Leksykon składników
na literę „B”

Składniki na „B”, strona 1 z 3

• bisoprolol

  Bisoprolol to selektywny antagonista receptorów β1-adrenergicznych (beta-bloker), szeroko stosowany w kardiologii. Charakteryzuje się wysoką kardioselektywnością, co oznacza, że działa głównie na receptory β1 zlokalizowane w sercu, minimalizując wpływ na receptory β2 w drogach oddechowych i naczyniach obwodowych. Jego działanie polega na zmniejszeniu częstości akcji serca, obniżeniu ciśnienia tętniczego i zmniejszeniu kurczliwości mięśnia sercowego, co skutkuje redukcją zapotrzebowania serca na tlen.

• budezonid

  Budezonid jest glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, stosowanym głównie w leczeniu astmy oskrzelowej, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz chorób zapalnych jelit. Dzięki swoim właściwościom zmniejsza stan zapalny dróg oddechowych, hamuje wydzielanie śluzu oraz redukuje nadreaktywność oskrzeli, co przyczynia się do złagodzenia objawów astmy i innych schorzeń układu oddechowego.

• bilastyna

  Bilastyna to lek przeciwhistaminowy drugiej generacji, który działa przez blokowanie receptorów histaminowych H1. Stosowana jest w leczeniu objawów alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek (katar sienny) oraz pokrzywki. Bilastyna nie przenika przez barierę krew-mózg, przez co wykazuje znikome działanie sedatywne, nie wpływając na zdolność prowadzenia pojazdów czy obsługę maszyn.

• betametazon

  Betametazon to syntetyczny glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym. Należy do grupy kortykosteroidów, wykazując około 25-30 razy silniejsze działanie przeciwzapalne niż hydrokortyzon. Działa poprzez hamowanie fosfolipazy A2, co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn i leukotrienów – mediatorów stanu zapalnego.

• bortezomib

  Bortezomib to inhibitor proteasomu 26S, stosowany głównie w leczeniu szpiczaka mnogiego oraz niektórych typów chłoniaków. Mechanizm działania polega na blokowaniu enzymatycznej aktywności proteasomu, co prowadzi do zahamowania degradacji białek regulacyjnych w komórkach nowotworowych, ich zatrzymania w cyklu komórkowym i apoptozy. Szczególnie skuteczny jest w przypadku komórek szpiczakowych, które charakteryzują się wysoką produkcją białek i zależnością od sprawnego działania proteasomu.

• betahistyna dichlorowodorek

  Betahistyna dichlorowodorek to substancja o działaniu naśladującym histaminę, która oddziałuje głównie na receptory histaminowe H1 i H3 w uchu wewnętrznym. Jej mechanizm działania opiera się na poprawie mikrokrążenia w obrębie ucha wewnętrznego poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz normalizację ciśnienia endolimfatycznego. Dodatkowo betahistyna zwiększa uwalnianie neurotransmiterów w ośrodkowym układzie nerwowym.

• benzydamina

  Benzydamina to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) o działaniu miejscowym, który dodatkowo wykazuje właściwości przeciwbólowe i znieczulające. Działa poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn, zmniejszając obrzęk i ból w miejscu aplikacji. Jest szczególnie skuteczny w leczeniu stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła.

• benzydamina chlorowodorek

  Benzydamina chlorowodorek to niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) o działaniu miejscowym, który wykazuje również właściwości przeciwbólowe i miejscowo znieczulające. Działa poprzez hamowanie syntezy prostaglandyn i zmniejszanie wydzielania cytokin prozapalnych, co prowadzi do redukcji objawów stanu zapalnego, takich jak ból, obrzęk i zaczerwienienie.

• biotyna

  Biotyna, znana również jako witamina B7 lub H, jest rozpuszczalnym w wodzie koenzymem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pełni kluczową rolę w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek, działając jako kofaktor dla karboksylaz – enzymów uczestniczących w wielu szlakach metabolicznych. Biotyna uczestniczy w procesach glukoneogenezy, syntezie kwasów tłuszczowych oraz w metabolizmie aminokwasów.

