Właściwości farmakodynamiczne
Karbetocyna

Właściwości farmakodynamiczne karbetocyny – wprowadzenie

Karbetocyna to syntetyczny analog oksytocyny należący do grupy farmakoterapeutycznej oksytocyny i jej analogów (kod ATC: H01BB03). Substancja ta wykazuje podobne właściwości farmakologiczne i kliniczne jak długodziałający agoniści oksytocyny, jednak charakteryzuje się przedłużonym czasem działania w porównaniu do oksytocyny.^{1 2}

Mechanizm działania karbetocyny

Podstawowym mechanizmem działania karbetocyny jest jej wybiorcze wiązanie z receptorami oksytocynowymi zlokalizowanymi w mięśniach gładkich macicy. Podobnie jak naturalna oksytocyna, karbetocyna pobudza rytmiczne skurcze macicy, zwiększa częstotliwość już istniejących skurczów oraz podwyższa napięcie mięśniówki macicy.^{3 4}

Działanie poporodowe

W okresie poporodowym karbetocyna wykazuje zdolność do zwiększania częstości i siły samoistnych skurczów macicy. Co istotne, obkurczanie się macicy po dożylnym lub domięśniowym podaniu karbetocyny rozpoczyna się bardzo szybko, a silne, stabilne obkurczenie macicy następuje już w ciągu 2 minut od podania substancji.^{5 6}

Skuteczność dawkowania

Pojedyncza dawka karbetocyny wynosząca 100 mikrogramów, podana dożylnie lub domięśniowo po urodzeniu dziecka, jest wystarczająca do utrzymania odpowiedniego obkurczenia macicy. Takie działanie skutecznie zapobiega atonii macicy oraz nadmiernemu krwawieniu poporodowemu. Istotną zaletą karbetocyny jest fakt, że jedna dawka tej substancji wywołuje efekt porównywalny z działaniem infuzji oksytocyny trwającej wiele godzin.^{7 8}

Badania kliniczne potwierdzające skuteczność karbetocyny

Badania przy cięciu cesarskim

Skuteczność karbetocyny w zapobieganiu krwotokowi poporodowemu spowodowanemu atonią macicy po cięciu cesarskim została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z kontrolą aktywną. Badanie przeprowadzono metodą podwójnie ślepej próby, podwójnie pozorowanej, w grupach równoległych, porównując skuteczność i bezpieczeństwo stosowania karbetocyny w porównaniu z oksytocyną podawaną w infuzji. W badaniu uczestniczyło 659 zdrowych kobiet ciężarnych poddawanych planowemu cięciu cesarskiemu w znieczuleniu zewnątrzoponowym. Pacjentki otrzymywały karbetocynę w dawce 100 mikrogramów/ml podanej dożylnie (bolus) lub 25 IU oksytocyny w 8-godzinnym wlewie dożylnym.^{9 10}

Analiza pierwszorzędowego punktu końcowego wykazała, że dodatkowa interwencja oksytocynowa była konieczna u 15 (5%) pacjentek otrzymujących karbetocynę w dawce 100 mikrogramów dożylnie, w porównaniu z 32 (10%) pacjentkami w grupie leczonej oksytocyną w dawce 25 IU (p = 0,031). Wyniki te potwierdzają przewagę karbetocyny w zapobieganiu krwotokom poporodowym u kobiet po cięciu cesarskim.^{11 12}

Badania przy porodzie naturalnym

Skuteczność karbetocyny w zapobieganiu krwotokowi poporodowemu po porodzie naturalnym również została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z kontrolą aktywną, prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby. W badaniu wzięło udział łącznie 29 645 pacjentek, które zostały losowo przydzielone do dwóch grup: otrzymujących pojedynczą dawkę domięśniową 100 mikrogramów karbetocyny lub 10 IU oksytocyny.^{13 14}

Wyniki analizy pierwszorzędowego punktu końcowego, którym była utrata krwi ≥ 500 ml lub zastosowanie dodatkowych środków uterotonicznych, były zbliżone w obu grupach terapeutycznych. W grupie otrzymującej karbetocynę punkt końcowy wystąpił u 2 135 pacjentek (14,47%), natomiast w grupie otrzymującej oksytocynę u 2 122 pacjentek (14,38%), przy ryzyku względnym (RR) wynoszącym 1,01 (95% przedział ufności: 0,95-1,06). Wyniki te wykazały, że leczenie karbetocyną jest nie gorsze (non-inferiority) niż leczenie oksytocyną w zakresie pierwszorzędowego punktu końcowego.^{15 16}

Stosowanie u dzieci i młodzieży

W trakcie badań klinicznych dotyczących zapobiegania krwotokowi poporodowemu po porodzie naturalnym karbetocynę stosowano również u młodych kobiet w wieku od 12 do 18 lat. W tej populacji 151 młodych pacjentek otrzymało karbetocynę w zalecanej dawce 100 mikrogramów, a 162 otrzymały oksytocynę w dawce 10 IU. Analiza wyników wykazała, że zarówno skuteczność, jak i bezpieczeństwo stosowania karbetocyny w tej grupie wiekowej były porównywalne z obserwowanymi w grupie otrzymującej oksytocynę.^{17 18}

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Karbetocyna jest syntetycznym analogiem oksytocyny o podobnym profilu farmakodynamicznym, ale z przedłużonym działaniem w porównaniu do naturalnej oksytocyny. Jej podstawowe właściwości farmakodynamiczne to:

• Wybiórcze wiązanie z receptorami oksytocynowymi w mięśniach gładkich macicy¹⁹
• Pobudzanie rytmicznych skurczów macicy²⁰
• Zwiększanie częstości istniejących skurczów macicy²¹
• Zwiększanie napięcia mięśniówki macicy²²
• Szybkie działanie po podaniu (stabilne obkurczenie w ciągu 2 minut)²³
• Pojedyncza dawka wywołuje efekt porównywalny z wielogodzinną infuzją oksytocyny²⁴
• Skuteczne zapobieganie atonii macicy i nadmiernemu krwawieniu poporodowemu²⁵

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność karbetocyny zarówno po cięciu cesarskim, jak i po porodzie naturalnym, a jej profil bezpieczeństwa jest porównywalny z profilem oksytocyny, także u młodych pacjentek w wieku 12-18 lat.