Leksykon składników
na literę „B”

Składniki na „B”, strona 2 z 3

• bacytracyna

  Bacytracyna to polipeptydowy antybiotyk wytwarzany przez szczep Bacillus subtilis, działający bakteriobójczo głównie na bakterie Gram-dodatnie. Mechanizm działania bacytracyny polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokowanie defosforylacji lipidowego nośnika peptydoglikanu. Zaburza to proces tworzenia ściany komórkowej, co prowadzi do śmierci komórki bakteryjnej.

• borneol

  Borneol to organiczny związek chemiczny z grupy monoterpenów bicyklicznych, naturalnie występujący w olejkach eterycznych wielu roślin, takich jak rozmaryn, tymianek czy krwawnik pospolity. W medycynie znajduje zastosowanie głównie ze względu na swoje właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Mechanizm działania borneolu polega na modulacji receptorów GABA i wpływie na kanały wapniowe, co przekłada się na efekt uspokajający i analgetyczny.

• bromokryptyna

  Bromokryptyna to półsyntetyczna pochodna alkaloidów sporyszu, działająca jako agonista receptorów dopaminowych D2, z mniejszym wpływem na receptory D1. Jest stosowana głównie w leczeniu zaburzeń związanych z nadmiernym wydzielaniem prolaktyny, choroby Parkinsona oraz w hamowaniu laktacji.

• baklofen

  Baklofen to lek z grupy pochodnych kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), działający jako agonista receptorów GABA-B. Jego główny mechanizm działania polega na hamowaniu odruchów mono- i polisynaptycznych na poziomie rdzenia kręgowego, co prowadzi do zmniejszenia napięcia mięśniowego.

• buspiron

  Buspiron to substancja czynna należąca do grupy leków przeciwlękowych, która wykazuje działanie anksjolityczne bez typowych dla benzodiazepin efektów sedatywnych i uzależniających. Działa głównie poprzez częściowe pobudzanie receptorów serotoninowych 5-HT1A oraz blokowanie receptorów dopaminowych D2, co prowadzi do redukcji objawów lęku i niepokoju.

• bromowodorek galantaminy

  Bromowodorek galantaminy to substancja czynna z grupy leków stosowanych w leczeniu choroby Alzheimera. Jest to odwracalny, kompetycyjny inhibitor acetylocholinesterazy (AChE) – enzymu rozkładającego acetylocholinę, która jest neuroprzekaźnikiem odgrywającym kluczową rolę w procesach pamięci i uczenia się. Dodatkowo, galantamina moduluje receptory nikotynowe, co może zwiększać uwalnianie acetylocholiny i innych neuroprzekaźników w mózgu.

• butamiratu cytrynian

  Butamiratu cytrynian to nieopioidowy lek przeciwkaszlowy, który działa ośrodkowo na ośrodek kaszlu w rdzeniu przedłużonym mózgu. Blokuje on odruchy kaszlowe poprzez hamowanie przewodnictwa w drogach aferentnych nerwu błędnego, które są odpowiedzialne za przekazywanie bodźców wywołujących kaszel. Butamiratu cytrynian nie wpływa na ośrodek oddechowy i nie powoduje depresji oddechowej, co stanowi jego istotną przewagę nad opioidowymi lekami przeciwkaszlowymi.

• bursztynian solifenacyny

  Bursztynian solifenacyny to selektywny antagonista receptorów muskarynowych (głównie M3), stosowany w leczeniu pęcherza nadreaktywnego. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów muskarynowych w mięśniach gładkich pęcherza moczowego, co zmniejsza jego kurczliwość, redukuje częstotliwość skurczów wypieracza i zwiększa pojemność pęcherza. Dzięki temu skutecznie łagodzi objawy zespołu pęcherza nadreaktywnego: częstomocz, parcia naglące i nietrzymanie moczu związane z parciem naglącym.

