami mimowolnymi oraz epizodami psychotycznymi występującymi w przeszłości podczas leczenia lewodopą lub preparatami złożonymi.^{9 10}

Wszyscy pacjenci powinni być uważnie obserwowani pod kątem rozwoju depresji ze skłonnościami samobójczymi. Pacjenci z psychozą występującą w przeszłości lub obecnie powinni być leczeni z zachowaniem szczególnej ostrożności.^{11 12}

W przypadku zaostrzenia istniejącego stanu psychotycznego należy rozważyć odstawienie preparatu zawierającego karbidopę.¹³

Senność i epizody nagłego zasypiania

Z przyjmowaniem preparatów zawierających karbidopę i lewodopę wiąże się występowanie senności i epizodów nagłego zasypiania. Bardzo rzadko opisywano przypadki nagłego zasypiania podczas codziennych zajęć, niekiedy nieświadome i bez objawów ostrzegawczych.^{14 15}

Pacjentów należy poinformować o możliwości wystąpienia takich objawów oraz zalecić ostrożność podczas prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn. Pacjenci, u których wystąpiła senność i/lub epizod nagłego zasypiania, muszą powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń mechanicznych. W takich przypadkach można rozważyć zmniejszenie dawki lub zakończenie leczenia.^{16 17}

Stosowanie u pacjentów z chorobami współistniejącymi

Preparaty zawierające karbidopę należy stosować ostrożnie u pacjentów z:

• Ciężkimi chorobami układu krążenia lub płuc
• Astmą oskrzelową
• Chorobami nerek
• Chorobami wątroby
• Chorobami układu wewnątrzwydzielniczego
• Chorobą wrzodową
• Krwawymi wymiotami w wywiadzie
• Drgawkami w wywiadzie

¹⁸

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zawałem mięśnia sercowego w wywiadzie, u których utrzymują się zaburzenia rytmu pochodzenia przedsionkowego, zatokowego lub komorowego. U tych pacjentów należy szczególnie starannie monitorować czynność serca w początkowym okresie leczenia i podczas dostosowywania dawki.^{19 20}

Preparaty zawierające karbidopę można stosować ostrożnie u pacjentów z przewlekłą jaskrą z szerokim kątem przesączania, pod warunkiem odpowiedniej kontroli ciśnienia śródgałkowego. W trakcie leczenia należy uważnie kontrolować zmiany ciśnienia w gałce ocznej.^{21 22}

Nagłe odstawienie leku

Po nagłym odstawieniu leków stosowanych w chorobie Parkinsona opisywano zespół objawów przypominających złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN), w tym: sztywność mięśni, zwiększoną ciepłotę ciała, zaburzenia świadomości i zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej.^{23 24}

Z tego względu należy uważnie obserwować pacjentów w przypadku nagłego zmniejszenia dawki lub odstawienia preparatów zawierających karbidopę, zwłaszcza gdy jednocześnie stosowane są leki przeciwpsychotyczne.^{25 26}

Zaburzenia kontroli impulsów

Pacjentów należy regularnie kontrolować pod kątem rozwoju zaburzeń kontroli impulsów. Należy poinformować pacjentów i ich opiekunów o możliwości wystąpienia behawioralnych objawów zaburzeń kontroli impulsów, w tym:

• Patologicznej skłonności do hazardu
• Zwiększenia libido i hiperseksualności
• Kompulsywnego wydawania pieniędzy lub robienia zakupów
• Napadowego lub kompulsywnego objadania się

^{27 28}

W przypadku wystąpienia takich objawów zaleca się zweryfikowanie stosowanego leczenia.^{29 30}

Zespół dysregulacji dopaminowej

Zespół dysregulacji dopaminowej (DDS) jest uzależnieniem prowadzącym do nadmiernego stosowania produktu, obserwowanym u niektórych pacjentów leczonych karbidopą z lewodopą. Przed rozpoczęciem leczenia należy ostrzec pacjenta i jego opiekunów o ryzyku wystąpienia tego zespołu.^{31 32}

