Właściwości farmakodynamiczne
Dapoksetyna

Charakterystyka farmakodynamiczna dapoksetyny

Dapoksetyna jest substancją czynną należącą do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki urologiczne” (kod ATC: G04BX14). Jest to związek o silnym, selektywnym działaniu hamującym wychwyt zwrotny serotoniny (SSRI), charakteryzujący się wartością IC50 wynoszącą 1,12 nM. Zarówno dapoksetyna, jak i jej główne metabolity występujące w organizmie ludzkim – demetyoldapoksetyna (IC50 <1 nM) oraz didemetylodapoksetyna (IC50 = 2 nM) – wykazują podobną siłę działania, natomiast tlenek-N-dapoksetyny posiada znacznie słabszą aktywność farmakologiczną (IC50 = 282 nM).¹

Mechanizm działania

Proces ejakulacji u człowieka jest regulowany przez współczulny układ nerwowy. Szlak odruchu ejakulacyjnego rozpoczyna się w ośrodku rdzeniowym, skąd sygnały są przewodzone przez pień mózgu, pozostając pod wpływem określonych struktur mózgowych, w szczególności jądra przedwzrokowego bocznego oraz jądra przykomorowego.²

Postulowany mechanizm działania dapoksetyny w leczeniu przedwczesnego wytrysku polega na hamowaniu neuronalnego wychwytu zwrotnego serotoniny, co prowadzi do zwiększenia stężenia tego neuroprzekaźnika i nasilenia jego oddziaływania na receptory pre- i postsynaptyczne.³

W badaniach przeprowadzonych na modelu zwierzęcym wykazano, że dapoksetyna hamuje odruch ejakulacji u szczurów, działając na poziomie ponadrdzeniowym, w obrębie jądra przy olbrzymiokomórkowego bocznego (LPGi). Fizjologicznie, współczulne włókna pozazwojowe unerwiające struktury układu rozrodczego (pęcherzyki nasienne, nasieniowody, prostatę, mięsień opuszkowo-cewkowy oraz szyję pęcherza moczowego) powodują ich sekwencyjne skurcze, prowadzące do ejakulacji. Dapoksetyna moduluje ten odruch ejakulacyjny poprzez wpływ na ośrodkowe mechanizmy regulacyjne.⁴

Skuteczność kliniczna

Skuteczność kliniczna dapoksetyny w terapii przedwczesnego wytrysku została potwierdzona w pięciu randomizowanych badaniach klinicznych z zastosowaniem podwójnie ślepej próby i kontroli placebo, przeprowadzonych na łącznej próbie 6081 pacjentów. Do badań włączano mężczyzn w wieku co najmniej 18 lat, u których przedwczesny wytrysk występował podczas większości stosunków płciowych w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem badania.⁵

Przedwczesny wytrysk definiowano zgodnie z kryteriami diagnostycznymi DSM-IV, które obejmowały: krótki czas od penetracji do wytrysku wewnątrzpochwowego (IELT – intravaginal ejaculatory latency time) wynoszący ≤2 minuty i mierzony przy pomocy stopera w czterech badaniach, słabą kontrolę nad ejakulacją oraz związany z tym niepokój lub trudności w relacjach interpersonalnych.⁶

Z badań wykluczano pacjentów z innymi rodzajami zaburzeń, w tym z zaburzeniami erekcji, a także osoby stosujące inne metody farmakoterapii przedwczesnego wytrysku.⁷

Wyniki badań klinicznych

Wszystkie przeprowadzone badania wykazały zgodne rezultaty, potwierdzając skuteczność produktu leczniczego Priligy po 12 tygodniach jego stosowania. W istotnym klinicznie 24-tygodniowym badaniu wzięli udział pacjenci zarówno z krajów UE, jak i spoza Unii, a całkowita liczba uczestników wyniosła 1162 osoby. W badaniu zastosowano randomizację: 385 pacjentów przydzielono do grupy placebo, 388 do grupy otrzymującej Priligy w dawce 30 mg w razie potrzeby oraz 389 do grupy stosującej Priligy w dawce 60 mg w razie potrzeby.⁸

Wpływ na IELT

Głównym parametrem oceny skuteczności był czas od penetracji do wytrysku wewnątrzpochwowego (IELT). Poniższa tabela przedstawia wartości mediany oraz średnią wartość IELT wyliczoną metodą najmniejszych kwadratów na końcu badania:

⁹

Dodatkowo przeprowadzono analizę odsetka pacjentów osiągających określone wartości IELT na końcu badania, co prezentuje poniższa tabela:

¹⁰

Istotne jest to, że stopień wydłużenia IELT w wyniku stosowania dapoksetyny wykazywał zmienność u różnych pacjentów i związany był z wyjściową wartością IELT.¹¹

Ocena skuteczności klinicznej

Istotność kliniczna efektów działania produktu leczniczego Priligy została potwierdzona poprzez analizę wyników zgłaszanych przez pacjentów oraz analizę respondentów.¹²

Za respondenta uznawano pacjenta, który wykazał co najmniej 2-kategoryjną poprawę kontroli ejakulacji oraz co najmniej 1-kategoryjny spadek zdenerwowania związanego z ejakulacją. Analiza wykazała, że odsetek respondentów był statystycznie istotnie większy w grupach stosujących Priligy w porównaniu do placebo na końcu badania (w tygodniu 12 lub 24). W analizie zbiorczej w 12. tygodniu badania, odsetek respondentów wynosił:¹³

• dla dapoksetyny w dawce 30 mg: 11,1% (95% CI [7,24; 14,87])
• dla dapoksetyny w dawce 60 mg: 16,4% (95% CI [13,01; 19,75])

¹⁴

Ocena subiektywna pacjentów

Kliniczną istotność efektów leczenia produktem Priligy oceniono również przy pomocy Skali Zmiany Ogólnego Wrażenia Klinicznego (ang.: Clinical Global Impression of Change, CGIC). W ramach tej oceny pacjenci porównywali stan swojego przedwczesnego wytrysku na początku badania i po jego zakończeniu, udzielając odpowiedzi w zakresie od „dużo lepiej” do „dużo gorzej”.¹⁵

Na końcu badania (tydzień 24.) wyniki oceny subiektywnej pacjentów przedstawiały się następująco:¹⁶

• 28,4% pacjentów w grupie stosującej dapoksetynę 30 mg oceniło swój stan jako „lepszy” lub „dużo lepszy” (w porównaniu z 14% w grupie placebo)
• 35,5% pacjentów w grupie stosującej dapoksetynę 60 mg oceniło swój stan jako „lepszy” lub „dużo lepszy” (w porównaniu z 14% w grupie placebo)
• 53,4% pacjentów stosujących dapoksetynę w dawce 30 mg oceniło swój stan jako „nieznacznie lepszy” (w porównaniu z 28,8% w grupie placebo)
• 65,6% pacjentów stosujących dapoksetynę w dawce 60 mg oceniło swój stan jako „nieznacznie lepszy” (w porównaniu z 28,8% w grupie placebo)

¹⁷