Działania niepożądane
Scavertin 3 mg
Stosowanie iwermektyny (Scavertin, 3 mg) wiąże się z występowaniem głównie łagodnych i przejściowych działań niepożądanych, których częstość i nasilenie wzrasta u pacjentów zakażonych wieloma pasożytami, zwłaszcza gatunkiem Loa loa. U pacjentów z ciężkim zakażeniem Loa loa odnotowano rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu encefalopatie objawiające się bólem pleców, przekrwieniem gałek ocznych, krwotokiem podspojówkowym, dusznością, nietrzymaniem moczu i stolca, zaburzeniami świadomości, a także śpiączką. Rzadko występują ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Działania neurotoksyczne mogą manifestować się obniżeniem poziomu świadomości, a w skrajnych przypadkach śpiączką. W przebiegu węgorczycy i filariozy obserwowano objawy takie jak osłabienie, ból brzucha, nudności, zawroty głowy, senność, a także przejściową hipereozynofilię, leukopenię, niedokrwistość oraz wzrost aktywności ALAT i fosfataz zasadowych. W przypadku filariozy Wuchereria bancrofti nasilenie działań niepożądanych koreluje z zagęszczeniem mikrofilarii we krwi, a nie z dawką leku.
Działania niepożądane leku Scavertin
Działania niepożądane związane ze stosowaniem iwermektyny (Scavertin, 3 mg) są w większości przypadków łagodne i przejściowe, jednak ich częstość oraz nasilenie mogą się zwiększać u pacjentów zakażonych więcej niż jednym pasożytem. Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki zarażenia gatunkiem Loa loa, gdzie obserwowano cięższe reakcje.1
Ciężkie działania niepożądane
U pacjentów z ciężkim zakażeniem gatunkiem Loa loa, raportowano rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu przypadki encefalopatii. U tych pacjentów obserwowano kompleks objawów neurologicznych i ogólnoustrojowych, takich jak: ból pleców lub szyi, przekrwienie gałek ocznych, krwotok podspojówkowy, duszność, nietrzymanie moczu i/lub stolca, trudności w staniu/chodzeniu, zmiany stanu psychicznego, dezorientacja, letarg, osłupienie lub śpiączka.2
Bardzo rzadko raportowano przypadki ciężkich reakcji skórnych, takich jak:
- Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) – ciężka, potencjalnie zagrażająca życiu reakcja polekowa charakteryzująca się rozległym złuszczaniem naskórka
- Zespół Stevensa-Johnsona – ostra reakcja skórno-śluzówkowa charakteryzująca się zmianami pęcherzowymi i nadżerkami
3
Odnotowano także przypadki działania neurotoksycznego, które mogą manifestować się jako zmniejszenie poziomu świadomości, a w skrajnych przypadkach prowadzić do śpiączki.4
Działania niepożądane w zależności od rodzaju zakażenia pasożytniczego
U pacjentów leczonych z powodu węgorczycy zaobserwowano szereg działań niepożądanych, takich jak: osłabienie, ból brzucha, jadłowstręt, zaparcie, biegunka, nudności, wymioty, zawroty głowy, senność, zawroty głowy układowe pochodzenia przedsionkowego, drżenie. W badaniach laboratoryjnych odnotowywano przejściową hipereozynofilię, leukopenię/niedokrwistość oraz zwiększenie aktywności ALAT i fosfataz zasadowych.5
W przypadku filariozy spowodowanej przez Wuchereria bancrofti, stopień nasilenia działań niepożądanych nie jest zależny od dawki leku, natomiast wykazuje związek z zagęszczeniem mikrofilarii we krwi. Opisywano: gorączkę, ból głowy, astenię, uczucie osłabienia, ból mięśni, ból stawów, rozlany ból. W obrębie przewodu pokarmowego pacjenci zgłaszali jadłowstręt, nudności, ból brzucha i nadbrzusza. Ponadto obserwowano: kaszel, uczucie dyskomfortu podczas oddychania, ból gardła, niedociśnienie ortostatyczne, dreszcze, zawroty głowy, obfite pocenie się, ból jąder lub uczucie dyskomfortu.6
W leczeniu zakażeń Onchocerca volvulus obserwowano reakcje nadwrażliwości spowodowane rozpadem mikrofilarii, określane jako reakcja Mazzottiego. Do jej objawów należą: świąd, wysypka o charakterze pokrzywki, zapalenie spojówek, ból stawów i mięśni (w tym ból mięśni brzucha), gorączka, obrzęk, zapalenie i powiększenie węzłów chłonnych, nudności, wymioty, biegunka, niedociśnienie ortostatyczne, zawroty głowy, tachykardia, astenia, ból głowy. Rzadko objawy te przybierały ciężką postać. Odnotowano także kilka przypadków zaostrzenia astmy.7
U pacjentów z onchocerkozą opisywano również objawy oczne, takie jak: nieprawidłowe odczucia w gałkach ocznych, obrzęk powiek, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka, zapalenie spojówek, zapalenie rąbka rogówki, zapalenie rogówki, zapalenie naczyniówki i siatkówki lub zapalenie naczyniówki. Objawy te mogą być spowodowane samą chorobą i były również sporadycznie obserwowane po leczeniu. Rzadko przyjmowały ciężką postać i zazwyczaj ustępowały bez leczenia kortykosteroidami. Zgłaszano także powstawanie krwotoku do spojówki.8