• beklometazon dipropionian

  Beklometazon dipropionian to syntetyczny glikokortykosteroid stosowany głównie w terapii schorzeń układu oddechowego o podłożu zapalnym. Działa przeciwzapalnie, przeciwalergicznie i immunosupresyjnie poprzez łączenie się ze specyficznymi receptorami steroidowymi w komórkach, hamując uwalnianie mediatorów stanu zapalnego i migrację komórek zapalnych.

• benzokaina

  Benzokaina to miejscowy środek znieczulający z grupy estrów kwasu paraaminobenzoesowego. Działa poprzez blokowanie kanałów sodowych w błonach komórkowych neuronów, co hamuje przewodzenie impulsów bólowych. W przeciwieństwie do innych środków znieczulających (np. lidokainy), benzokaina ma ograniczoną rozpuszczalność w wodzie, dzięki czemu dłużej pozostaje w miejscu aplikacji, zapewniając przedłużone działanie znieczulające.

• betahistyna

  Betahistyna to syntetyczny analog histaminy stosowany głównie w leczeniu choroby Ménière’a oraz innych zaburzeń przedsionkowych. Działa jako agonista receptorów histaminowych H1 i antagonista receptorów H3, co prowadzi do zwiększenia przepływu krwi w naczyniach ucha wewnętrznego oraz poprawy przekaźnictwa nerwowego w układzie przedsionkowym.

• bromoheksyna chlorowodorek

  Bromoheksyna chlorowodorek to substancja czynna o działaniu mukolitycznym i wykrztuśnym, stosowana głównie w terapii schorzeń układu oddechowego związanych z nadmiernym wytwarzaniem gęstej wydzieliny oskrzelowej. Mechanizm działania polega na zmniejszaniu lepkości śluzu poprzez depolimeryzację mucopolisacharydów, co ułatwia odkrztuszanie wydzieliny i poprawia drożność dróg oddechowych.

• betametazon dipropionian

  Betametazon dipropionian jest syntetycznym glikokortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwświądowym i obkurczającym naczynia krwionośne. Działa poprzez hamowanie syntezy mediatorów stanu zapalnego, w tym prostaglandyn i leukotrienów, zmniejszając objawy zapalenia, takie jak zaczerwienienie, obrzęk, świąd i ból.

• bimatoprost

  Bimatoprost to syntetyczny analog prostaglandyny F2α, stosowany głównie w okulistyce do leczenia jaskry i nadciśnienia ocznego. Działa poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej z oka, co prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Efekt terapeutyczny jest osiągany dzięki zwiększeniu odpływu cieczy zarówno drogą konwencjonalną (przez siateczkę beleczkowania), jak i drogą niekonwencjonalną (przez twardówkę).

• buprenorfina

  Buprenorfina jest częściowym agonistą receptorów opioidowych μ (mi) oraz antagonistą receptorów κ (kappa). Dzięki swojemu dualnemu mechanizmowi działania wywołuje efekt przeciwbólowy, jednocześnie mając niższe ryzyko depresji oddechowej i uzależnienia w porównaniu do pełnych agonistów opioidowych. Jest stosowana w leczeniu umiarkowanego i silnego bólu oraz w terapii substytucyjnej uzależnienia od opioidów.

• bupropion

  Bupropion jest atypowym antydepresantem, który działa poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego dopaminy i noradrenaliny w ośrodkowym układzie nerwowym. W przeciwieństwie do większości leków przeciwdepresyjnych, ma minimalny wpływ na wychwyt serotoniny, co przekłada się na jego unikalny profil działania i skutków ubocznych.

• bupiwakaina

  Bupiwakaina to długo działający lek z grupy amidowych środków znieczulenia miejscowego. Jego główny mechanizm działania polega na blokowaniu kanałów sodowych w błonach komórek nerwowych, co hamuje przewodzenie impulsów bólowych. Lek charakteryzuje się silnym działaniem znieczulającym oraz długim czasem działania (do 8 godzin), co czyni go wartościowym wyborem w wielu procedurach chirurgicznych i anestezjologicznych.

• Belladonna

  Belladonna (pokrzyk wilcza jagoda) to roślina zawierająca substancje alkaloidowe, głównie atropinę, skopolaminę i hioscyjaminę, które wykazują działanie antycholinergiczne. Substancje te blokują receptory muskarynowe, hamując działanie acetylocholiny w układzie przywspółczulnym, co prowadzi do rozszerzenia źrenic, zmniejszenia wydzielania gruczołów, rozkurczu mięśni gładkich i przyspieszenia akcji serca.

• Bryonia

  Bryonia, znana również jako przestęp biały, to substancja roślinna stosowana głównie w medycynie homeopatycznej. Jest pozyskiwana z korzenia rośliny Bryonia alba (przestęp biały) i Bryonia dioica (przestęp dwupienny). W homeopatii stosowana jest przy ostrych stanach zapalnych układu oddechowego, bólach stawów i mięśni oraz dolegliwościach wątrobowych. Mechanizm działania bryonii opiera się na koncepcji homeopatycznej „podobne leczy podobne”, gdzie rozcieńczona substancja wywołuje reakcję organizmu przeciwną do objawów choroby.

• benzoilu nadtlenek

  Nadtlenek benzoilu to organiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków, stosowany głównie w terapii trądziku pospolitego. Działa przeciwbakteryjnie, eliminując Propionibacterium acnes – bakterie odgrywające kluczową rolę w patogenezie trądziku. Mechanizm działania polega na uwalnianiu aktywnego tlenu, który niszczy bakterie, a także wykazuje działanie keratolityczne, ułatwiając złuszczanie martwych komórek naskórka i odblokowywanie porów skórnych.

• benzalkoniowy chlorek

  Chlorek benzalkoniowy to czwartorzędowy związek amoniowy należący do grupy antyseptyków, stosowany powszechnie jako substancja o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym oraz w mniejszym stopniu przeciwwirusowym. Działa poprzez niszczenie błon komórkowych drobnoustrojów, co prowadzi do ich śmierci. Jest szczególnie skuteczny wobec bakterii Gram-dodatnich, choć wykazuje również aktywność wobec bakterii Gram-ujemnych.

• betametazonu walerianian

  Betametazonu walerianian jest silnym syntetycznym glikokortykosteroidem stosowanym w leczeniu różnych stanów zapalnych skóry. Działa przeciwzapalnie, przeciwświądowo oraz immunosupresyjnie poprzez hamowanie migracji leukocytów do obszarów zapalnych, hamowanie aktywności mediatorów zapalenia i stabilizację błon lizosomalnych. Betametazon penetruje głębokie warstwy skóry, gdzie wywiera silne działanie przeciwzapalne.

• betaksolol

  Betaksolol to substancja czynna z grupy selektywnych antagonistów receptorów beta-1-adrenergicznych (beta-blokerów). Wykazuje się wysoką kardioselektywnością, co oznacza, że działa przede wszystkim na receptory znajdujące się w sercu, z mniejszym wpływem na receptory beta-2 w drogach oddechowych i naczyniach obwodowych. Główny mechanizm działania betaksololu polega na blokowaniu receptorów beta-1, co prowadzi do zmniejszenia częstości akcji serca, siły skurczu mięśnia sercowego oraz obniżenia ciśnienia tętniczego.

• bosutynib

  Bosutynib to doustny inhibitor kinazy tyrozynowej stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML). Działa poprzez selektywne blokowanie kinazy Bcr-Abl oraz kinaz z rodziny Src, które odgrywają kluczową rolę w patogenezie CML. Bosutynib hamuje niekontrolowaną proliferację komórek nowotworowych, prowadząc do zahamowania wzrostu guza i indukcji apoptozy komórek białaczkowych.