• bozentan

  Bozentan to substancja czynna z grupy antagonistów receptorów endoteliny, stosowana głównie w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego (PAH). Działa poprzez blokowanie receptorów endoteliny-1 (ET-1), silnego wazokonstryktora, który przyczynia się do zwężenia naczyń krwionośnych w płucach. Hamowanie receptorów ET-A i ET-B przez bozentan prowadzi do rozszerzenia naczyń płucnych, zmniejszenia oporu naczyniowego i poprawy funkcji serca u pacjentów z PAH.

• bisoprolol fumaranu

  Bisoprolol fumaranu to selektywny beta-bloker drugiej generacji, który wykazuje wysoką kardioselektywność dla receptorów β1-adrenergicznych zlokalizowanych głównie w sercu. Blokując te receptory, bisoprolol zmniejsza częstość akcji serca, siłę skurczu mięśnia sercowego oraz spowalnia przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, co prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego i zmniejszenia zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen.

• bupropion chlorowodorek

  Bupropion chlorowodorek to substancja czynna o działaniu antydepresyjnym, należąca do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy (NDRI). Działa poprzez blokowanie transporterów tych neuroprzekaźników, co prowadzi do zwiększenia ich stężenia w synapsach nerwowych, poprawiając przekaźnictwo neuronalne i wpływając na poprawę nastroju, koncentracji oraz motywacji.

• bromfenak

  Bromfenak to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) stosowany głównie w okulistyce. Działa poprzez hamowanie enzymów cyklooksygenazy (COX-1 i COX-2), które odpowiadają za produkcję prostaglandyn – mediatorów stanu zapalnego. Dzięki temu bromfenak skutecznie redukuje stan zapalny, ból oraz obrzęk tkanek oka.

• benzoksoniowy chlorek

  Chlorek benzoksoniowy jest czwartorzędowym związkiem amoniowym stosowanym jako środek antyseptyczny i odkażający w różnych preparatach medycznych. Działa poprzez destabilizację błon komórkowych mikroorganizmów, co prowadzi do zwiększenia ich przepuszczalności i ostatecznie do śmierci komórki. Wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmując zarówno bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne.

• benzylopenicylina prokainowa

  Benzylopenicylina prokainowa to antybiotyk beta-laktamowy z grupy penicylin. Działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, co prowadzi do ich lizy i śmierci. Substancja charakteryzuje się przedłużonym uwalnianiem, co zapewnia utrzymanie stężenia terapeutycznego przez 12-24 godzin po podaniu domięśniowym.

• Bellis perennis

  Bellis perennis, znana powszechnie jako stokrotka pospolita, to roślina lecznicza wykorzystywana w medycynie tradycyjnej i homeopatii. Wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz łagodnie moczopędne. Mechanizm działania związany jest z obecnością saponin triterpenowych, flawonoidów oraz związków polifenolowych, które hamują szlaki prozapalne w organizmie.

• boldyna

  Boldyna to alkaloid izochinolinowy występujący naturalnie w liściach drzewa Peumus boldus (boldo). Głównym działaniem boldyny jest efekt hepatoprotekcyjny, dzięki któremu wpływa na ochronę wątroby przed czynnikami uszkadzającymi. Posiada również właściwości przeciwutleniające, żółciotwórcze i żółciopędne, co wspomaga trawienie i procesy metaboliczne w wątrobie.

• bromek pipekuronium

  Bromek pipekuronium to niedepolaryzujący środek zwiotczający mięśnie szkieletowe o długim czasie działania. Blokuje przewodnictwo nerwowo-mięśniowe poprzez kompetycyjne wiązanie z receptorami acetylocholinowymi w złączu nerwowo-mięśniowym, uniemożliwiając tym samym depolaryzację błony postsynaptycznej. Jest stosowany głównie jako adjuwant podczas znieczulenia ogólnego w celu ułatwienia intubacji dotchawiczej oraz zapewnienia odpowiedniego zwiotczenia mięśni podczas zabiegów chirurgicznych.

