Właściwości farmakodynamiczne leku Stepcil

Cylostazol, substancja czynna leku Stepcil, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inhibitory agregacji płytek krwi z wyłączeniem heparyny, o kodzie ATC: B 01 AC 23. Właściwości farmakodynamiczne tego związku obejmują szereg mechanizmów działania, które przekładają się na jego skuteczność kliniczną u pacjentów z chromaniem przestankowym.¹

Skuteczność kliniczna w leczeniu chromania przestankowego

Skuteczność cylostazolu w leczeniu chromania przestankowego została potwierdzona w 9 badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, obejmujących łącznie 1634 pacjentów. Oceniano w nich poprawę zdolności wysiłkowej na podstawie dwóch kluczowych parametrów: bezwzględnego dystansu chromania (ACD, maksymalny odcinek marszu) oraz początkowego dystansu chromania (ICD, odległość do wystąpienia pierwszych objawów bólu).²

Po 24 tygodniach leczenia cylostazol w dawce 100 mg dwa razy na dobę powodował istotne wydłużenie dystansu marszu:³

• Zwiększenie średniej wartości ACD o 60,4-129,1 metra
• Zwiększenie średniej wartości ICD o 47,3-93,6 metra

Metaanaliza wyników tych 9 badań, przeprowadzona w oparciu o ważoną różnicę średnich, wykazała znaczącą bezwzględną ogólną poprawę w zakresie maksymalnego odcinka marszu (ACD) o 42 m przy stosowaniu cylostazolu w dawce 100 mg dwa razy na dobę w porównaniu z placebo. Odpowiada to względnej poprawie o 100% w stosunku do placebo. Warto zaznaczyć, że efektywność cylostazolu była mniejsza u pacjentów z cukrzycą w porównaniu do osób bez tej choroby współistniejącej.⁴

Mechanizm działania naczyniowego

Cylostazol wykazuje działanie rozszerzające naczynia krwionośne, co zostało udowodnione zarówno w badaniach na modelach zwierzęcych, jak i w niewielkich badaniach z udziałem ludzi. W badaniach klinicznych efekt wazodylatacyjny mierzono za pomocą pletyzmografii tensometrycznej, oceniając przepływ krwi w obrębie stawów skokowych.⁵

Dodatkowo, cylostazol wykazuje działanie antyproliferacyjne, hamując in vitro proliferację komórek mięśni gładkich zarówno u szczurów, jak i u ludzi. Istotnym aspektem jego działania jest również hamowanie uwalniania z płytek krwi czynnika wzrostu pochodzenia płytkowego oraz PF-4 (czynnika płytkowego 4) w płytkach krwi ludzkiej.⁶

Wpływ na agregację płytek krwi

Badania przeprowadzone zarówno na zwierzętach, jak i u ludzi (in vivo oraz ex vivo) udowodniły, że cylostazol powoduje odwracalne hamowanie agregacji płytek krwi. Ten efekt przeciwpłytkowy jest skuteczny wobec szeregu czynników wywołujących agregację, takich jak:⁷

• Naprężenia ścinające
• Kwas arachidonowy
• Kolagen
• ADP (adenozynodifosforan)
• Adrenalina

Istotną cechą tego działania jest jego długotrwałość – efekt hamujący utrzymuje się do 12 godzin po podaniu. Po przerwaniu stosowania cylostazolu przywrócenie normalnej agregacji płytek następuje w ciągu 48-96 godzin, przy czym nie obserwuje się nadmiernej skłonności do agregacji „z odbicia”, co stanowi ważny aspekt bezpieczeństwa farmakoterapii.⁸

Wpływ na profil lipidowy

Przeprowadzono również ocenę wpływu cylostazolu na lipidy w krążącym osoczu krwi. Po 12 tygodniach leczenia cylostazol w dawce 100 mg dwa razy na dobę wywołał korzystne zmiany w profilu lipidowym w porównaniu z placebo:⁹

• Zmniejszenie stężenia trójglicerydów o 0,33 mmol/l (15%)
• Zwiększenie stężenia cholesterolu HDL o 0,10 mmol/l (10%)

Długoterminowe bezpieczeństwo i wpływ na śmiertelność

Długoterminowy profil bezpieczeństwa i wpływ na śmiertelność cylostazolu oceniono w randomizowanym, prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby badaniu fazy IV z kontrolą placebo. Badanie objęło 1439 pacjentów z chromaniem przestankowym bez niewydolności serca, którzy otrzymywali cylostazol lub placebo przez okres do trzech lat.¹⁰

Analiza śmiertelności wykazała, że obserwowany 36-miesięczny wskaźnik zdarzeń Kaplana-Meiera dla zgonów podczas stosowania badanego produktu leczniczego (mediana czasu leczenia wynosiła 18 miesięcy) kształtował się następująco:¹¹

Na podstawie wyników tego badania można stwierdzić, że długotrwałe leczenie cylostazolem nie wzbudza wątpliwości co do bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego, a wskaźniki śmiertelności nie różniły się istotnie między grupą otrzymującą cylostazol a grupą placebo.¹²