Wskazania do stosowania
Drospirenon

Wskazania do stosowania substancji czynnej drospirenon. Kiedy i w jakich warunkach polecić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Drospirenon to substancja czynna z grupy progestagenów o działaniu przeciwmineralokortykoidowym i antyandrogenowym, stosowana w preparatach złożonych jako składnik hormonalnej terapii. Na podstawie analizy charakterystyk produktów leczniczych zawierających drospirenon, można wyróżnić dwa główne wskazania do stosowania tej substancji.^{1 2}

Antykoncepcja doustna

Drospirenon jako składnik doustnych preparatów antykoncepcyjnych występuje w połączeniu z etynyloestradiolem w różnych dawkach. Produkty te są wskazane do stosowania w celu zapobiegania ciąży.^{3 4} W przypadku większości leków zawierających kombinację drospirenonu z etynyloestradiolem, decyzja o ich przepisaniu powinna zostać podjęta na podstawie indywidualnej oceny czynników ryzyka u kobiety, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz porównania tego ryzyka z innymi złożonymi hormonalnymi produktami antykoncepcyjnymi.^{5 6}

Drospirenon występuje w produktach antykoncepcyjnych w następujących kombinacjach:

Preparaty z etynyloestradiolem 0,02 mg i drospirenonem 3 mg

Ta kombinacja jest najczęściej stosowana i dostępna w wielu produktach leczniczych, m.in. Axia, Naraya, Yasminelle, Teenia, Sidretella 20.^{7 8} Występują zarówno w formie klasycznych opakowań (21 tabletek aktywnych), jak i w schematach zawierających dodatkowo tabletki placebo (24 tabletki aktywne i 4 tabletki placebo) jak np. Yaz, Lesiplus, Naraya Plus, Axia Plus.^{9 10}

Preparaty z etynyloestradiolem 0,03 mg i drospirenonem 3 mg

Ta kombinacja jest stosowana w produktach takich jak Yasmin, Lesine, Midiana, Sidretella 30.^{11 12} Podobnie jak w przypadku niższej dawki etynyloestradiolu, występują również w wersjach z tabletkami placebo, jak Vibin, Varel, Axia Forte Plus.¹³

Preparaty z samym drospirenonem

Na rynku dostępny jest również produkt zawierający wyłącznie drospirenon w dawce 4 mg (Slinda), który także jest wskazany do antykoncepcji.^{14 15}

Hormonalna Terapia Zastępcza

Drugim głównym wskazaniem do stosowania drospirenonu jest Hormonalna Terapia Zastępcza (HTZ). W tym przypadku drospirenon występuje w połączeniu z estradiolem, a nie etynyloestradiolem, co jest istotną różnicą w porównaniu do preparatów antykoncepcyjnych. Produkty takie jak Angeliq czy Klimedix zawierają 2 mg drospirenonu i 1 mg estradiolu.^{16 17}

Wskazania do stosowania preparatów HTZ zawierających drospirenon obejmują:

1. Leczenie objawów niedoboru estrogenów u kobiet będących ponad 1 rok po menopauzie.^{18 19}
2. Zapobieganie osteoporozie u kobiet po menopauzie, obarczonych wysokim ryzykiem przyszłych złamań, u których występuje nietolerancja lub przeciwwskazania do stosowania innych produktów leczniczych stosowanych w zapobieganiu osteoporozie.^{20 21}

Należy zaznaczyć, że doświadczenie dotyczące leczenia kobiet w wieku powyżej 65 lat preparatami HTZ zawierającymi drospirenon jest ograniczone.^{22 23}

Indywidualizacja terapii

Przy przepisywaniu leków zawierających drospirenon kluczowa jest indywidualna ocena czynników ryzyka u pacjentki. Dotyczy to szczególnie produktów antykoncepcyjnych, gdzie należy uwzględnić ryzyko wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.^{24 25}

W przypadku HTZ należy rozważyć stosowanie drospirenonu, gdy inne produkty lecznicze stosowane w zapobieganiu osteoporozie nie mogą być zastosowane z powodu nietolerancji lub przeciwwskazań.²⁶