• bar siarczan

  Siarczan baru (BaSO4) to związek chemiczny, który znajduje zastosowanie w medycynie głównie jako środek kontrastowy w badaniach radiologicznych, zwłaszcza przewodu pokarmowego. Jest nieprzezroczysty dla promieni rentgenowskich, co pozwala na uwidocznienie struktur, które w innym przypadku byłyby niewidoczne. Siarczan baru działa poprzez fizyczne pokrycie błony śluzowej przewodu pokarmowego, nie wchłania się do krwioobiegu dzięki swojej bardzo niskiej rozpuszczalności.

• betakaroten

  Betakaroten to organiczny związek chemiczny z grupy karotenoidów, będący prowitaminą A. W organizmie człowieka przekształca się w retinol (witaminę A), który odgrywa kluczową rolę w procesie widzenia, wzrostu i różnicowania komórek, a także wspiera układ odpornościowy. Betakaroten wykazuje silne właściwości antyoksydacyjne, neutralizując wolne rodniki i chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym.

• białko surowicy ludzkiej

  Białko surowicy ludzkiej (human serum albumin, HSA) to naturalne białko osocza krwi, które stanowi około 60% wszystkich białek surowicy. Jest syntetyzowane w wątrobie i pełni kluczową rolę w utrzymaniu ciśnienia onkotycznego osocza, co zapobiega przesączaniu płynów z naczyń krwionośnych do tkanek. Dodatkowo funkcjonuje jako nośnik dla wielu substancji endogennych (bilirubina, hormony, kwasy tłuszczowe) oraz egzogennych, w tym leków.

• bupiwakaina chlorowodorek

  Bupiwakaina chlorowodorek to długo działający lek znieczulający miejscowo z grupy amidów, stosowany w anestezjologii do znieczulenia regionalnego. Mechanizm działania polega na blokowaniu kanałów sodowych w błonie komórkowej neuronów, co hamuje przewodzenie bodźców bólowych. Bupiwakaina charakteryzuje się dużą siłą działania i długim czasem efektu (do 8-12 godzin), co wyróżnia ją spośród innych leków znieczulających miejscowo.

• benzylopenicylina benzatynowa

  Benzylopenicylina benzatynowa to antybiotyk beta-laktamowy z grupy penicylin naturalnych, który działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Ma długi okres półtrwania, co umożliwia utrzymanie stężenia terapeutycznego w organizmie nawet do 4 tygodni po pojedynczym podaniu domięśniowym. Jest szczególnie skuteczna wobec paciorkowców, pneumokoków i meningokoków.

• betametazonu dipropionian

  Betametazonu dipropionian to syntetyczny kortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i obkurczającym naczynia krwionośne. Należy do grupy glikokortykosteroidów i jest stosowany głównie miejscowo w leczeniu różnych dermatoz. Działa poprzez hamowanie migracji leukocytów wielojądrzastych, zapobieganie uwalnianiu mediatorów stanu zapalnego oraz hamowanie aktywności fosfolipazy A2.

• betametazonu sodu fosforan

  Betametazonu sodu fosforan to syntetyczny glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. Działa poprzez wiązanie się z receptorami glikokortykosteroidowymi w komórkach, co prowadzi do hamowania produkcji mediatorów zapalnych, takich jak cytokiny, prostaglandyny i leukotrieny. Substancja ta wykazuje działanie około 25 razy silniejsze niż hydrokortyzonu, co pozwala na stosowanie mniejszych dawek przy uzyskaniu porównywalnego efektu terapeutycznego.

• bencyklan

  Bencyklan to substancja czynna należąca do grupy leków naczyniorozszerzających, stosowana w leczeniu zaburzeń mikrokrążenia. Działa poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych, co zwiększa przepływ krwi w tkankach i poprawia ich ukrwienie. Bencyklan hamuje fosfodiesterazę, co prowadzi do zwiększenia poziomu cAMP w komórkach mięśni gładkich naczyń krwionośnych, powodując ich rozkurcz.

