Przedawkowanie
Paracetamol Kabi 10 mg/ml

Przedawkowanie Paracetamolu Kabi

Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka uszkodzenia wątroby. Paracetamol Kabi w postaci roztworu do infuzji o stężeniu 10 mg/ml może w przypadku przekroczenia zalecanych dawek prowadzić do szeregu niekorzystnych konsekwencji zdrowotnych, włącznie z niewydolnością wątroby i zgonem.¹

Grupy szczególnego ryzyka

Ryzyko poważnego uszkodzenia wątroby w wyniku przedawkowania paracetamolu jest szczególnie wysokie u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci w podeszłym wieku – zmniejszona wydolność metaboliczna wątroby
• Małe dzieci – niedojrzałość enzymów wątrobowych
• Pacjenci z zaburzeniami wątroby – upośledzona funkcja detoksykacyjna
• Pacjenci z przewlekłą chorobą alkoholową – wyczerpanie rezerw glutationu
• Pacjenci przewlekle niedożywieni – obniżone zasoby glutationu
• Pacjenci stosujący jednocześnie produkty lecznicze indukujące enzymy wątrobowe – zwiększona produkcja toksycznych metabolitów

W przypadku powyższych grup pacjentów przedawkowanie może mieć szczególnie ciężki przebieg i prowadzić do zgonu.²

Manifestacja kliniczna przedawkowania

Symptomatologia przedawkowania paracetamolu charakteryzuje się dynamiką narastania objawów w czasie. Pierwsze oznaki pojawiają się zazwyczaj w ciągu pierwszych 24 godzin i obejmują głównie dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego oraz ogólne osłabienie.³

Istotną kwestią jest fakt, że hepatotoksyczne działanie paracetamolu ujawnia się z opóźnieniem. Kliniczne objawy uszkodzenia wątroby występują zazwyczaj po dwóch dniach od przedawkowania, osiągając maksymalne nasilenie między 4 a 6 dniem.⁴

Za dawkę toksyczną u dorosłych uznaje się pojedynczą dawkę 7,5 g lub większą, natomiast u dzieci i młodzieży 140 mg/kg masy ciała. Tak znaczne przedawkowanie prowadzi do martwicy komórek wątroby, która może postępować do całkowitej i nieodwracalnej martwicy, a następnie niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej i encefalopatii. W konsekwencji może dochodzić do śpiączki, a w skrajnych przypadkach do zgonu pacjenta.⁵

Zmiany w parametrach laboratoryjnych

Wraz z postępującym uszkodzeniem wątroby obserwuje się charakterystyczne zmiany w badaniach laboratoryjnych:

• Zwiększona aktywność aminotransferaz wątrobowych (AspAT, AlAT)
• Zwiększona aktywność dehydrogenazy mleczanowej
• Zwiększone stężenie bilirubiny
• Zmniejszone stężenie protrombiny

Powyższe zmiany zazwyczaj ujawniają się w przedziale czasowym od 12 do 48 godzin po przedawkowaniu.⁶

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania paracetamolu kluczowe znaczenie ma szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego:

1. Natychmiastowa hospitalizacja pacjenta
2. Diagnostyka laboratoryjna – najszybciej jak to możliwe należy pobrać próbkę krwi w celu oznaczenia stężenia paracetamolu w osoczu
3. Podanie antidotum – N-acetylocysteiny (NAC) dożylnie lub doustnie, optymalnie w ciągu pierwszych 10 godzin po przedawkowaniu
4. Leczenie objawowe
5. Monitoring funkcji wątroby – badania czynnościowe wątroby należy przeprowadzić na początku leczenia i powtarzać co 24 godziny

Warto zaznaczyć, że N-acetylocysteina może wykazywać pewien stopień ochrony także po upływie 10 godzin od przedawkowania, jednak w takiej sytuacji konieczne jest wydłużenie czasu terapii.⁷

Rokowanie

Przebieg i rokowanie w przedawkowaniu paracetamolu zależą od dawki, czasu od przedawkowania do wdrożenia odpowiedniego leczenia oraz indywidualnych czynników ryzyka pacjenta. W większości przypadków aktywność aminotransferaz wątrobowych powraca do wartości prawidłowych w ciągu 1-2 tygodni, a następnie obserwuje się całkowity powrót prawidłowej czynności wątroby.⁸

W przypadkach szczególnie ciężkiego uszkodzenia wątroby, gdy funkcja narządu nie ulega regeneracji, konieczne może być przeszczepienie wątroby jako ostateczna metoda terapeutyczna.⁹

Hemodializa

Zastosowanie hemodializy w przypadku przedawkowania paracetamolu może prowadzić do zmniejszenia stężenia leku w osoczu, jednak efektywność tej metody jest ograniczona. Dlatego też hemodializa nie stanowi pierwszej linii postępowania w przedawkowaniu paracetamolu.¹⁰

Tabela objawów przedawkowania

Szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia przedawkowania paracetamolu jest kluczowe dla pomyślnego rokowania. Podanie N-acetylocysteiny w ciągu pierwszych 10 godzin od przedawkowania znacząco zmniejsza ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby. W przypadku szczególnie ciężkiego zatrucia paracetamolem, skutkującego masywnym uszkodzeniem wątroby, należy rozważyć kwalifikację pacjenta do przeszczepienia narządu.¹¹