Działania niepożądane leku Urotrim (trimetoprim)

Trimetoprim zawarty w preparacie Urotrim (tabletki powlekane 100 mg i 200 mg) może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstotliwości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę działań niepożądanych z podziałem na układy i narządy, które mogą być dotknięte podczas terapii tym lekiem.<sup data-drug="Urotrim" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych została zdefiniowana zgodnie z poniższym schematem: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (1

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W trakcie stosowania trimetoprimu mogą wystąpić istotne klinicznie zaburzenia hematologiczne. Częstość tych zaburzeń jest trudna do oszacowania na podstawie dostępnych danych. Do najważniejszych należą: małopłytkowość (obniżenie liczby płytek krwi), leukopenia (zmniejszenie liczby leukocytów), neutropenia (zmniejszenie liczby neutrofili), niedokrwistość megaloblastyczna (związana z wpływem leku na metabolizm kwasu foliowego) oraz methemoglobinemia (podwyższone stężenie methemoglobiny w krwi ograniczające transport tlenu).²

Zaburzenia układu immunologicznego

Trimetoprim może rzadko wywoływać poważne reakcje immunologiczne, w tym reakcje nadwrażliwości oraz wstrząs anafilaktyczny, który stanowi stan zagrożenia życia i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.³

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W trakcie leczenia trimetoprimem mogą wystąpić zaburzenia elektrolitowe, takie jak hiperkaliemia (podwyższone stężenie potasu we krwi) i hiponatremia (obniżone stężenie sodu we krwi). Ponadto pacjenci mogą doświadczać braku łaknienia, co może prowadzić do pogorszenia stanu odżywienia.⁴

Zaburzenia układu nerwowego

Rzadkim, ale poważnym powikłaniem neurologicznym związanym ze stosowaniem trimetoprimu jest aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Jest to stan zapalny opon mózgowych niezwiązany z infekcją bakteryjną, który wymaga szczególnej uwagi klinicznej.⁵

Zaburzenia oka

Podczas terapii trimetoprimem może wystąpić zapalenie błony naczyniowej oka (uveitis), które charakteryzuje się stanem zapalnym błony naczyniowej gałki ocznej, objawiającym się bólem, zaczerwienieniem i zaburzeniami widzenia. Częstość występowania tego powikłania jest trudna do określenia na podstawie dostępnych danych.⁶

Zaburzenia żołądka i jelit

Stosowanie trimetoprimu może prowadzić do różnorodnych zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Rzadko występuje zapalenie języka. Z częstością trudną do oszacowania mogą pojawić się: nudności, wymioty, bóle w nadbrzuszu, biegunka oraz zapalenie trzustki, które stanowi poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.⁷

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Trimetoprim może powodować żółtaczkę cholestatyczną – stan charakteryzujący się żółtym zabarwieniem skóry i białkówek oczu związany z zaburzeniami przepływu żółci. Częstość występowania tego powikłania jest trudna do oszacowania.⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Reakcje skórne stanowią istotną grupę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem trimetoprimu. Mogą one obejmować: wysypkę skórną, pokrzywkę, świąd, nadwrażliwość na światło (reakcje fototoksyczne), rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella). Dwa ostatnie stany stanowią zagrażające życiu reakcje skórne wymagające natychmiastowego przerwania leczenia i intensywnej terapii.⁹

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Rzadkim objawem ogólnym związanym ze stosowaniem trimetoprimu jest gorączka, która może być zarówno objawem reakcji nadwrażliwości, jak i innych powikłań związanych z leczeniem.¹⁰

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

W trakcie leczenia trimetoprimem mogą wystąpić zaburzenia w wynikach badań laboratoryjnych, w tym rzadko zwiększone stężenie bilirubiny, kreatyniny i azotu mocznikowego oraz podwyższona aktywność aminotransferaz.¹¹

Tabela działań niepożądanych trimetoprimu

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania trimetoprimu

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, gdyż umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹²

Rekomendacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania

W przypadku wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, takich jak zaburzenia hematologiczne, ciężkie reakcje skórne (szczególnie zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) czy wstrząs anafilaktyczny, należy natychmiast przerwać leczenie trimetoprimem i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby, u których może dochodzić do kumulacji leku i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych.¹³