Właściwości farmakokinetyczne
Benfotiamina

Właściwości farmakokinetyczne benfotiaminy

Benfotiamina, jako rozpuszczalna w tłuszczach pochodna witaminy B1, wykazuje znacznie lepsze właściwości farmakokinetyczne w porównaniu do tradycyjnych, rozpuszczalnych w wodzie form tiaminy. Szczegółowa analiza jej właściwości farmakokinetycznych obejmuje procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji.¹

Wchłanianie

Benfotiamina po podaniu doustnym przechodzi przez żołądek w stanie niezmienionym, ponieważ wykazuje stabilność w środowisku kwaśnym. Wchłanianie rozpoczyna się dopiero w dwunastnicy i przebiega proporcjonalnie do dawki, w przeciwieństwie do rozpuszczalnych w wodzie pochodnych tiaminy, które wykazują kinetykę związaną z saturacją substratem w jelicie cienkim.²

Proces wchłaniania benfotiaminy wymaga specyficznego mechanizmu biochemicznego – przed wchłonięciem reszta fosforanowa musi zostać odszczepiona w ścianie jelita przez obecne tam pirofosfatazy. Pod wpływem działania fosfataz jelitowych zachodzi proces defosforylacji benfotiaminy do rozpuszczalnej w tłuszczach S-benzoilotiaminy (SBT).^{3 4}

Biodostępność benfotiaminy jest zdecydowanie wyższa niż w przypadku rozpuszczalnych w wodzie form tiaminy i wynosi około 25%, co stanowi około 3,6-krotnie więcej niż biodostępność chlorowodorku lub azotanu tiaminy, które osiągają biodostępność na poziomie około 5,3%.^{5 6}

Warto zauważyć, że w przypadku tiaminy podawanej doustnie występuje podwójny mechanizm transportowy:

• transport wysycalny, energia czynna i transport zależny od sodu dla ilości poniżej 2 μmol/l
• dyfuzja bierna przy większych dawkach

<sup data-drug="Tiavella" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="W przypadku tiaminy podawanej doustnie zakłada się podwójny mechanizm transportowy (transport wysycalny, energia czynna i transport zależny od sodu dla ilości 7

Aktywne wchłanianie jest najsilniejsze w proksymalnej części jelita cienkiego (jelito czcze i jelito kręte).⁸

Po doustnym podaniu benfotiaminy stwierdza się 2-3 razy większe stężenie maksymalne (C_max) niż po podaniu pochodnych rozpuszczalnych w wodzie. Badania porównawcze wykazały, że doustne przyjmowanie benfotiaminy daje 5-krotnie wyższe wartości C_max tiaminy w porównaniu do chlorowodorku tiaminy.^{9 10}

Dystrybucja

Powstająca z benfotiaminy w ścianie jelita S-benzoilotiamina przenika dzięki dobrej rozpuszczalności w tłuszczach w sposób bierny proporcjonalnie do dawki do krwiobiegu oraz komórek narządów docelowych.^{11 12}

We krwi tiamina jest rozmieszczona niejednorodnie:

• 75% znajduje się w erytrocytach
• 15% w leukocytach
• 10% pozostaje w osoczu, gdzie wiąże się głównie z albuminami

^{13 14}

W osoczu około 20-30% witaminy B1 wiąże się z białkami, a jej stężenie jest silnie regulowane.¹⁵

Tiamina przekracza barierę krew-mózg oraz barierę łożyskową i przenika do mleka kobiecego.¹⁶

Badania eksperymentalne na myszach z zastosowaniem znakowanej radioaktywnie 3H-benfotiaminy wykazały, że największa radioaktywność występuje we krwi, wątrobie i nerkach. Mięśnie i mózg uzyskały tylko od 5 do 20% wartości obserwowanych w wątrobie, co w przybliżeniu pozostawało na stałym poziomie przez cały okres przyswajania. Na podstawie pełnego autoradiogramu zwierzęcia szczególnie wysokie poziomy radioaktywności zaobserwowano w mózgu, mięśniu sercowym oraz przeponie.¹⁷

Metabolizm

Doustne podanie benfotiaminy prowadzi do nagłego zwiększenia aktywności tiaminy we krwi pełnej, w czerwonych krwinkach, płynie mózgowo-rdzeniowym oraz moczu, zarówno u osób z prawidłową zawartością jak i niedoborem tiaminy.¹⁸

Wewnątrz organizmu tiamina i jej rozpuszczalne w tłuszczach pochodne ulegają przekształceniu w difosforan tiaminy (TDP), czyli biologicznie aktywny metabolit. Po przejściu S-benzoilotiaminy (SBT) do komórek, jest ona przekształcana w tiaminę, a następnie za pomocą kinazy tiaminowej w aktywny koenzym – kokarboksylazę (dwufosforan tiaminy).^{19 20}

Podczas enzymatycznej przemiany benfotiaminy w tiaminę powstają dodatkowe metabolity, w tym:

• kwas benzoesowy
• kwas hipurowy

²¹

Powstała tiamina może następnie ulec dalszemu przekształceniu w różne metabolity:

• kwas tiaminowy
• kwas metylotiazolooctowy (MTA)
• piramina

^{22 23}

Badania potwierdziły, że po podaniu benfotiaminy u ludzi powstają w tkankach aktywne koenzymy.²⁴

Eliminacja

Wydalanie tiaminy powstałej z benfotiaminy zachodzi w trzech etapach:²⁵

• Faza α (etap wstępny) – krótka, trwająca około 0,15 godz.
• Faza β (okres półtrwania) – około 1 godziny
• Okres końcowy – około 2 dni

Biologiczny okres półtrwania tiaminy powstałej z benfotiaminy wynosi:²⁶

• Faza α – 5 godzin
• Faza β – 16 godzin

Średni biologiczny okres półtrwania (t_1/2) w osoczu wynosi dla benfotiaminy 3,6 godziny.²⁷

Okres półtrwania benfotiaminy (faza eliminacji) nie różni się od okresu półtrwania chlorowodorku tiaminy, dwusiarczku tiaminy i azotanu tiaminy.²⁸

Średni biologiczny okres półtrwania w 8. dniu codziennego domięśniowego podawania chlorowodorku tiaminy wynosi 3,8 ± 1,6 godziny, a doustnego podawania benfotiaminy 4,1 ± 1,2 godziny.²⁹

W przypadku spożywania małych ilości benfotiaminy lub tiaminy, w moczu wydalana jest niezmieniona lub zmieniona w niewielkim stopniu tiamina. Jednak nadmiar tiaminy, przekraczający możliwości magazynowania w tkankach i zapotrzebowanie na koenzymy, zostaje gwałtownie usunięty przez nerki i wydalony z moczem w postaci niezmienionej, wolnej lub fosforylowanej, albo w postaci metabolitów.^{30 31}

Około 50% tiaminy wydalane jest w postaci niezmienionej lub jako estry siarczanowe. Pozostała część wydalana jest w postaci metabolitów, takich jak kwas tiaminowy, kwas metylotiazolooctowy i piramina.^{32 33}

Przy stężeniach fizjologicznych klirens nerkowy tiaminy jest bardzo niski i wynosi mniej niż klirens kreatyniny.³⁴

Okres półtrwania tiaminy w organizmie wynosi od około 9 do 18 dni.³⁵

Porównanie parametrów farmakokinetycznych