Przeciwwskazania stosowania
Aminofluorek

Przeciwwskazania stosowania aminofluorku – kiedy odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Aminofluorki (Olaflur, Dectaflur) stanowią ważną grupę związków stosowanych w stomatologii profilaktycznej. Występują m.in. w preparacie Elmex w postaci żelu (12,5 mg fluoru/g), gdzie aminofluorki są obecne w połączeniu z fluorkiem sodu. Mimo udokumentowanej skuteczności, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie preparatów zawierających aminofluorki jest przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów z aminofluorkami jest potwierdzona nadwrażliwość pacjenta na substancje czynne (Olaflur, Dectaflur, fluorek sodu) lub którykolwiek z pozostałych składników preparatu. W przypadku żelu Elmex należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość substancji pomocniczych, w tym glikolu propylenowego (100 mg/g) oraz aromatów zawierających potencjalnie alergizujące związki.^{2 3}

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią reakcji alergicznych na składniki preparatów stomatologicznych, gdyż żel Elmex zawiera szereg potencjalnych alergenów kontaktowych, takich jak:⁴

• Alkohol benzylowy
• Limonen
• Linalol
• Eugenol
• Benzoesan benzylu
• Cytronellol
• Geraniol

⁵

Patologiczne zmiany złuszczające błony śluzowej jamy ustnej

Obecność patologicznych zmian złuszczających w obrębie błony śluzowej jamy ustnej stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do aplikacji preparatów zawierających aminofluorki. Dotyczy to pacjentów z takimi schorzeniami jak pemfigoid, pęcherzyca, liszaj płaski nadżerkowy oraz inne dermatozy przebiegające z oddzielaniem się nabłonka błony śluzowej.⁶

W przypadku wystąpienia takich zmian należy odradzić pacjentowi stosowanie preparatu Elmex do czasu wygojenia zmian patologicznych. Zastosowanie żelu na uszkodzoną śluzówkę mogłoby spowodować nasilenie stanu zapalnego, ból, a także zwiększone wchłanianie fluoru do krwiobiegu.⁷

Fluoroza kości i/lub szkliwa

Fluoroza stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania preparatów z aminofluorkami. To przewlekłe schorzenie powstające w wyniku nadmiernej ekspozycji na związki fluoru, objawiające się zmianami w strukturze szkliwa zębów (białe, nieprzezroczyste plamy, brązowe przebarwienia, nadżerki szkliwa) lub/i układu kostnego.⁸

U pacjentów z rozpoznaną fluorozą kości lub szkliwa zębowego stosowanie dodatkowych preparatów zawierających związki fluoru może prowadzić do nasilenia objawów choroby i pogorszenia stanu klinicznego. Lekarz powinien w takich przypadkach rozważyć alternatywne metody profilaktyki przeciwpróchniczej, które nie zawierają fluoru.⁹

Brak kontroli odruchu połykania

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania aminofluorków jest brak zdolności do kontrolowania odruchu połykania. Dotyczy to następujących grup pacjentów:¹⁰

• Dzieci w wieku przedszkolnym (poniżej 6 lat) – ze względu na niedojrzały neurologicznie odruch połykania i ryzyko przypadkowego połknięcia znacznych ilości preparatu
• Osoby z niepełnosprawnością intelektualną lub fizyczną, uniemożliwiającą kontrolowane stosowanie preparatu
• Pacjenci z zaburzeniami neurologicznymi wpływającymi na kontrolę odruchów jamy ustnej

¹¹

Ryzyko przypadkowego połknięcia większej ilości preparatu Elmex jest szczególnie istotne z uwagi na wysokie stężenie fluoru (12,5 mg/g), co w przypadku spożycia może prowadzić do objawów ostrego zatrucia związkami fluoru. Dlatego też stosowanie aminofluorków u pacjentów z zaburzoną kontrolą odruchu połykania jest przeciwwskazane.^{12 13}

Skład ilościowy preparatu a przeciwwskazania

Analizując przeciwwskazania do stosowania aminofluorków należy mieć na uwadze skład ilościowy preparatu Elmex, który zawiera:¹⁴

Wysokie stężenie fluoru w preparacie (12,5 mg/g) stanowi dodatkowe uzasadnienie dla ścisłego przestrzegania przeciwwskazań, szczególnie u pacjentów z brakiem kontroli odruchu połykania oraz u osób z fluorozą.¹⁵