• brymonidyna

  Brymonidyna (Brimonidine) to selektywny agonista receptorów alfa-2 adrenergicznych, stosowany głównie w okulistyce do leczenia jaskry i nadciśnienia ocznego. Jej działanie polega na redukcji wytwarzania cieczy wodnistej w oku oraz zwiększeniu odpływu drogą naczyniówkowo-twardówkową, co prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego.

• bendamustyna chlorowodorek

  Bendamustyna chlorowodorek jest bifunkcyjnym alkilującym lekiem przeciwnowotworowym, łączącym właściwości strukturalne związków alkilujących i analogów purynowych. Jego mechanizm działania polega na tworzeniu wiązań krzyżowych między nićmi DNA, co prowadzi do zaburzenia replikacji, transkrypcji i naprawy DNA, wywołując apoptozę komórek nowotworowych.

• bromazepam

  Bromazepam to lek z grupy benzodiazepin o działaniu przeciwlękowym, uspokajającym, nasennym i miorelaksacyjnym. Mechanizm działania polega na wzmacnianiu efektu hamującego kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) w ośrodkowym układzie nerwowym poprzez zwiększenie powinowactwa GABA do receptorów GABA-A. Skutkuje to zwiększonym napływem jonów chlorkowych do neuronów, co prowadzi do hiperpolaryzacji błony komórkowej i hamowania przekaźnictwa nerwowego.

• boraks

  Boraks, znany również jako tetraboran sodu, to związek chemiczny zawierający bor, stosowany w medycynie głównie ze względu na swoje właściwości przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne. Działa poprzez hamowanie wzrostu drobnoustrojów, co czyni go skutecznym w leczeniu niektórych infekcji skórnych, jamy ustnej oraz oczu.

• Bacillus Calmette-Guerin

  Bacillus Calmette-Guérin (BCG) to żywa, atenuowana (osłabiona) szczepionka bakteryjna, opracowana z Mycobacterium bovis. W urologii BCG wykorzystywana jest jako immunoterapia w leczeniu powierzchownego raka pęcherza moczowego. Mechanizm działania BCG polega na stymulacji odpowiedzi immunologicznej organizmu, co prowadzi do aktywacji makrofagów, limfocytów T oraz produkcji cytokin przeciwnowotworowych, które niszczą komórki nowotworowe.

• benfotiamina

  Benfotiamina jest rozpuszczalną w tłuszczach, syntetyczną pochodną witaminy B1 (tiaminy), o lepszej biodostępności niż jej forma hydrofilowa. Po wchłonięciu przekształca się w organizm w tiaminę, która jest niezbędna do metabolizmu węglowodanów i funkcjonowania układu nerwowego. Benfotiamina wykazuje szczególne działanie neuroprotekcyjne, a jej mechanizm działania polega na hamowaniu alternatywnych szlaków metabolizmu glukozy (poliowego, heksozaminowego i tworzenia końcowych produktów zaawansowanej glikacji), które aktywują się przy podwyższonym poziomie glukozy we krwi.

• bizmutu galusan zasadowy

  Bizmutu galusan zasadowy to związek chemiczny zawierający bizmut, stosowany w lecznictwie jako lek o działaniu przeciwbiegunkowym, ściągającym i osłaniającym błonę śluzową przewodu pokarmowego. Mechanizm działania polega na tworzeniu ochronnej warstwy na uszkodzonej błonie śluzowej żołądka i jelit, co przyspiesza jej regenerację i ogranicza sekrecję kwasu solnego. Dodatkowo wykazuje właściwości przeciwbakteryjne, szczególnie wobec Helicobacter pylori.

• bacytracyna cynkowa

  Bacytracyna cynkowa to antybiotyk polipeptydowy produkowany przez szczep Bacillus subtilis, stosowany głównie zewnętrznie w leczeniu zakażeń skóry i błon śluzowych. Działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, uniemożliwiając transport składników odżywczych i defosforylację fosfolipidów błony komórkowej. Jest skuteczna głównie wobec bakterii Gram-dodatnich, w tym paciorkowców, gronkowców i niektórych szczepów Corynebacterium.