Cechy charakterystyczne drospirenonu

Drospirenon jest szczególnym rodzajem progestagenu, który wyróżnia się na tle innych substancji z tej grupy. Jego działanie jest zbliżone do naturalnego progesteronu, ale posiada również dodatkowe właściwości, które mogą być korzystne w określonych sytuacjach klinicznych.^{27 28}

Właściwości farmakologiczne drospirenonu

Drospirenon wykazuje następujące właściwości farmakologiczne:

• Działanie przeciwmineralokortykoidowe – może zapobiegać zatrzymywaniu wody w organizmie, co jest korzystne u pacjentek z tendencją do obrzęków i zwiększenia masy ciała w trakcie przyjmowania leków hormonalnych.²⁹
• Działanie antyandrogenowe – może być korzystne u kobiet z objawami androgenizacji, takimi jak trądzik czy nadmierne owłosienie.³⁰

Preparaty dostępne na rynku

Na polskim rynku dostępne są liczne preparaty zawierające drospirenon. Można je podzielić na następujące kategorie:

^{31 32 33 34}

Zalecenia praktyczne dotyczące przepisywania drospirenonu

Przy podejmowaniu decyzji o przepisaniu leku zawierającego drospirenon, lekarz powinien kierować się następującymi zasadami:

Ocena ryzyka zakrzepowo-zatorowego

Szczególnie w przypadku antykoncepcji hormanalnej, kluczowa jest ocena ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Każda pacjentka powinna być indywidualnie oceniona pod kątem czynników ryzyka, takich jak:

• Wiek
• Otyłość
• Palenie tytoniu
• Unieruchomienie przez dłuższy czas
• Zabiegi chirurgiczne
• Występowanie zakrzepicy w rodzinie
• Obecność czynników zwiększających ryzyko zakrzepowe³⁵

Dobór preparatu

Przy wyborze odpowiedniego preparatu zawierającego drospirenon należy uwzględnić:

• Wiek pacjentki – u młodszych kobiet zazwyczaj stosuje się preparaty antykoncepcyjne, u kobiet po menopauzie – HTZ.³⁶
• Cel terapii – zapobieganie ciąży, łagodzenie objawów androgenizacji, HTZ po menopauzie, zapobieganie osteoporozie.^{37 38}
• Obecność przeciwwskazań – szczególnie w kontekście ryzyka zakrzepowo-zatorowego.³⁹
• Preferencje pacjentki – schemat przyjmowania (21, 24+4, 28 dni), dawka etynyloestradiolu.^{40 41}

Monitorowanie terapii

Pacjentki przyjmujące preparaty zawierające drospirenon powinny być regularnie monitorowane, ze szczególnym uwzględnieniem:

• Objawów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
• Ciśnienia tętniczego
• Tolerancji leczenia i działań niepożądanych
• W przypadku HTZ – skuteczności w łagodzeniu objawów menopauzy
• Ogólnego stanu zdrowia^{42 43}

Podsumowanie wskazań do stosowania drospirenonu

Drospirenon jest substancją czynną o wielokierunkowym działaniu, która znajduje zastosowanie w dwóch głównych obszarach terapeutycznych:^{44 45}

1. Antykoncepcja hormonalna – w połączeniu z etynyloestradiolem w dawkach 0,02 mg lub 0,03 mg, lub jako samodzielny środek antykoncepcyjny
2. Hormonalna Terapia Zastępcza – w połączeniu z estradiolem, w leczeniu objawów niedoboru estrogenów u kobiet po menopauzie oraz zapobieganiu osteoporozie

Decyzja o przepisaniu produktu zawierającego drospirenon powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, po dokładnej ocenie czynników ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Dodatkowe właściwości drospirenonu, takie jak działanie przeciwmineralokortykoidowe i antyandrogenowe, mogą stanowić korzystny profil u określonych grup pacjentek.^{46 47}