Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Amikacyna

Wpływ amikacyny na ciążę, laktację i płodność

Amikacyna należy do grupy antybiotyków aminoglikozydowych, których stosowanie w okresie ciąży i karmienia piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza. Informacje przedstawione poniżej stanowią kompleksowy przegląd wiedzy, którą lekarz powinien przekazać pacjentce będącej w ciąży lub karmiącej piersią, u której rozważane jest leczenie amikacyną.^{1 2}

Wpływ na ciążę

Dane dotyczące stosowania aminoglikozydów, w tym amikacyny, u kobiet w okresie ciąży są ograniczone. Podstawowa informacja, jaką lekarz musi przekazać pacjentce, dotyczy potencjalnego ryzyka dla płodu związanego ze stosowaniem tego leku.^{3 4}

Przenikanie przez łożysko – aminoglikozydy, w tym amikacyna, przenikają przez barierę łożyskową, co stwarza ryzyko dla rozwijającego się płodu.^{5 6}

Potencjalne ryzyko ototoksyczności – kluczową informacją, którą lekarz musi przekazać pacjentce, jest udokumentowane ryzyko wrodzonej głuchoty u dzieci. W literaturze medycznej opisywano przypadki całkowitej, nieodwracalnej, obustronnej wrodzonej głuchoty u dzieci, których matki otrzymywały streptomycynę (inny antybiotyk aminoglikozydowy) podczas ciąży.^{7 8}

Chociaż nie opisywano dotychczas niepożądanego działania na płód lub noworodka specyficznie związanego ze stosowaniem amikacyny u kobiet w ciąży, lekarz musi poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku wystąpienia podobnych uszkodzeń.^{9 10 11}

Wskazania do stosowania w okresie ciąży

Ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu, preparaty amikacyny (Amikacin Adamed, Biodacyna, Amikacin B.Braun, Amikacin Kabi) nie powinny być stosowane w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne ze względu na stan kliniczny pacjentki.^{12 13}

W przypadku, gdy lekarz uzna, że leczenie amikacyną jest niezbędne, musi poinformować pacjentkę o konieczności ścisłego nadzoru medycznego w trakcie terapii.^{14 15}

Informacje dla pacjentki w ciąży

Lekarz ma obowiązek poinformować pacjentkę o wszystkich potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem amikacyny w okresie ciąży. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy leczenie rozpoczyna się w trakcie ciąży, jak i przypadków, gdy pacjentka zajdzie w ciążę podczas stosowania tego leku.^{16 17 18 19}

W przypadku kropli do oczu Biodacyna Ophthalmicum 0,3%, zawierających amikacynę, również brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży.²⁰

Wpływ na laktację

Lekarz musi przekazać pacjentce karmiącej piersią informacje dotyczące potencjalnego ryzyka związanego ze stosowaniem amikacyny w okresie laktacji. Obecnie brak jest jednoznacznych danych dotyczących przenikania amikacyny do mleka kobiecego.^{21 22 23 24}

W przypadku kropli do oczu Biodacyna Ophthalmicum 0,3% również brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u kobiet karmiących piersią.²⁵

Zalecenia dotyczące karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności podjęcia decyzji dotyczącej:

• przerwania karmienia piersią, lub
• przerwania/wstrzymania się od podawania amikacyny

^{26 27}

Przy podejmowaniu tej decyzji lekarz powinien rozważyć wraz z pacjentką stosunek korzyści wynikających z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia amikacyną dla matki.^{28 29}

W przypadku, gdy amikacyna musi być podawana kobiecie karmiącej piersią, procedura ta powinna odbywać się pod ścisłym nadzorem medycznym.³⁰

Wpływ na płodność

Dane dotyczące wpływu amikacyny na płodność pochodzą z badań przedklinicznych. Lekarz powinien poinformować pacjentów, że w badaniach nad toksycznością reprodukcyjną przeprowadzonych na modelach zwierzęcych (myszy i szczury) nie wykazano negatywnego wpływu amikacyny na płodność.^{31 32 33}

W badaniach przedklinicznych nie zaobserwowano również toksycznego działania amikacyny na płód.^{34 35}

Należy jednak podkreślić, że wyniki badań na zwierzętach nie zawsze przekładają się bezpośrednio na bezpieczeństwo stosowania u ludzi, dlatego przy podejmowaniu decyzji o leczeniu należy zawsze kierować się indywidualną oceną stosunku korzyści do ryzyka.