Wpływ takrolimusu na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie leków immunosupresyjnych, w tym takrolimusu, u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny być przekazane pacjentce przez lekarza przed zastosowaniem preparatu Tacrolimus STADA w kontekście płodności, ciąży i laktacji.¹

Wpływ na ciążę

Badania kliniczne wykazały, że takrolimus przenika przez barierę łożyska, co oznacza, że płód jest narażony na działanie leku. Dostępne dane z obserwacji klinicznych kobiet po przeszczepieniu narządów, które stosowały takrolimus podczas ciąży, nie wykazują jednoznacznie zwiększonego ryzyka wystąpienia niepożądanych reakcji w porównaniu z innymi lekami immunosupresyjnymi. W piśmiennictwie odnotowano jednak przypadki samoistnych poronień u pacjentek przyjmujących takrolimus.²

Ze względu na ograniczone dane epidemiologiczne, stosowanie takrolimusu u kobiet w ciąży można rozważyć wyłącznie w sytuacjach, gdy:³

• Brak jest bezpieczniejszych opcji terapeutycznych
• Oczekiwane korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu

Ryzyko dla płodu i noworodka

W przypadku ekspozycji płodu na takrolimus konieczne jest monitorowanie noworodka pod kątem występowania działań niepożądanych, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji nerek. Dane kliniczne wskazują na istnienie następujących zagrożeń:⁴

• Zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego (przed 37. tygodniem ciąży) – odnotowano 66 przypadków na 123 urodzenia (53,7%). Należy jednak podkreślić, że większość noworodków miała prawidłową masę urodzeniową w stosunku do wieku ciążowego<sup data-drug="Tacrolimus STADA" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Istnieje ryzyko przedwczesnego porodu – 5
• Ryzyko hiperkaliemii u noworodka – wystąpiła w 8 przypadkach na 111 noworodków (7,2%). Zaburzenie to zazwyczaj ustępuje samoistnie z czasem⁶

Badania przedkliniczne

Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych (szczury i króliki) wykazały toksyczne działanie takrolimusu na zarodek i płód, ale wyłącznie przy zastosowaniu dawek toksycznych dla samic. Wyniki te wskazują na potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem takrolimusu podczas ciąży.⁷

Karmienie piersią

Badania prowadzone u kobiet potwierdziły, że takrolimus przenika do mleka matki. Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u noworodka, kobiety stosujące preparat Tacrolimus STADA nie powinny karmić piersią. Jest to bezwzględne przeciwwskazanie do laktacji podczas stosowania tego leku.⁸

Wpływ na płodność

Dane z badań przedklinicznych wykazały niekorzystny wpływ takrolimusu na płodność męską. W modelach zwierzęcych (szczury) obserwowano:⁹

• Zmniejszoną ilość plemników
• Obniżoną ruchliwość plemników

Powyższe dane wskazują na potencjalne ryzyko upośledzenia płodności u mężczyzn leczonych takrolimusem. Informacja ta powinna być przekazana pacjentom w wieku rozrodczym, którzy planują posiadanie potomstwa.

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz prowadzący terapię preparatem Tacrolimus STADA u kobiet w wieku rozrodczym powinien:¹⁰

1. Przeprowadzić dokładny wywiad dotyczący planów prokreacyjnych
2. Omówić potencjalne ryzyko stosowania leku w ciąży i podczas karmienia piersią
3. Rozważyć korzyści i ryzyko kontynuacji leczenia w przypadku zajścia w ciążę
4. W przypadku stosowania leku w ciąży zaplanować odpowiednie monitorowanie płodu i noworodka
5. Poinformować pacjentkę o przeciwwskazaniu do karmienia piersią podczas stosowania takrolimusu
6. Poinformować mężczyzn o potencjalnym wpływie leku na płodność

Każda decyzja o stosowaniu takrolimusu u kobiety w ciąży powinna być podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem aktualnego stanu klinicznego pacjentki oraz dostępnych alternatyw terapeutycznych.¹¹