• benzerazyd

  Benzerazyd to inhibitor dekarboksylazy aminokwasów aromatycznych (AADC), stosowany w leczeniu choroby Parkinsona, zawsze w skojarzeniu z lewodopą. Jego główną funkcją jest zapobieganie przedwczesnemu rozkładowi lewodopy w organizmie, co zwiększa jej dostępność w ośrodkowym układzie nerwowym. Benzerazyd blokuje enzym odpowiedzialny za przemianę lewodopy do dopaminy poza barierą krew-mózg, dzięki czemu więcej lewodopy dociera do mózgu, gdzie jest przekształcana w dopaminę.

• borowina

  Borowina, znana również jako torf leczniczy, to naturalna substancja organiczna powstała w wyniku rozkładu roślin w środowisku beztlenowym. W medycynie jest wykorzystywana ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne, rozgrzewające i regeneracyjne. Borowina działa głównie poprzez stymulację krążenia krwi, rozluźnienie mięśni oraz łagodzenie stanów zapalnych.

• beta-escyna

  Beta-escyna (escin) to naturalny związek z grupy saponin triterpenowych, pozyskiwany głównie z nasion kasztanowca zwyczajnego (Aesculus hippocastanum). Jest to główny składnik aktywny wyciągu z kasztanowca, ceniony za swoje właściwości przeciwobrzękowe, przeciwzapalne i wzmacniające naczynia krwionośne.

• bromowodorek dekstrometorfanu

  Bromowodorek dekstrometorfanu (DXM) to syntetyczna pochodna morfiny, która w przeciwieństwie do morfiny nie ma właściwości przeciwbólowych ani uzależniających przy stosowaniu w dawkach terapeutycznych. Jest to substancja przeciwkaszlowa działająca ośrodkowo poprzez tłumienie ośrodka kaszlu w rdzeniu przedłużonym mózgu. Dekstrometorfan działa również jako antagonista receptorów NMDA oraz jako agonista receptorów sigma-1.

• biwalirudyna

  Biwalirudyna to bezpośredni inhibitor trombiny stosowany jako lek przeciwzakrzepowy. Działa poprzez selektywne wiązanie się zarówno z wolną, jak i związaną z zakrzepem trombiną, blokując jej aktywność enzymatyczną. W przeciwieństwie do heparyny, biwalirudyna nie wymaga kofaktora (antytrombiny III) do swojego działania i nie jest inaktywowana przez czynnik płytkowy 4.

• betiatyd

  Betiatyd to substancja czynna należąca do grupy mukolitycznych środków wykrztuśnych, stosowana w leczeniu schorzeń układu oddechowego. Działa poprzez rozrzedzanie i zmniejszanie lepkości wydzieliny oskrzelowej, co ułatwia jej odkrztuszanie. Betiatyd działa poprzez rozrywanie wiązań dwusiarczkowych w glikoproteinach śluzu, zmniejszając jego lepkość i ułatwiając oczyszczanie dróg oddechowych.

• benzoil nadtlenek

  Benzoil nadtlenek (nadtlenek benzoilu) to substancja czynna o właściwościach przeciwbakteryjnych, przeciwzapalnych i złuszczających, stosowana głównie w leczeniu trądziku. Działa poprzez uwalnianie wolnych rodników tlenowych, które niszczą bakterie Propionibacterium acnes odpowiedzialne za powstawanie zmian trądzikowych. Dodatkowo przyspiesza złuszczanie martwych komórek naskórka, zapobiegając zatykaniu porów skóry.

• bromek rokuronium

  Bromek rokuronium to aminosteroidowy niedepolaryzujący środek zwiotczający mięśnie szkieletowe stosowany podczas znieczulenia ogólnego. Działanie opiera się na kompetencyjnym blokowaniu receptorów nikotynowych płytki motorycznej, uniemożliwiając wiązanie acetylocholiny i blokując przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe. Prowadzi to do zwiotczenia mięśni szkieletowych, co ułatwia intubację dotchawiczą i zapewnia relaksację mięśniową podczas zabiegów chirurgicznych.

