Przedawkowanie leku Trexan Neo

Przedawkowanie metotreksatu, substancji czynnej leku Trexan Neo, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, które może prowadzić do ciężkich powikłań, a w skrajnych przypadkach nawet do zgonu. Nieprawidłowe dawkowanie, szczególnie codzienne stosowanie leku zamiast zalecanego schematu raz w tygodniu, znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia objawów toksycznych. Toksyczność metotreksatu dotyczy przede wszystkim narządów krwiotwórczych oraz układu pokarmowego, co może manifestować się poważnymi zaburzeniami hematologicznymi oraz uszkodzeniem błon śluzowych przewodu pokarmowego.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie metotreksatu charakteryzuje się szeregiem objawów związanych głównie z jego działaniem cytotoksycznym. Należy zwrócić szczególną uwagę na objawy hematologiczne oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, które mogą rozwinąć się już w krótkim czasie po przyjęciu nadmiernej dawki leku. Warto podkreślić, że u niektórych pacjentów objawy przedawkowania mogą nie być widoczne, co utrudnia wczesną diagnostykę i opóźnia wdrożenie odpowiedniego leczenia.²

Znane są przypadki zgonów spowodowanych posocznią, wstrząsem septycznym, niewydolnością nerek oraz niedokrwistością aplastyczną jako konsekwencjami przedawkowania metotreksatu.³

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania metotreksatu kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Folinian wapnia (znany również jako leukoworyna) stanowi swoiste antidotum neutralizujące toksyczne działanie metotreksatu i powinien być podany jak najszybciej po stwierdzeniu przedawkowania.⁴

Schemat postępowania w przypadku przedawkowania metotreksatu obejmuje:

• Podanie folinianu wapnia – w przypadku przypadkowego przedawkowania, należy w ciągu godziny podać dożylnie lub domięśniowo dawkę folinianu wapnia co najmniej równie dużą, jak otrzymana dawka metotreksatu.⁵
• Monitorowanie stężenia metotreksatu – dla ustalenia odpowiedniej dawki folinianu wapnia i czasu trwania leczenia istotne znaczenie ma obserwacja zmian stężenia metotreksatu w surowicy.⁶
• Nawodnienie i alkalizacja moczu – znaczne przedawkowanie wymaga odpowiedniego nawodnienia pacjenta oraz alkalizacji moczu, co zapobiega wytrącaniu się metotreksatu i/lub jego metabolitów w kanalikach nerkowych.⁷

Metody eliminacji metotreksatu

W przypadku ciężkiego przedawkowania metotreksatu, gdy konieczne jest jego szybkie usunięcie z organizmu, należy rozważyć metody pozaustrojowe. Badania wskazują, że standardowa hemodializa oraz dializa otrzewnowa nie są skuteczne w eliminacji metotreksatu.⁸

Skuteczną metodą eliminacji metotreksatu jest natomiast przerywana hemodializa z użyciem dializatora wysokoprzepływowego, która pozwala na uzyskanie efektywnego klirensu metotreksatu z organizmu pacjenta.⁹

Szczególne przypadki przedawkowania

Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki przedawkowania wynikające z błędnego schematu dawkowania metotreksatu. Odnotowano przypadki, w tym również śmiertelne, spowodowane codziennym przyjmowaniem metotreksatu doustnie, zamiast stosowania raz w tygodniu zgodnie z zaleceniami. W tych sytuacjach dominującymi objawami były reakcje hematologiczne oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.¹⁰