Charakterystyka farmakologiczna tlenku azotu

Tlenek azotu (NO) jest substancją aktywną preparatu NOXAP, dostępnego w stężeniu 800 ppm mol/mol jako gaz medyczny sprężony. Stanowi to 0,8 ml tlenku azotu (NO) w 999,2 ml azotu (N2). Produkt ten jest bezbarwnym i bezwonnym gazem stosowanym w terapii wziewnej. Przed podaniem wymaga odpowiedniego rozcieńczenia, co ma istotne znaczenie dla jego właściwości farmakokinetycznych.¹

Właściwości farmakokinetyczne

Absorpcja

Tlenek azotu po podaniu wziewnym podlega absorpcji układowej. Proces ten następuje po inhalacji, przy czym większość substancji przechodzi przez łoże włośniczkowe w płucach. Badania farmakokinetyczne tlenku azotu prowadzono głównie u osób dorosłych, co pozwoliło określić charakterystyczne wzorce jego dystrybucji i metabolizmu.²

Dystrybucja

Po absorpcji tlenek azotu wchodzi w liczne interakcje biochemiczne w organizmie. Większość substancji, która przechodzi przez łoże włośniczkowe, łączy się z hemoglobiną wysyconą tlenem w 60-100%. Ten poziom wysycenia tlenem determinuje dalsze przemiany tlenku azotu w organizmie i wpływa na powstawanie specyficznych połączeń.³

Metabolizm

Metabolizm tlenku azotu jest złożonym procesem, obejmującym kilka szlaków biochemicznych zależnych od stanu utlenowania hemoglobiny:

• Reakcja z oksyhemoglobiną – przy wysokim wysyceniu tlenem (60-100%), tlenek azotu wiąże się przede wszystkim z oksyhemoglobiną, tworząc methemoglobinę i azotany.⁴
• Reakcja z deoksyhemoglobiną – przy niskim poziomie wysycenia tlenem, tlenek azotu może łączyć się z deoksyhemoglobiną, tworząc przejściowo nitrozylohemoglobinę, która pod wpływem tlenu jest przekształcana do tlenków azotu i methemoglobiny.⁵
• Reakcje w krążeniu płucnym – w krążeniu płucnym tlenek azotu może łączyć się z tlenem i wodą, tworząc odpowiednio dwutlenek azotu i azotany, które następnie reagują z oksyhemoglobiną, prowadząc do powstania methemoglobiny i azotanów.⁶

Końcowymi produktami przemian tlenku azotu, które dostają się do krążenia ogólnoustrojowego, są głównie methemoglobina i azotany. Należy podkreślić, że tlenek azotu przed podaniem wchodzi w reakcję z tlenem, tworząc dwutlenek azotu, który wykazuje działanie toksyczne dla organizmu.⁷

Farmakokinetyka methemoglobiny

Powstawanie methemoglobiny podlega ścisłej zależności od dwóch kluczowych parametrów:

1. Czas narażenia na tlenek azotu
2. Stężenie podawanego tlenku azotu

Obserwuje się charakterystyczną dynamikę zmian stężenia methemoglobiny – jej poziom zwiększa się w ciągu pierwszych 8 godzin leczenia podawanym wziewnie tlenkiem azotu. Badania kliniczne wykazały, że stężenie methemoglobiny przekraczało 7% u pacjentów otrzymujących wysokie dawki NO (80 ppm). ^{7% u pacjentów otrzymujących wysokie dawki NO (80 ppm).”>8}

Eliminacja

Głównym metabolitem tlenku azotu są azotany, stanowiące ponad 70% podanej wziewnie dawki tlenku azotu. Azotany są wydalane z organizmu przede wszystkim drogą nerkową. Proces usuwania azotanów z osocza przebiega z szybkością podobną do szybkości przesączania kłębuszkowego, co wskazuje na efektywny mechanizm eliminacji tego metabolitu. ^{70% podanej wziewnie dawki tlenku azotu. Azotany są usuwane z osocza przez nerki z szybkością podobną do szybkości przesączania kłębuszkowego.”>9}