• bromoheksyna

  Bromoheksyna to mukolityk stosowany w leczeniu schorzeń układu oddechowego związanych z zaleganiem i nadmierną lepkością wydzieliny oskrzelowej. Jej działanie polega na zmniejszeniu lepkości śluzu poprzez rozrywanie mukopolisacharydowych włókien w wydzielinie, co ułatwia odkrztuszanie i usuwanie zalegającej wydzieliny z dróg oddechowych.

• błękit zawiesinowy 106

  Błękit zawiesinowy 106 to syntetyczny barwnik akatranowy z grupy barwników azowych, stosowany jako składnik pomocniczy w preparatach farmaceutycznych. Substancja ta wykorzystywana jest głównie do barwienia otoczek tabletek i kapsułek, nadając im charakterystyczny niebieski kolor, co ułatwia identyfikację leku.

• brymonidyna winian

  Brymonidyna winian (brimonidine tartrate) to selektywny agonista receptorów alfa-2 adrenergicznych, stosowany głównie w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego. Substancja ta działa poprzez zmniejszenie wytwarzania cieczy wodnistej w oku oraz zwiększenie jej odpływu drogą naczyniówkowo-twardówkową, co prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego.

• bisoprolol fumaran

  Bisoprolol fumaran to selektywny antagonista receptorów beta-1 adrenergicznych, należący do grupy beta-blokerów. Mechanizm jego działania polega na blokowaniu receptorów beta-1 w sercu, co prowadzi do zwolnienia akcji serca, zmniejszenia kurczliwości mięśnia sercowego oraz obniżenia ciśnienia tętniczego. Jest stosowany głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego, przewlekłej niewydolności serca oraz choroby niedokrwiennej serca.

• beklometazonu dipropionian

  Beklometazonu dipropionian jest syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, stosowanym głównie w terapii schorzeń układu oddechowego. Działa poprzez hamowanie procesów zapalnych w drogach oddechowych, zmniejszając obrzęk błony śluzowej, nadreaktywność oskrzeli oraz produkcję śluzu. Jest szczególnie skuteczny w leczeniu astmy oskrzelowej, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz alergicznego nieżytu nosa.

• butylohydroksyanizol

  Butylohydroksyanizol (BHA) to syntetyczny przeciwutleniacz, stosowany jako środek konserwujący w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym. W medycynie wykorzystywany jest głównie jako składnik pomocniczy w lekach, chroniący substancje czynne przed utlenianiem i przedłużający ich okres przydatności do użycia. BHA działa poprzez neutralizację wolnych rodników, zapobiegając reakcjom łańcuchowym prowadzącym do degradacji substancji aktywnych.

• białczan taniny

  Białczan taniny to substancja czynna o działaniu ściągającym, przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym. Działa poprzez wiązanie białek, tworząc na powierzchni błon śluzowych i skóry warstwę ochronną, która zmniejsza przepuszczalność naczyń krwionośnych i hamuje miejscowe procesy zapalne. Jest wykorzystywana głównie w preparatach dermatologicznych oraz w leczeniu stanów zapalnych błon śluzowych.

• Bifidobacterium animalis subsp. lactis

  Bifidobacterium animalis subsp. lactis to probiotyczny szczep bakterii z rodzaju Bifidobacterium, który naturalnie występuje w przewodzie pokarmowym człowieka. Charakteryzuje się szczególną zdolnością do przeżycia w kwaśnym środowisku żołądka oraz odpornością na działanie soli żółciowych, co umożliwia mu efektywną kolonizację jelita grubego.

• benzoesan sodu

  Benzoesan sodu to organiczny związek chemiczny będący solą sodową kwasu benzoesowego, szeroko stosowany jako konserwant żywności. Działa poprzez hamowanie wzrostu mikroorganizmów, szczególnie grzybów i niektórych bakterii, blokując aktywność enzymów odpowiedzialnych za ich metabolizm energetyczny. W środowisku kwaśnym przekształca się w kwas benzoesowy, który łatwiej przenika przez błony komórkowe mikroorganizmów.

• bajkalina

  Bajkalina to flawonoid, będący jednym z głównych aktywnych składników rośliny tarczownicy bajkalskiej (Scutellaria baicalensis). Wykazuje szereg działań biologicznych, przede wszystkim przeciwzapalne, przeciwutleniające i przeciwbakteryjne. Mechanizm działania bajkaliny opiera się głównie na hamowaniu aktywności enzymów odpowiedzialnych za syntezę mediatorów zapalnych, takich jak cyklooksygenaza (COX) i lipooksygenaza (LOX).

• bocheńska lecznicza sól jodowo-bromowa

  Bocheńska lecznicza sól jodowo-bromowa to naturalny produkt leczniczy pozyskiwany z solanek z rejonu Bochni. Jest bogata w jod, brom oraz inne mikroelementy, które mają korzystny wpływ na organizm. Dzięki zawartości jodu wspiera prawidłowe funkcjonowanie tarczycy, a obecność bromu wykazuje działanie uspokajające i łagodzące stany napięcia nerwowego.

• Benzoe

  Benzoe (styraks) to naturalny balsam pozyskiwany z kory drzew z rodzaju Styrax, głównie ze Styrax benzoin, drzewa rosnącego w Azji Południowo-Wschodniej. Substancja ma postać brązowawej żywicy o charakterystycznym, przyjemnym zapachu przypominającym wanilię. W medycynie stosowana jest ze względu na swoje właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i wykrztuśne.

• Bromum

  Bromum (Brom) to pierwiastek chemiczny należący do grupy fluorowców, który znalazł zastosowanie w medycynie jako składnik leków o działaniu uspokajającym i przeciwdrgawkowym. Jego mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności ośrodkowego układu nerwowego, głównie poprzez zwiększenie aktywności kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), co prowadzi do uspokojenia, zmniejszenia napięcia i lęku.

• Bryonia cretica

  Bryonia cretica, znana również jako biała przestęp lub dziki chmiel, to roślina z rodziny dyniowatych (Cucurbitaceae), która jest wykorzystywana w medycynie homeopatycznej. W homeopatii Bryonia jest stosowana w leczeniu stanów zapalnych charakteryzujących się ostrym bólem, który pogarsza się podczas ruchu i ulega poprawie w spoczynku. Mechanizm działania opiera się na zasadzie podobieństwa, gdzie substancja, która w dużych dawkach wywołuje określone objawy, w rozcieńczeniu homeopatycznym może te objawy łagodzić.

• bakteria Salmonella typhi

  Salmonella typhi to gram-ujemna bakteria, należąca do rodziny Enterobacteriaceae, będąca czynnikiem etiologicznym duru brzusznego (tyfusu). Ta pałeczka jelitowa ma zdolność do przeżycia w organizmie człowieka dzięki mechanizmom unikania odpowiedzi immunologicznej gospodarza. S. typhi przenosi się głównie drogą fekalno-oralną, przez skażoną wodę i żywność.

• barbaloin

  Barbaloin to główny związek aktywny występujący w soku aloesu (Aloe vera). Jest to C-glikozyd należący do grupy antrachinonów, który po spożyciu ulega przekształceniu w jelicie w aktywną formę aloe-emodynę. Barbaloin wykazuje przede wszystkim działanie przeczyszczające poprzez stymulację perystaltyki jelit i zwiększenie sekrecji wody do światła jelita grubego.

• Bordetella pertussis

  Bordetella pertussis to gram-ujemna pałeczka, która jest głównym czynnikiem etiologicznym krztuśca (koklusz). Bakteria ta kolonizuje nabłonek rzęskowy dróg oddechowych człowieka, gdzie produkuje liczne toksyny wywołujące charakterystyczne objawy choroby. Główne czynniki wirulencji B. pertussis to toksyna krztuścowa (PT), cytotoksyna tchawicza (TCT), adenylcyklaza-hemolizyna (ACT) oraz filamentowa hemaglutynina (FHA).