Przedawkowanie leku Nitedor

Przedawkowanie doksylaminy wodorobursztynianu, substancji czynnej zawartej w preparacie Nitedor (25 mg, tabletki powlekane), może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji zdrowotnych. Oceniając przypadek przedawkowania należy zawsze rozważyć możliwość jednoczesnego zatrucia wieloma lekami, szczególnie w sytuacjach przyjęcia kilku produktów leczniczych z zamiarem samobójczym.¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie doksylaminy manifestuje się szerokim spektrum objawów klinicznych, obejmujących wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, układ autonomiczny oraz funkcje życiowe. Pacjent może prezentować objawy od senności po śpiączkę, niekiedy z towarzyszącym pobudzeniem, splątaniem i majaczeniem.²

Istotnym aspektem klinicznym są objawy antycholinergiczne, które mogą obejmować niewyraźne widzenie, ostrą jaskrę, zahamowanie perystaltyki jelit oraz zatrzymanie moczu.³

W zakresie układu sercowo-naczyniowego przedawkowanie doksylaminy może wywoływać niedociśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca (zarówno tachykardię jak i bradykardię), tachyarytmie komorowe, a w skrajnych przypadkach niewydolność krążenia i serca.⁴

U pacjenta mogą wystąpić również zaburzenia termoregulacji pod postacią hipertermii lub hipotermii, a także drgawki.⁵

Szczególnie niebezpieczne są zaburzenia ze strony układu oddechowego, które mogą manifestować się jako sinica, depresja oddechowa, zatrzymanie oddychania lub zachłyśnięcie.⁶

W rzadkich przypadkach po przedawkowaniu doksylaminy może wystąpić rabdomioliza, która potencjalnie prowadzi do niewydolności nerek. Warto podkreślić, że tak poważne powikłania nie występują po przedawkowaniu dawek terapeutycznych – dawka prowadząca do rabdomiolizy wynosi około 13 mg/kg masy ciała, natomiast dawka śmiertelna to około 25 mg/kg, co stanowi niemal 100-krotność zakresu terapeutycznego.⁷

Postępowanie lecznicze

Leczenie przedawkowania doksylaminy opiera się na działaniach objawowych i podtrzymujących, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania w przypadku przedawkowania:⁸

• Wczesne przeprowadzenie płukania żołądka i wywołanie wymiotów w przypadku doustnego przyjęcia znacznych ilości preparatu⁹
• Przeciwwskazane jest stosowanie leków analepytycznych, ponieważ doksylamina może obniżać próg drgawkowy, zwiększając ryzyko napadów padaczkowych¹⁰
• W przypadku nadciśnienia tętniczego należy unikać substancji podobnych do adrenaliny z powodu możliwych reakcji paradoksalnych. Zalecane jest natomiast stosowanie norepinefryny (np. w postaci ciągłej infuzji) lub amidu angiotensyny. Należy unikać agonistów receptorów beta-adrenergicznych, które nasilają rozszerzenie naczyń¹¹
• Objawy antycholinergiczne można leczyć podając fizostygminy salicylan (1-2 mg dożylnie, z możliwością powtórzenia), jednak należy unikać rutynowego stosowania tego leku ze względu na możliwość wystąpienia ciężkich działań niepożądanych¹²
• W przypadku nawracających napadów padaczkowych wskazane jest stosowanie leków przeciwdrgawkowych, z zastrzeżeniem możliwości prowadzenia sztucznego oddychania z uwagi na ryzyko depresji oddechowej¹³
• Wymuszona diureza wykazuje ograniczoną skuteczność ze względu na niewielkie ilości leków przeciwhistaminowych wydalanych z moczem. W przypadku podejrzenia zatrucia mieszanego może być uzasadnione zastosowanie hemodializy lub dializy otrzewnowej¹⁴

Postępowanie w rabdomiolizie

Wczesne wykrycie i leczenie rabdomiolizy jest kluczowe dla zminimalizowania uszkodzenia nerek. W ramach monitorowania pacjenta z przedawkowaniem doksylaminy zalecana jest regularna ocena aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK).¹⁵

Leczenie rabdomiolizy spowodowanej przedawkowaniem doksylaminy obejmuje intensywne nawadnianie i alkalizację moczu. U osób dorosłych zaleca się intensywne nawadnianie dożylnymi krystaloidami, takimi jak 0,9% roztwór chlorku sodu lub roztwór Ringera z mleczanem, z szybkością 300-500 ml/h. Dotychczasowe obserwacje nie wykazały różnicy w skuteczności między roztworem chlorku sodu a roztworem Ringera z mleczanem.¹⁶

Dalsze postępowanie terapeutyczne należy dostosować do indywidualnych objawów klinicznych manifestowanych przez pacjenta.¹⁷

Tabela objawów przedawkowania