Właściwości farmakokinetyczne azytromycyny

Azytromycyna, będąca substancją czynną preparatu Nobaxin 500 mg w tabletkach powlekanych, charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który warunkuje jej skuteczność terapeutyczną. Poniżej opisano szczegółowo poszczególne etapy drogi leku w organizmie oraz parametry farmakokinetyczne w różnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym azytromycyna wykazuje biodostępność na poziomie około 37%. Oznacza to, że nieco ponad 1/3 podanej dawki leku dociera do krążenia ogólnego w postaci niezmienionej. Maksymalne stężenie leku w osoczu (Cmax) występuje stosunkowo szybko, bo już po 2-3 godzinach od momentu przyjęcia leku. W przypadku jednorazowej dawki 500 mg podanej doustnie, Cmax osiąga wartość około 0,4 μg/ml.²

Dystrybucja

Szczególnie istotną cechą farmakodynamiczną azytromycyny jest jej zdolność do przenikania do tkanek organizmu po podaniu doustnym. Badania kinetyczne jednoznacznie wskazują, że stężenia azytromycyny w tkankach znacząco przewyższają stężenia osoczowe – różnica ta może sięgać nawet 50-krotności maksymalnego stężenia obserwowanego w osoczu. Jest to istotna właściwość z punktu widzenia skuteczności przeciwbakteryjnej leku.³

Wiązanie azytromycyny z białkami osocza wykazuje zależność od stężenia leku w surowicy. Przy stężeniu 0,5 μg/ml stopień wiązania wynosi około 12%, natomiast przy niższym stężeniu – 0,05 μg/ml – zwiększa się do około 52%. Średnia objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym (VVss) osiąga wartość 31,1 l/kg, co potwierdza rozległy charakter dystrybucji leku w organizmie.⁴

Eliminacja

Okres półtrwania azytromycyny w fazie eliminacji z osocza jest ściśle powiązany z okresem półtrwania w tkankach i wynosi od 2 do 4 dni. Ta stosunkowo długa wartość parametru t½ umożliwia rzadsze dawkowanie leku. Z moczem wydalane jest około 12% podanej dożylnie dawki azytromycyny w postaci niezmienionej w ciągu 3 dni.⁵

Główną drogą eliminacji azytromycyny jest wydalanie z żółcią, zarówno w postaci niezmienionej, jak i w formie metabolitów. W żółci zidentyfikowano dziesięć metabolitów azytromycyny, powstających w wyniku następujących procesów biotransformacji:

• N- i O-demetylacji
• hydroksylacji pierścieni deoksyaminowych
• hydroksylacji pierścieni aglikonowych
• połączenia z koniugatem kladynozy

Co istotne, porównanie wyników uzyskanych metodą chromatografii cieczowej oraz testów mikrobiologicznych sugeruje, że metabolity nie odgrywają znaczącej roli w aktywności mikrobiologicznej azytromycyny.⁶

W badaniach prowadzonych na zwierzętach wykazano, że azytromycyna gromadzi się w fagocytach i jest uwalniana w procesie aktywnej fagocytozy. Zaobserwowano również, że stężenia azytromycyny w ogniskach zapalnych były wysokie, co ma istotne znaczenie dla skuteczności przeciwinfekcyjnej leku.⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Niewydolność nerek

Parametry farmakokinetyczne azytromycyny ulegają modyfikacji u pacjentów z niewydolnością nerek, przy czym stopień tych zmian jest zależny od nasilenia dysfunkcji nerek:

Po podaniu azytromycyny w jednorazowej dawce doustnej 1 g, u pacjentów z lekkim do umiarkowanego zaburzeniem czynności nerek (współczynnik przesączania kłębuszkowego >40 ml/min) wartości Cmax i AUC0-120 zwiększały się odpowiednio o 5,1% oraz 4,2% w porównaniu z grupą pacjentów z prawidłową czynnością nerek. Natomiast u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek, średnie wartości Cmax i AUC0-120 były znacząco wyższe – wzrost odpowiednio o 61% i 35% w porównaniu z wartościami obserwowanymi u osób z prawidłową funkcją nerek.^{40 ml/min) w porównaniu z grupą pacjentów z prawidłową czynnością nerek (współczynnik przesączania >90 ml/min). U pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek, średnie wartości Cmax i AUC0-120 zwiększały się odpowiednio o 61% i 35% w porównaniu z wartościami prawidłowymi.”>8}

Niewydolność wątroby

W przypadku pacjentów z lekkim do umiarkowanego zaburzeniem czynności wątroby, nie odnotowano istotnych zmian parametrów farmakokinetycznych azytromycyny w surowicy w porównaniu z osobami o prawidłowej funkcji wątroby. Warto jednak zwrócić uwagę, że u tych pacjentów obserwuje się zwiększone wydalanie azytromycyny z moczem, co prawdopodobnie stanowi mechanizm kompensacyjny, równoważący zmniejszony klirens wątrobowy.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku

Farmakokinetyka azytromycyny u pacjentów w podeszłym wieku generalnie nie odbiega znacząco od profilu obserwowanego u młodych dorosłych. Istnieje jednak pewna odmienność u kobiet w starszym wieku – w tej grupie pacjentek stężenia maksymalne są większe o 30-50% w porównaniu z pozostałymi grupami. Mimo tych różnic, nie stwierdza się u nich kumulacji leku, co oznacza, że nie jest konieczna modyfikacja dawkowania.¹⁰

Populacja pediatryczna

Farmakokinetyka azytromycyny została szczegółowo zbadana również u dzieci w różnych grupach wiekowych – od 4 miesięcy do 15 lat. W badaniach tych azytromycynę podawano w różnych postaciach farmaceutycznych (kapsułki, granulat, zawiesina), stosując następujący schemat dawkowania:

• pierwszy dzień: 10 mg/kg masy ciała
• od 2. do 5. dnia: 5 mg/kg masy ciała

Uzyskane wartości stężeń maksymalnych wynosiły:

1. 224 µg/l u dzieci w wieku od 7,5 miesiąca do 5 lat
2. 383 µg/l u dzieci w wieku od 6 do 15 lat

Oba te stężenia były nieznacznie niższe od wartości obserwowanych u osób dorosłych. Natomiast okres półtrwania leku (t½) wynoszący u starszych dzieci około 36 godzin mieści się w zakresie wartości typowych dla populacji osób dorosłych.¹¹