Właściwości farmakodynamiczne
Rivastigmin Orion 6 mg

Właściwości farmakodynamiczne rywastygminy

Rywastygmina, substancja czynna preparatu Rivastigmin Orion, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychoanaleptycznych, sklasyfikowanych jako inhibitory cholinoesterazy (kod ATC: N06D A03). Jest to związek z grupy karbaminianów, wykazujący działanie hamujące wobec zarówno acetylocholinoesterazy (AChE), jak i butyrylocholinoesterazy (BChE) ¹.

Mechanizm działania

Rywastygmina usprawnia cholinergiczne przekaźnictwo neurosynaptyczne poprzez spowalnianie procesu rozkładu acetylocholiny uwalnianej przez funkcjonalne neurony cholinergiczne. Mechanizm ten może korzystnie wpływać na objawy ubytkowe związane z procesami poznawczymi u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego oraz z otępieniem towarzyszącym chorobie Parkinsona ².

Hamowanie cholinoesteraz przez rywastygminę odbywa się poprzez tworzenie kompleksu za pomocą wiązania kowalencyjnego, co skutkuje czasową inaktywacją tych enzymów. U zdrowych młodych mężczyzn pojedyncza dawka doustna wynosząca 3 mg powoduje redukcję aktywności acetylocholinoesterazy (AChE) w płynie mózgowo-rdzeniowym o około 40% w ciągu pierwszych 1,5 godziny po podaniu. Powrót aktywności enzymu do wartości wyjściowych następuje po około 9 godzinach od osiągnięcia maksymalnego efektu hamującego ³.

U pacjentów z chorobą Alzheimera stopień hamowania aktywności AChE w płynie mózgowo-rdzeniowym wykazuje zależność od zastosowanej dawki, przy czym badania przeprowadzono dla dawek do 6 mg dwa razy na dobę (wyższe dawki nie były badane). Hamowanie aktywności butyrylocholinoesterazy w płynie mózgowo-rdzeniowym, obserwowane u 14 pacjentów z chorobą Alzheimera leczonych rywastygminą, było zbliżone do hamowania aktywności AChE ⁴.

Skuteczność kliniczna

Badania w otępieniu alzheimerowskim

Ocenę skuteczności klinicznej rywastygminy w otępieniu typu alzheimerowskiego przeprowadzono przy użyciu trzech niezależnych, specyficznych narzędzi badawczych, stosowanych w regularnych odstępach czasu podczas 6-miesięcznego okresu leczenia. Wykorzystano następujące skale ⁵:

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale – Cognitive subscale) – ocena zdolności poznawczych
• CIBIC-Plus (Clinician Interview Based Impression of Change Plus) – ogólna ocena zdolności pacjenta do pojmowania dokonana przez lekarza, uwzględniająca opinię opiekuna
• PDS (Progressive Deterioration Scale) – ocena przeprowadzona przez opiekuna, dotycząca sprawności pacjenta w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak higiena osobista, jedzenie, ubieranie się, udział w czynnościach domowych (np. zakupy), orientacja w terenie oraz zarządzanie finansami ⁶

Badania kliniczne obejmowały pacjentów z wynikiem w skali MMSE (Mini-Mental State Examination) w przedziale 10-24 punktów ⁷.

Wyniki dwóch z trzech wieloośrodkowych, 26-tygodniowych badań klinicznych z zastosowaniem zmiennych dawek u pacjentów z łagodnym do umiarkowanie ciężkiego otępieniem typu alzheimerowskiego przedstawiono w tabeli poniżej. Istotną klinicznie poprawę stanu pacjenta zdefiniowano a priori jako: poprawę o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog, poprawę w skali CIBIC-Plus lub poprawę o co najmniej 10% w skali PDS ⁸.

W retrospektywnej definicji odpowiedzi na leczenie wymagano poprawy stanu klinicznego o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog, braku pogorszenia w skali CIBIC-Plus oraz braku pogorszenia w skali PDS. Średnia dobowa dawka dla pacjentów odpowiadających na leczenie według tej definicji, w grupie otrzymującej 6-12 mg leku, wynosiła 9,3 mg ⁹.

Warto zaznaczyć, że skale stosowane w badaniach różnych leków w tym wskazaniu są odmienne, co uniemożliwia bezpośrednie porównanie wyników uzyskanych dla różnych produktów leczniczych ¹⁰.

Badania w otępieniu związanym z chorobą Parkinsona

Skuteczność rywastygminy u pacjentów z otępieniem związanym z chorobą Parkinsona została wykazana w 24-tygodniowym, wieloośrodkowym, podwójnie zaślepionym badaniu głównym kontrolowanym placebo oraz w jego 24-tygodniowej otwartej fazie przedłużonej. Pacjenci uczestniczący w tym badaniu osiągnęli wynik MMSE w przedziale 10-24 punktów ¹¹.

W badaniu wykorzystano dwie niezależne skale oceny, stosowane w regularnych odstępach czasu w 6-miesięcznym okresie leczenia:

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale – Cognitive subscale) – ocena zdolności poznawczych
• ADCS-CGIC (Alzheimer’s Disease Cooperative Study-Clinician’s Global Impression of Change) – globalna ocena kliniczna ¹²

Wyniki kliniczne w otępieniu Parkinsona

Analiza danych wykazała, że pomimo skuteczności leczenia obserwowanej w całej badanej populacji, lepsze efekty terapeutyczne w porównaniu z placebo uzyskano w podgrupie pacjentów z umiarkowanym otępieniem związanym z chorobą Parkinsona. Podobnie, lepsze wyniki leczenia obserwowano u pacjentów z omamami wzrokowymi ¹³.

Populacja pediatryczna

Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań rywastygminy we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży w leczeniu otępienia typu alzheimerowskiego oraz w leczeniu otępienia u pacjentów z idiopatyczną chorobą Parkinsona ¹⁴.