• benserazyd

  Benserazyd to substancja czynna stosowana w leczeniu choroby Parkinsona, zawsze w połączeniu z lewodopą. Główną funkcją benserazydu jest hamowanie enzymu dekarboksylazy aminokwasów aromatycznych (AADC) poza ośrodkowym układem nerwowym. Dzięki temu zapobiega on przedwczesnemu przekształcaniu lewodopy w dopaminę w tkankach obwodowych, co pozwala większej ilości lewodopy na dotarcie do mózgu, gdzie może być przekształcona w dopaminę i złagodzić objawy choroby Parkinsona.

• bikalutamid

  Bikalutamid to niesteroidowy lek przeciwandrogenowy, który działa poprzez blokowanie receptorów androgenowych w komórkach nowotworowych prostaty. Blokując te receptory, lek hamuje wpływ testosteronu i innych androgenów na wzrost i rozwój komórek raka prostaty, które są często zależne od hormonów męskich.

• butamirat cytrynian

  Butamirat cytrynian jest syntetycznym lekiem przeciwkaszlowym o działaniu obwodowym, stosowanym w leczeniu suchego, nieproduktywnego kaszlu. Działa poprzez hamowanie odruchu kaszlowego na poziomie ośrodkowego układu nerwowego, jednocześnie wykazując łagodne działanie rozszerzające oskrzela oraz działanie przeciwzapalne.

• bromek tiotropiowy

  Bromek tiotropiowy jest długo działającym, selektywnym antagonistą receptorów muskarynowych, stosowanym głównie w leczeniu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz ciężkiej astmy. Działa poprzez blokowanie receptorów muskarynowych w mięśniach gładkich dróg oddechowych, co prowadzi do ich rozkurczu i zmniejszenia nadreaktywności oskrzeli. Efekt bronchodylatacyjny utrzymuje się przez 24 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.

• białko C

  Białko C to naturalny antykoagulant, odgrywający kluczową rolę w procesach regulacji krzepnięcia krwi. Jest to glikoproteina zależna od witaminy K, która po aktywacji przez kompleks trombina-trombomodulina działa jako proteaza serynowa, inaktywując czynniki Va i VIIIa kaskady krzepnięcia. Dodatkowo, białko C wykazuje działanie przeciwzapalne, chroni integralność śródbłonka naczyniowego oraz posiada właściwości cytoprotektywne.

• bromek ipratropiowy

  Bromek ipratropiowy to antagonista receptorów muskarynowych (lek antycholinergiczny), stosowany głównie w leczeniu chorób obturacyjnych dróg oddechowych, takich jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) oraz astma oskrzelowa. Działanie farmakologiczne polega na blokowaniu receptorów muskarynowych w mięśniach gładkich oskrzeli, co prowadzi do hamowania skurczu oskrzeli wywoływanego przez acetylocholinę, powodując tym samym rozszerzenie dróg oddechowych.

• benzylopenicylina potasowa

  Benzylopenicylina potasowa to antybiotyk beta-laktamowy z grupy penicylin naturalnych. Działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii w fazie wzrostu. Mechanizm ten polega na wiązaniu się z białkami wiążącymi penicylinę (PBP), co prowadzi do zaburzenia syntezy peptydoglikanu i w konsekwencji do lizy komórki bakteryjnej.

• bifonazol

  Bifonazol to substancja czynna należąca do grupy leków przeciwgrzybiczych z klasy pochodnych imidazolu. Działa poprzez hamowanie syntezy ergosterolu, kluczowego składnika błony komórkowej grzybów, co prowadzi do zwiększenia jej przepuszczalności i ostatecznie do śmierci komórki grzyba. Bifonazol wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, jest skuteczny wobec dermatofitów, drożdżaków (w tym Candida), pleśni oraz niektórych bakterii Gram-dodatnich.

• balsam peruwiański

  Balsam peruwiański to naturalna substancja pozyskiwana z drzewa Myroxylon balsamum var. pereirae, rosnącego w Ameryce Środkowej. W medycynie stosowany jest głównie w preparatach dermatologicznych ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i gojące. Balsam działa przez stymulację regeneracji tkanek, łagodzenie świądu oraz tworzenie ochronnej warstwy na uszkodzonej skórze.

• borneol

  Borneol to organiczny związek chemiczny z grupy monoterpenów bicyklicznych, naturalnie występujący w olejkach eterycznych wielu roślin, takich jak rozmaryn, tymianek czy krwawnik pospolity. W medycynie znajduje zastosowanie głównie ze względu na swoje właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Mechanizm działania borneolu polega na modulacji receptorów GABA i wpływie na kanały wapniowe, co przekłada się na efekt uspokajający i analgetyczny.

• bacytracyna

  Bacytracyna to polipeptydowy antybiotyk wytwarzany przez szczep Bacillus subtilis, działający bakteriobójczo głównie na bakterie Gram-dodatnie. Mechanizm działania bacytracyny polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokowanie defosforylacji lipidowego nośnika peptydoglikanu. Zaburza to proces tworzenia ściany komórkowej, co prowadzi do śmierci komórki bakteryjnej.

• białko S

  Białko S to naturalnie występujące białko osocza krwi, które działa jako inhibitor układu krzepnięcia, zapobiegając nadmiernej koagulacji. Jest to zależny od witaminy K glikoproteinowy kofaktor, który wspomaga działanie aktywowanego białka C w procesie inaktywacji czynników Va i VIIIa, kluczowych elementów kaskady krzepnięcia.

• brynzolamid

  Brynzolamid to inhibitor anhydrazy węglanowej stosowany głównie w okulistyce do leczenia jaskry i nadciśnienia ocznego. Jego mechanizm działania polega na hamowaniu enzymu anhydrazy węglanowej w ciałku rzęskowym oka, co prowadzi do zmniejszenia wytwarzania cieczy wodnistej i w konsekwencji obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP).

• butamirat

  Butamirat to organiczny związek chemiczny, stosowany jako lek przeciwkaszlowy o działaniu ośrodkowym. Hamuje on odruch kaszlowy poprzez wpływ na ośrodek kaszlu w mózgu, nie powodując jednocześnie zahamowania ośrodka oddechowego. Butamirat charakteryzuje się także łagodnym działaniem rozszerzającym oskrzela oraz zmniejszającym opór w drogach oddechowych.

• busulfan

  Busulfan to lek cytotoksyczny z grupy leków alkilujących, stosowany głównie w terapii nowotworów hematologicznych. Jego mechanizm działania polega na tworzeniu wiązań krzyżowych w DNA komórek, co prowadzi do zahamowania podziału komórkowego i śmierci komórki. Busulfan wykazuje szczególną selektywność wobec komórek macierzystych szpiku kostnego.

• benazepryl

  Benazepryl (benazepril) jest inhibitorem konwertazy angiotensyny (ACE), stosowanym głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca. Mechanizm działania polega na blokowaniu enzymu konwertującego angiotensynę, co prowadzi do zmniejszenia produkcji angiotensyny II – silnego wazokonstryktora. W rezultacie następuje rozszerzenie naczyń krwionośnych, obniżenie oporu obwodowego i spadek ciśnienia tętniczego.

• bisakodyl

  Bisakodyl to organiczny związek chemiczny z grupy difenylometanów, stosowany jako lek przeczyszczający. Działa poprzez stymulację zakończeń nerwowych w ścianie jelita grubego, co zwiększa perystaltykę oraz powoduje zatrzymanie wody i elektrolitów w świetle jelita. Efekt przeczyszczający pojawia się zazwyczaj po 6-12 godzinach od podania doustnego i po 15-60 minutach od podania doodbytniczego.