U pacjentów ze świerzbem na początku leczenia może wystąpić przejściowe zaostrzenie świądu, będące reakcją organizmu na eliminację pasożytów.9
Po podaniu iwermektyny obserwowano wydalanie dojrzałych form pasożytów Ascaris.10
Zaburzenia wątrobowo-nerkowe
Odnotowano występowanie przejściowej hipereozynofilii oraz zaburzeń czynności wątroby, w tym:
- Ostre zapalenie wątroby – stan zapalny miąższu wątroby o gwałtownym przebiegu
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych – wskazujące na uszkodzenie hepatocytów
- Hiperbilirubinemia – podwyższony poziom bilirubiny w surowicy krwi
W zakresie funkcji nerek raportowano przypadki krwiomoczu.11
Tabela działań niepożądanych produktu Scavertin
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania | Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia neurologiczne | Zawroty głowy, senność | Często | Występują głównie u pacjentów z węgorczycą i filariozą |
| Zawroty głowy układowe pochodzenia przedsionkowego | Często | Mogą prowadzić do zaburzeń równowagi i upadków | |
| Encefalopatia, śpiączka | Rzadko | Głównie u pacjentów z wysokim mianem Loa loa, potencjalnie zagrażające życiu | |
| Zaburzenia skórne | Świąd, wysypka pokrzywkowa | Często | Częsty element reakcji Mazzottiego u pacjentów z onchocerkozą |
| Zespół Stevensa-Johnsona | Bardzo rzadko | Ciężka reakcja skórno-śluzówkowa | |
| Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka | Bardzo rzadko | Stan zagrażający życiu, wymagający natychmiastowej interwencji | |
| Zaburzenia żołądkowo-jelitowe | Nudności, wymioty | Często | Objawy z reguły ustępują samoistnie |
| Biegunka | Często | Może prowadzić do odwodnienia, zwłaszcza u osób starszych | |
| Ból brzucha | Często | Występuje w różnych lokalizacjach jamy brzusznej | |
| Zaparcie | Niezbyt często | Głównie u pacjentów z węgorczycą | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | Niezbyt często | Zwykle przejściowe, normalizuje się po zakończeniu leczenia |
| Ostre zapalenie wątroby | Rzadko | Wymaga monitorowania funkcji wątroby | |
| Hiperbilirubinemia | Rzadko | Może prowadzić do żółtaczki | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Przejściowa hipereozynofilia | Często | Związana z odpowiedzią immunologiczną na rozpadające się pasożyty |
| Leukopenia/niedokrwistość | Niezbyt często | Wymaga kontroli morfologii krwi | |
| Zaburzenia oka | Zapalenie spojówek | Często | Zwłaszcza u pacjentów z onchocerkozą |
| Krwotok podspojówkowy | Niezbyt często | Głównie u pacjentów z infekcją Loa loa | |
| Obrzęk powiek | Niezbyt często | Może być związany z procesem zapalnym | |
| Zapalenie rogówki | Rzadko | Może wymagać interwencji okulistycznej | |
| Zapalenie naczyniówki i siatkówki | Rzadko | Potencjalnie groźne dla wzroku powikłanie | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Ból mięśni | Często | Element reakcji Mazzottiego |
| Ból stawów | Często | Może ograniczać sprawność ruchową | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Kaszel, ból gardła | Często | Zwykle o łagodnym przebiegu |
| Zaostrzenie astmy | Rzadko | Wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z wywiadem astmatycznym | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Krwiomocz | Rzadko | Wymaga dalszej diagnostyki |
| Nietrzymanie moczu | Rzadko | Głównie u pacjentów z ciężkim zakażeniem Loa loa | |
| Zaburzenia sercowo-naczyniowe | Niedociśnienie ortostatyczne | Niezbyt często | Może prowadzić do omdleń i upadków |
| Tachykardia | Niezbyt często | Element reakcji Mazzottiego |
Szczególne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych
Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z wysokim mianem mikrofilarii Loa loa, ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji neurologicznych. W przypadku podejrzenia encefalopatii, należy natychmiast przerwać leczenie i wdrożyć odpowiednie postępowanie.12
W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji skórnych jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wdrożenie intensywnej terapii.13
U pacjentów z onchocerkozą reakcja Mazzottiego jest wynikiem zabicia mikrofilarii i stanowi odpowiedź układu immunologicznego. Reakcja ta może być nasilona u pacjentów z wysokim mianem mikrofilarii.14
Monitorowanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.15
Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:
Al. Jerozolimskie 181 C,
PL-02 222 Warszawa
Tel.: +48 22 49 21 301,
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl16
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.17
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania