Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Pyralgina Ból i Gorączka

Zastosowanie metamizolu magnezowego wiąże się z rzadkimi, lecz potencjalnie zagrażającymi życiu działaniami niepożądanymi, które wymagają szczególnej uwagi ze strony lekarzy przepisujących ten produkt leczniczy. Ważne jest, aby dokładnie przekazać pacjentom informacje o możliwych zagrożeniach oraz o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na działania niepożądane.¹

Zaburzenia hematologiczne związane ze stosowaniem metamizolu

Agranulocytoza i trombocytopenia stanowią poważne powikłania hematologiczne, które mogą wystąpić podczas terapii metamizolem. Ryzyko wystąpienia agranulocytozy wzrasta przy stosowaniu dużych dawek produktu lub podczas długotrwałej terapii. Niezbędne jest poinformowanie pacjenta o konieczności natychmiastowego odstawienia leku i kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia następujących objawów:²

• podwyższona temperatura ciała połączona z bólem gardła
• owrzodzenia w jamie ustnej
• objawy małopłytkowości

W takich przypadkach konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wykonanie badania krwi, nawet zanim będą dostępne wyniki badań laboratoryjnych. Pacjenci, u których wystąpiła agranulocytoza w odpowiedzi na leczenie metamizolem, są szczególnie narażeni na podobne reakcje na inne leki z grupy pirazolonów i pirazolidyny.³ W przypadku długotrwałego stosowania metamizolu bezwzględnie wymagane jest regularne przeprowadzanie kontrolnych badań morfologii krwi, ponieważ metamizol może powodować uszkodzenie szpiku kostnego.

Pancytopenia wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wykonania pełnego badania krwi aż do normalizacji parametrów hematologicznych. Pacjent powinien zostać poinstruowany, aby natychmiast zgłosił się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na dyskrazję krwi, takich jak:⁴

• ogólne złe samopoczucie
• infekcja
• utrzymująca się gorączka
• krwiaki i krwawienia
• bladość

Reakcje nadwrażliwości na metamizol

Reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne wymagają natychmiastowego przerwania leczenia i wezwania pomocy lekarskiej ze względu na potencjalne zagrożenie życia. Pacjent powinien zostać poinstruowany, aby natychmiast przerwał przyjmowanie leku i wezwał pomoc w przypadku wystąpienia objawów takich jak:⁵

• duszność
• obrzęk języka
• obrzęk naczynioruchowy
• wysypka
• pokrzywka

Szczególnie narażeni na wystąpienie reakcji anafilaktoidalnych są pacjenci:⁶

• z zespołem astmy analgetycznej lub nietolerancją leków przeciwbólowych objawiającą się pokrzywką, obrzękiem naczynioruchowym, szczególnie gdy towarzyszy temu polipowate zapalenie błony śluzowej nosa i zatok
• z astmą oskrzelową, zwłaszcza gdy współwystępuje zapalenie zatok przynosowych i polipy w nosie
• z przewlekłą pokrzywką
• z nietolerancją barwników (np. tartrazyna) lub konserwantów (np. benzoesany)
• z nietolerancją alkoholu, objawiającą się kichaniem, łzawieniem oczu i silnym zaczerwienieniem twarzy nawet po niewielkich ilościach alkoholu (może to wskazywać na nierozpoznaną wcześniej astmę analgetyczną)

Należy podkreślić, że pacjenci wykazujący reakcję anafilaktyczną lub inną immunologiczną reakcję na metamizol są również narażeni na podobne reakcje na inne pirazolony i pirazolidyny. Podobnie, pacjenci z reakcją anafilaktoidalną na metamizol są szczególnie narażeni na podobne reakcje na nieopioidowe leki przeciwbólowe, w tym niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).⁷

U pacjentów z uczuleniem może wystąpić wstrząs anafilaktyczny, dlatego szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą lub atopią. Metamizol można podawać pacjentom z podwyższonym ryzykiem reakcji anafilaktoidalnych tylko po starannym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, w warunkach ścisłej kontroli lekarskiej, z zapewnieniem możliwości udzielenia natychmiastowej pomocy w razie potrzeby.⁸

Ciężkie reakcje skórne (SCAR)

Podczas leczenia metamizolem notowano występowanie ciężkich niepożądanych reakcji skórnych (SCAR), które mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu, w tym:⁹

• zespół Stevensa-Johnsona (SJS) – ciężka choroba alergiczna objawiająca się pęcherzami i nadżerkami na skórze, w jamie ustnej, oczach i narządach płciowych, gorączką i bólami stawowymi
• toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN, choroba Lyella) – ciężka, gwałtownie przebiegająca choroba alergiczna z olbrzymimi pęcherzami podnaskórkowymi, rozległymi nadżerkami na skórze, spełzaniem dużych płatów naskórka oraz gorączką
• reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS)

Niezbędne jest poinformowanie pacjenta o objawach przedmiotowych i podmiotowych tych reakcji oraz ścisła obserwacja w kierunku ich wystąpienia. W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na te reakcje, leczenie metamizolem należy natychmiast przerwać i nie wolno go już nigdy ponownie wprowadzać.¹⁰

Reakcje przebiegające ze znacznym spadkiem ciśnienia tętniczego

Metamizol może wywoływać reakcje hipotensyjne, które mogą być zależne od dawki. Ryzyko wystąpienia takich reakcji jest większe przy podaniu pozajelitowym, szczególnie przy zbyt szybkim wstrzyknięciu dożylnym.¹¹

Zwiększone ryzyko spadku ciśnienia tętniczego występuje u pacjentów:¹²

• ze skurczowym ciśnieniem tętniczym poniżej 100 mm Hg
• z niewydolnością serca i zaburzeniami krążenia (np. zawał serca, urazy wielonarządowe)
• ze zmniejszoną objętością krwi krążącej oraz u odwodnionych
• z wysoką gorączką

W przypadku takich pacjentów należy dokładnie rozważyć potrzebę zastosowania produktu, a jeśli zostanie on podany, konieczny jest ścisły nadzór. W celu zmniejszenia ryzyka reakcji hipotensyjnych może być konieczne podjęcie działań zapobiegawczych, takich jak wyrównanie zaburzeń krążenia.¹³

U pacjentów, u których należy bezwzględnie unikać obniżenia ciśnienia krwi, np. z ciężką chorobą wieńcową lub istotnymi zwężeniami naczyń domózgowych, metamizol można stosować wyłącznie pod ścisłą kontrolą parametrów hemodynamicznych.¹⁴

Polekowe uszkodzenie wątroby

U pacjentów leczonych metamizolem obserwowano przypadki ostrego zapalenia wątroby, przebiegającego głównie z uszkodzeniem komórek wątrobowych i pojawiającego się w okresie od kilku dni do kilku miesięcy po rozpoczęciu leczenia. Objawy kliniczne i laboratoryjne uszkodzenia wątroby obejmują:¹⁵

• zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych w surowicy
• żółtaczkę, często w powiązaniu z reakcjami nadwrażliwości na inne leki (wysypka skórna, dyskrazje komórek krwi, gorączka, eozynofilia)
• współwystępowanie cech zapalenia wątroby na podłożu autoimmunologicznym

U większości pacjentów objawy ustępują po przerwaniu leczenia metamizolem, jednak w pojedynczych przypadkach notowano progresję do ostrej niewydolności wątroby wymagającej przeszczepienia narządu.¹⁶

Mechanizm powstawania uszkodzenia wątroby indukowanego metamizolem nie jest jednoznacznie określony, jednakże dane wskazują na występowanie mechanizmu immunologiczno-alergicznego. Pacjentów należy poinstruować o konieczności kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów sugerujących uszkodzenie wątroby. U takiego pacjenta należy przerwać leczenie metamizolem oraz wykonać badania oceniające czynność wątroby.¹⁷

W przypadku wystąpienia uszkodzenia wątroby podczas stosowania metamizolu, nie należy ponownie wprowadzać tego leku, jeśli nie stwierdzono innych przyczyn uszkodzenia wątroby.¹⁸

Dodatkowe informacje o środkach ostrożności

Produkt leczniczy należy stosować ostrożnie u pacjentów z:¹⁹

• niewydolnością nerek
• niewydolnością wątroby
• chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy

W tych przypadkach konieczne jest rozważenie stosunku korzyści do ryzyka przed zastosowaniem leku.

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkt leczniczy Pyralgina Ból i Gorączka zawiera barwnik żółcień pomarańczową (E110), który może wywoływać reakcje alergiczne u niektórych pacjentów.²⁰

Produkt zawiera 4,58 mg (0,2 mmol) sodu na saszetkę, co oznacza, że uznaje się go za „wolny od sodu”.²¹

Każda saszetka zawiera 0,04 wymiennika węglowodanowego, co należy uwzględnić u pacjentów z cukrzycą.²²