Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Fimbrie typu 2 i 3

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania szczepionek zawierających fimbrie typu 2 i 3

Fimbrie typu 2 i 3 stanowią istotny składnik antygenowy szczepionek bezkomórkowych przeciw krztuścowi, takich jak Adacel. W kontekście ich stosowania należy przestrzegać szeregu środków ostrożności, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność immunizacji. Szczepionki zawierające fimbrie typu 2 i 3 wymagają szczególnej uwagi w zakresie wskazań, przeciwwskazań oraz potencjalnych działań niepożądanych.¹

Ogólne zasady stosowania szczepionek z fimbriami typu 2 i 3

Szczepionki zawierające fimbrie typu 2 i 3 jako składnik antygenowy (np. Adacel) nie powinny być stosowane w schemacie szczepienia podstawowego. Są one przeznaczone wyłącznie do szczepień przypominających. Odnośnie do odstępów między dawką przypominającą a wcześniejszymi dawkami przypominającymi zawierającymi antygeny błonicy i/lub tężca, należy ściśle przestrzegać oficjalnych zaleceń.²

Badania kliniczne wykazały brak klinicznie istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych po podaniu szczepionki przypominającej zawierającej fimbrie typu 2 i 3 w okresie 4 tygodni w porównaniu z częstością działań niepożądanych po wcześniejszej dawce szczepionki przeciw tężcowi i błonicy podanej przed co najmniej 5 laty.³

Postępowanie przed szczepieniem preparatami zawierającymi fimbrie typu 2 i 3

Przed podaniem szczepionki zawierającej fimbrie typu 2 i 3 konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu lekarskiego, ze szczególnym uwzględnieniem informacji o poprzednich szczepieniach i ewentualnych działaniach niepożądanych po nich. U pacjentów, u których wystąpiły poważne lub ciężkie działania niepożądane w ciągu 48 godzin po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej podobne składniki, decyzja o podaniu szczepionki z fimbriami typu 2 i 3 powinna być podejmowana z dużą ostrożnością, po starannym rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka.⁴

Podobnie jak w przypadku wszystkich szczepionek podawanych we wstrzyknięciach, podczas podawania preparatów z fimbriami typu 2 i 3 należy zapewnić odpowiednie leczenie i nadzór umożliwiający natychmiastową interwencję w przypadku wystąpienia rzadkich reakcji anafilaktycznych po szczepieniu.⁵

Szczególne sytuacje kliniczne przy stosowaniu szczepionek z fimbriami typu 2 i 3

W przypadku wystąpienia zespołu Guillaina-Barrégo w ciągu 6 tygodni po wcześniejszym podaniu szczepionki zawierającej toksoid tężcowy, decyzja o podaniu jakiejkolwiek szczepionki zawierającej ten składnik, w tym szczepionek z fimbriami typu 2 i 3, powinna być oparta na dokładnej analizie potencjalnych korzyści i ryzyka.⁶

Szczepionek zawierających fimbrie typu 2 i 3 nie należy podawać osobom z:

• Postępującą chorobą neurologiczną
• Niekontrolowaną padaczką
• Postępującą encefalopatią

Szczepienie w tych przypadkach należy odłożyć do czasu ustalenia odpowiedniego schematu leczenia i stabilizacji choroby.⁷

Immunomodulacja i niedobory odporności a szczepionki z fimbriami typu 2 i 3

U pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu lub cierpiących na niedobory odporności, immunogenność szczepionek zawierających fimbrie typu 2 i 3 może być zmniejszona. Jeśli to możliwe, zaleca się przełożenie szczepienia do momentu zakończenia takiego leczenia lub choroby. Niemniej jednak, szczepienie osób zakażonych wirusem HIV lub pacjentów z przewlekłym niedoborem odporności, takim jak AIDS, jest zalecane, mimo iż odpowiedź immunologiczna może być ograniczona.⁸

Droga podania szczepionek zawierających fimbrie typu 2 i 3

Przy podawaniu szczepionek zawierających fimbrie typu 2 i 3 należy przestrzegać następujących zasad:

• Nie podawać dożylnie ani śródskórnie
• U pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe lub z zaburzeniami krzepnięcia należy zachować szczególną ostrożność podczas wstrzyknięcia domięśniowego ze względu na ryzyko krwotoku
• W przypadku pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia można rozważyć podanie szczepionki głęboko podskórnie, mimo ryzyka nasilonych reakcji miejscowych

⁹

Omdlenia poszczepienne po preparatach z fimbriami typu 2 i 3

Omdlenie (zasłabnięcie) może wystąpić po lub nawet przed podaniem jakiejkolwiek szczepionki, w tym szczepionek zawierających fimbrie typu 2 i 3. Dlatego należy wdrożyć odpowiednie procedury zapobiegające urazom w wyniku upadku oraz postępowania w przypadku omdleń.¹⁰

Reakcje alergiczne związane ze szczepionkami zawierającymi fimbrie typu 2 i 3

Należy zwrócić uwagę, że nasadki ampułko-strzykawek ze szczepionkami zawierającymi fimbrie typu 2 i 3 mogą zawierać pochodne naturalnej gumy lateksowej, która może wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych na lateks. Ponadto szczepionki te mogą zawierać śladowe ilości formaldehydu i glutaraldehydu, które są stosowane podczas procesu wytwarzania, co również może być istotne w kontekście potencjalnych reakcji alergicznych.^{11 12}

Dodatkowe uwagi dotyczące szczepionek z fimbriami typu 2 i 3

Należy pamiętać, że podobnie jak w przypadku każdej szczepionki, preparaty zawierające fimbrie typu 2 i 3 mogą nie zapewnić 100% ochrony wszystkim zaszczepionym osobom. Po podaniu szczepionek adsorbowanych, do których należą szczepionki z fimbriami typu 2 i 3, może dojść do powstania trwałego guzka w miejscu wstrzyknięcia, szczególnie jeśli szczepionka była podawana do warstwy powierzchniowej tkanki podskórnej.¹³

Identyfikowalność produktu zawierającego fimbrie typu 2 i 3

W celu poprawy identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych zawierających fimbrie typu 2 i 3, należy czytelnie zapisać nazwę i numer serii podawanego produktu. Jest to istotne dla właściwego monitorowania bezpieczeństwa szczepionek oraz szybkiej identyfikacji preparatu w przypadku wystąpienia działań niepożądanych.¹⁴

Skład antygenowy szczepionek zawierających fimbrie typu 2 i 3

Fimbrie typu 2 i 3 stanowią jeden z kilku antygenów krztuścowych obecnych w szczepionkach bezkomórkowych. W preparacie Adacel, fimbrie typu 2 i 3 występują w ilości 5 mikrogramów na dawkę (0,5 ml), co w połączeniu z innymi antygenami krztuścowymi (toksoid krztuścowy: 2,5 μg, hemaglutynina włókienkowa: 5 μg, pertaktyna: 3 μg) oraz toksoidami błoniczym i tężcowym tworzy kompleksowy skład zapewniający szeroką ochronę immunologiczną.¹⁵