Ryzyko wystąpienia czerniaka

Badania epidemiologiczne wykazały, że u pacjentów z chorobą Parkinsona ryzyko rozwoju czerniaka jest od 2 do około 6 razy większe niż w populacji ogólnej. Nie wyjaśniono jednoznacznie, czy ryzyko to wynika z samej choroby Parkinsona, czy z działania leków stosowanych w jej leczeniu.^{33 34}

Pacjentom i ich opiekunom należy doradzić regularne kontrolowanie, czy podczas stosowania preparatów zawierających karbidopę nie wystąpiły na skórze pacjenta zmiany wskazujące na rozwój czerniaka. Zaleca się, aby okresowe badania skóry były wykonywane przez wykwalifikowanych specjalistów, np. dermatologów.^{35 36}

Szczególne sytuacje kliniczne

W przypadku konieczności przeprowadzenia znieczulenia ogólnego, preparaty zawierające karbidopę można podawać tak długo, jak długo pacjent może przyjmować doustnie płyny i leki. Jeśli leczenie zostanie przerwane, zwykłą dawkę dobową można podać po przywróceniu możliwości przyjmowania leków doustnie.^{37 38}

Preparaty zawierające karbidopę nie są zalecane w leczeniu polekowych objawów pozapiramidowych oraz pląsawicy Huntingtona.^{39 40}

Monitorowanie w trakcie terapii

Podczas długotrwałego leczenia preparatami zawierającymi karbidopę zalecana jest okresowa ocena:

• Czynności wątroby
• Układu krwiotwórczego
• Układu krążenia
• Czynności nerek

^{41 42}

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Preparaty zawierające karbidopę mogą powodować odchylenia od prawidłowych wyników różnych badań laboratoryjnych, w tym:

• Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, AspAT, AlAT, dehydrogenazy mleczanowej
• Zwiększenie stężenia bilirubiny, azotu mocznikowego we krwi, kreatyniny, kwasu moczowego
• Dodatni test Coombsa
• Zmniejszenie stężenia hemoglobiny i wartości hematokrytu
• Zwiększenie stężenia glukozy i liczby leukocytów we krwi
• Obecność bakterii i krwi w moczu

⁴³

Ponadto preparaty zawierające karbidopę mogą powodować fałszywie dodatnie wyniki w teście paskowym wykrywającym ciała ketonowe w moczu. Reakcja ta nie zmienia się po gotowaniu próbki moczu. Możliwe są również fałszywie ujemne wyniki badania glukozurii przy zastosowaniu enzymatycznej metody z oksydazą glukozy.⁴⁴

Szczególne informacje dotyczące preparatu Duodopa

U pacjentów leczonych żelem dojelitowym zawierającym lewodopę z karbidopą (Duodopa) notowano polineuropatię. Przed rozpoczęciem leczenia należy określić, czy u pacjenta w przeszłości występowały objawy polineuropatii oraz znane czynniki ryzyka, a następnie regularnie obserwować.⁴⁵

Do powikłań odnotowanych podczas stosowania żelu dojelitowego zawierającego karbidopę zalicza się m.in.: ropień, bezoar, zatrzymanie perystaltyki jelit, nadżerkę lub wrzód w miejscu założenia zgłębnika, krwotok jelitowy, niedokrwienie jelita, niedrożność mechaniczną jelit, perforację jelita, wgłobienie jelita, zapalenie trzustki, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc oraz posocznicę.⁴⁶

Należy poinformować pacjentów, aby zgłaszali lekarzowi prowadzącemu wystąpienie objawów związanych z powyższymi powikłaniami.⁴⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności preparatów zawierających karbidopę u niemowląt i dzieci. Nie zaleca się ich stosowania u pacjentów w wieku poniżej 18 lat.^{48 49}